به گزارش خبرگزاری ایمنا، اصفهان را اگر بتوان شهری دانست که در آن تاریخ هنوز در مقیاس بناها نفس میکشد، میدان نقش جهان قلب این روایت است؛ میدانی که در عصر شاه عباس اول شکل گرفت تا قدرت سیاسی، اقتصاد، مذهب و زندگی اجتماعی پایتخت صفوی را در یک قاب بزرگ شهری کنار هم بنشاند. در شرق این میدان، بنایی ایستاده که برخلاف عظمت همسایگانش، کوچکتر، آرامتر و بهظاهر کمادعاتر است؛ اما کافی است از آستانه آن عبور کنید تا نسبت میان اندازه و شکوه در معماری معنای دیگری پیدا کند.
مسجد شیخ لطفالله در ضلع شرقی میدان نقش جهان و روبهروی عمارت عالیقاپو قرار گرفته است؛ بنایی که ساخت آن در سال ۱۰۱۱ هجری قمری آغاز شد و در ۱۰۲۸ هجری قمری به پایان رسید،اما داستان این مسجد، داستان یک مسجد معمولی نیست.
در معماری ایران، مسجد جامع معمولاً با صحن، ایوانها، شبستانها و منارهها تعریف میشود؛ فضایی برای حضور گسترده مردم و برگزاری نماز جماعت. مسجد شیخ لطفالله اما از ابتدا برای چنین مقیاسی طراحی نشده بود. یونسکو نیز آن را مسجدی خصوصی برای دربار سلطنتی صفوی معرفی کرده است؛ بنایی که در پیوند مستقیم با مجموعه حکومتی و آیینی میدان نقش جهان قرار داشت، همین تفاوت، نخستین راز معماری شیخ لطفالله است. وقتی نبودن، بخشی از طراحی است
در نگاه اول شاید نبود مناره یا صحن مرکزی در این مسجد، عجیب به نظر برسد، اما در اینجا، نبودن اتفاقی نیست؛ تصمیمی معماری است.مسجد شیخ لطفالله برخلاف الگوی رایج بسیاری از مساجد بزرگ ایرانی به جای آنکه حول یک حیاط مرکزی و چهار ایوان سازمان پیدا کند، فضای اصلی خود را در گنبدخانهای متمرکز کرده است.این انتخاب را باید در نسبت با میدان نقش جهان فهمید.
مسجد در ضلع شرقی میدان قرار گرفته و درست در مقابل عالیقاپو ایستاده است. نمای آن باید با هندسه و نظم میدان هماهنگ میبود، اما فضای عبادت نمیتوانست جهت قبله را نادیده بگیرد. نتیجه، یکی از ظریفترین راهحلهای معماری دوره صفوی است، اینکه نمای بنا با میدان هماهنگ میشود و فضای داخلی با قبله
برای رسیدن به گنبدخانه نیز مسیر مستقیم نیست. پس از عبور از ورودی، راهرو مسیر حرکت را تغییر میدهد و به تدریج مخاطب را از هندسه میدان به هندسه عبادت منتقل میکند.گویی بنا در چند قدم کوتاه، دو جهان را به هم پیوند …
