محمد رستمی نجفآبادی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به تحولات سیاسی منتهی به پایان سلسله قاجار و ظهور پهلوی، قرارداد ۱۹۱۹ را یکی از نقاط عطف تاریخ سیاسی ایران دانست و اظهار کرد: بررسی این دوره نشان میدهد که مسئله رابطه قدرت سیاسی با استقلال و عزت ملی از مهمترین محورهای تحولات آن مقطع بوده است.
وی در تشریح این دوره تاریخی اظهار کرد: در جریان قرارداد ۱۹۱۹، در شرایطی که بخشهایی از ساختار سیاسی و درباری ایران با خواستههای انگلستان همراه شده بودند، احمدشاه قاجار از پذیرش این قرارداد خودداری کرد و مخالفت خود را با آن اعلام کرد.
کارشناس و پژوهشگر تاریخ ایران اسلامی گفت: بر اساس روایتهایی که از رفتار سیاسی احمدشاه در سالهای پایانی قاجار نقل شده است، به او هشدار داده شد که مخالفت با قرارداد میتواند به پایان سلطنتش منجر شود، اما او در پاسخ، حفظ شأن و عزت ملی را بر ادامه سلطنت ترجیح داد.
رستمی نجفآبادی با بیان اینکه این موضعگیری در تحولات بعدی بیتأثیر نبود، ادامه داد: پس از مخالفت احمدشاه با قرارداد ۱۹۱۹، فشارهای سیاسی و اقتصادی بر ساختار حکومت ایران افزایش یافت و در نهایت زمینه برای تغییر سلسله و انتقال قدرت فراهم شد.
وی با اشاره به وضعیت بریگاد قزاق در سالهای منتهی به کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ گفت: در شرایطی که بریگاد قزاق با مشکلات مالی و معیشتی روبهرو بود، ارتباطاتی میان برخی چهرههای مرتبط با بریتانیا و رضاخان شکل گرفت و حمایتهایی نیز برای تقویت نیروهای تحت فرمان او صورت گرفت.
کارشناس و پژوهشگر تاریخ ایران اسلامی اضافه کرد: در روایتهای تاریخی مربوط به این دوره، از نقش اردشیر جی ریپورتر و ژنرال آیرونساید در تحولات منتهی به کودتای سوم اسفند یاد شده است؛ رخدادی که در نهایت با ورود نیروهای قزاق به تهران، مسیر سیاسی جدیدی را در ایران رقم زد.
این پژوهشگر با اشاره به فضای سیاسی ایران در آستانه کودتای ۱۲۹۹ عنوان کرد: سوم اسفند ۱۲۹۹ را باید یکی از نقاط مهم در روند انتقال قدرت در ایران دانست؛ چرا که پس از این رخداد، رضاخان …
