به گزارش خبرگزاری ایمنا، چهار سازه تاریخی ایران، این بار نه بهعنوان بناهای معماری، بلکه بهعنوان شاهدانی از دانش مدیریت آب در یک پرونده بینالمللی کنار هم قرار گرفتهاند. سیوسهپل اصفهان، بند امیر فارس، پلبند شادروان خوزستان و سازههای هیدرولیکی تاریخی سیراف در بوشهر، چهار اثری هستند که در پرونده ایران برای برنامه «سازههای تاریخی آبیاری جهان» یا WHIS ۲۰۲۶ معرفی شدهاند؛ پروندهای که زیر نظر کمیسیون بینالمللی آبیاری و زهکشی (ICID) دنبال میشود.
خبر در ظاهر درباره چهار سازه تاریخی است، اما در لایه عمیقتر، موضوع دیگری را پیش میکشد؛ بازخوانی تاریخ ایران از مسیر آب. در سرزمینی که بخش قابل توجهی از آن با اقلیم خشک و نیمهخشک شناخته میشود، آب در طول تاریخ فقط یک منبع طبیعی نبوده است. آب، مسئله زندگی بوده و برای مدیریت آن، دانش و تجربهای شکل گرفته که آثارش را میتوان در قناتها، بندها، پلبندها، آبراههها، آبانبارها و شبکههای پیچیده انتقال و توزیع آب دید.
به همین دلیل، قرار گرفتن این چهار سازه در یک پرونده تخصصی جهانی را نمیتوان تنها اضافه شدن چهار نام ایرانی به یک فهرست دانست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، دیده شدن بخشی از میراث ایران است که سالها در سایه بناهای شاخص معماری قرار داشته است.
بر اساس برنامه رسمی ICID، نشست هفتادوهفتم شورای اجرایی این نهاد در اکتبر ۲۰۲۶ در مارسی فرانسه برگزار میشود و برنامههای مرتبط با سازههای تاریخی آبیاری نیز در همین چارچوب دنبال خواهد شد اما پیش از رسیدن پرونده به مارسی، خود چهار سازه، روایتهای متفاوتی از رابطه انسان ایرانی با آب پیش روی ما میگذارند.
سیوسهپل؛ بیشتر از یک تصویر آشنا
سیوسهپل برای بسیاری، اصفهان است؛ ردیف طاقهایی که بر فراز زایندهرود قرار گرفتهاند و یکی از آشناترین تصاویر معماری ایران را ساختهاند، اما اگر این پل را فقط از منظر معماری نگاه کنیم، بخش مهمی از هویت تاریخی آن نادیده میماند.
سیوسهپل در دوره صفوی و در ساختار تاریخی اصفهان شکل گرفت؛ شهری که زایندهرود در آن فقط یک رودخانه نبود، بلکه بخشی از سازمان فضایی، اقتصادی و اجتماعی شهر به شمار میرفت. پل نیز در همین بستر معنا پیدا میکرد؛ محلی برای عبور و ارتباط، عنصری در منظر شهری و بخشی از رابطه تاریخی …
