به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو ؛ گزارش اخیر روزنامه واشنگتنپست به نقل از سه مقام ارشد آمریکایی، پرده از یکی از بزرگترین شکستهای تاکتیکی و تجهیزاتی ارتش ایالات متحده در سالهای اخیر برداشته است.
از دست دادن نزدیک به یکچهارم از ناوگان پهپادهای پیشرفته امکیو- ۹ ریپر در جریان درگیریها با ایران، نشاندهنده یک افتضاح تمامعیار در برنامهریزی عملیاتی و ارزیابی توانمندیهای پدافندی رقیب است. این رویداد، معادلات قدرت هوایی در منطقه را دستخوش تغییرات بنیادین کرده و زنگ خطری جدی برای دکترین نظامی واشنگتن به صدا درآورده است.
نگاهی به ساختار عملیاتی امکیو- ۹ ریپر
برای درک عمق این فاجعه نظامی، ابتدا باید نگاهی به جایگاه و اهمیت پهپاد امکیو- ۹ ریپر در ارتش آمریکا بیندازیم. این پرنده بدون سرنشین که توسط شرکت جنرال اتمیکس طراحی و ساخته شده است، برای سالها ستون فقرات عملیاتهای شناسایی، نظارت مستمر ( ISR ) و تهاجم دقیق نیروی هوایی ایالات متحده را تشکیل میداد.
ریپر با قابلیت پرواز مداوم بیش از ۲۷ ساعت، به گونهای طراحی شده است که بتواند اهداف متحرک و ثابت را در فواصل طولانی رصد کرده و در صورت نیاز با استفاده از موشکهای هلفایر یا بمبهای هدایتشونده لیزری آنها را نابود کند.
ساختار عملیاتی این پهپاد بر مبنای حضور پنهان و مداوم در آسمان بنا شده است. پیش از آغاز این درگیریها، ارتش آمریکا در مجموع حدود ۱۸۵ فروند از این پهپادها را در اختیار داشت که از این تعداد، ۱۶۵ فروند در خدمت نیروی هوایی و ۲۰ فروند دیگر در اختیار تفنگداران دریایی بود. ارزش هر یک از این پرندهها با احتساب تسلیحات، موتورهای قدرتمند و سنسورهای فوقپیشرفته اپتیکی و راداری نصبشده روی آنها، بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون دلار برآورد میشود.
این ارقام نشان میدهد که ریپر فراتر از یک ابزار جنگی ، یک سرمایه استراتژیک گرانقیمت محسوب میشود که نابودی هر فروند از آن، ضربهای مهلک به عملیات و تدارکات پنتاگون وارد میکند.
افتضاح عملیاتی در جنگ ایران؛ چگونه ریپرها به اهدافی آسان تبدیل شدند؟
آنچه در جریان جنگ با ایران و تمرکز پروازها در اطراف آبراههای حساسی چون تنگه هرمز رخ داد، یک شکست اطلاعاتی و عملیاتی به معنای واقعی کلمه بود. فرماندهان آمریکایی با تکیه بر تجربیات گذشته خود در محیطهایی مانند افغانستان یا عراق که فاقد پدافند هوایی مدرن بودند، ریپرها را با همان الگوهای پروازی سنتی به مسلخ فرستادند.
ایران و نیروهای همپیمان منطقهای آن، برخلاف کشورهای پیشین تحت تجاوز آمریکا، از شبکه پدافندی تاکتیکی بهره میبرند که به دلیل پراکندگی و ماهیت پسیو آن، به راحتی قابل کشف نیست.
در چنین شرایطی، ویژگیهای ذاتی امکیو- ۹ به نقطه ضعف آن تبدیل شد. سرعت پروازی نسبتاً کند این پهپادها و الزام آنها به پرواز در ارتفاع پایین برای انجام ماموریتهای نظارتی دقیق روی شناورها و پرتابگرها، آنها را به اهدافی فوقالعاده آسان و در دسترس برای موشکهای سطحبههوای ایران تبدیل کرد. از بین رفتن نزدیک به ۲۵ درصد از کل ناوگان این پهپادها، نشاندهنده ناتوانی مفرط استراتژیستهای آمریکایی در تطبیق تاکتیکهای هوایی با یک میدان نبرد مدرن و پیشرفته است.
تبعات فاجعهبار برای ارتش آمریکا
تبعات این خسارت سنگین برای ارتش آمریکا فراتر از میلیاردها دلار ضرر مالی مستقیم است و زیرساختهای عملیاتی آنها را فلج کرده است:
کوری اطلاعاتی و عملیاتی:
از دست رفتن یکچهارم ناوگان به معنای کاهش شدید توانایی متجاوزان در انجام ماموریتهای نظارتی مستمر است. بدون حضور مداوم ریپرها، فرماندهان آمریکایی از رصد تحرکات سریع و شناسایی پرتابگرهای متحرک موشکی در سواحل خلیج فارس عاجز شدهاند.
بحران جایگزینی:
با توجه به توقف تولید مدلهای اصلی امکیو- ۹ و فقدان ذخایر استراتژیک، ارتش آمریکا به سادگی نمیتواند این تلفات را جبران کند. توسعه نسلهای جدید نیز سالها زمان میبرد.
به خطر افتادن جان خلبانان:
پنتاگون برای پر کردن این خلأ عمیق اطلاعاتی، ناچار به استفاده از جنگندههای سرنشیندار شده است. این امر هزینههای لجستیکی را به شکل سرسامآوری افزایش میدهد و جان خلبانان آمریکایی را در محیطی که توانایی سرنگونی پیشرفتهترین پرندهها را دارد، با خطرات جدی مواجه میسازد و ضربه پذیری را بالاتر می برد.
دستاوردهای استراتژیک این شکارهای ارزشمند
در نقطه مقابل، این درگیری و سرنگونی گسترده نمادهای قدرت هوایی آمریکا، مزایای ژئوپلیتیک و نظامی بینظیری را برای جمهوری اسلامی ایران به همراه داشته است:
تثبیت شبکه جدید پدافندی زیر بمباران دشمن:
ایران به صورت عملی ثابت کرد که میتواند از حریم هوایی و آبهای پیرامونی خود در برابر پیشرفتهترین ابزارهای تهاجمی جهان محافظت کند. این موفقیت، ضریب بازدارندگی ایران را به شدت افزایش داده است. نکته حائز اهمیت این است که این تحول پدافندی تحت فشار بمباران دشمن رخ داد و پدافند هوایی دائماً در حال بروزرسانی و ارتقا است.
گنجینه اطلاعاتی و مهندسی معکوس:
دسترسی به لاشه دهها پهپاد پیشرفته آمریکایی، یک فرصت طلایی تکنولوژیک برای متخصصان نظامی ایران است. بررسی ساختار سنسورها، رادارها، و سیستمهای رمزنگاری این پرندهها میتواند به جهش در برنامههای پهپادی و ارتقای سیستمهای جنگ الکترونیک ایران منجر شود و کدهای ارتباطی ارتش آمریکا را برای همیشه افشا کند که در زمینه همکاری های اطلاعاتی هم بازوی جدیدی برای کشور محسوب میشود.
تغییر موازنه قدرت روانشناختی:
فرو ریختن ابهت تکنولوژیک آمریکا، اعتماد به نفس نیروهای مسلح ایران و همپیمانان منطقهای آن را در بالاترین سطح ممکن قرار داده است. در کنار این مسله تجربیات ایران در این نبرد، راهگشای نبرد های آینده جهان خواهد بود.
در نهایت، افتضاح از دست دادن یکچهارم ناوگان امکیو- ۹ ریپر، نقطه پایانی بر دوران سلطه بلامنازع و بدون هزینه پهپادهای آمریکایی در آسمان خاورمیانه است.
در حالی که واشنگتن در گرداب کمبود تجهیزات و خلأهای عمیق اطلاعاتی دستوپا میزند، ایران نشان داد که در جنگهای مدرن، این تنها تجهیزات گرانقیمت نیستند که سرنوشت نبرد را تعیین میکنند، بلکه هوشمندی در استفاده از پدافندهای بومی و درک صحیح از نقاط ضعف دشمن است که حرف آخر را میزند.
