اقتصاد جهانی دوشنبه بیستوششم مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۱۷ اوت ۲۰۲۶ را در شرایطی آغاز کرد که ریسک ژئوپلیتیک بار دیگر به مهمترین متغیر بازارهای مالی تبدیل شده است. قیمت نفت در معاملات امروز افزایش یافت و برنت تا حدود ۸۹.۴۰ دلار در هر بشکه بالا رفت؛ در حالی که نفت خام آمریکا نیز به حدود ۸۲.۸۳ دلار رسید. این افزایش در شرایطی رخ داده که مذاکرات آمریکا و ایران برای پایان درگیریها و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی در هالهای از ابهام قرار دارد. هرمز؛ نقطه حساس اقتصاد جهان
مهمترین نگرانی بازار اکنون نه صرفاً قیمت نفت، بلکه آینده جریان عرضه انرژی از منطقه خلیج فارس است. بر اساس گزارش رویترز، تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز روز شنبه به تنها پنج فروند رسید و روز یکشنبه هیچ عبوری ثبت نشد؛ در حالی که آخر هفته پیش از آن ۳۱ کشتی از این مسیر عبور کرده بودند. چنین افت شدیدی در تردد دریایی، نگرانیها درباره اختلال پایدار در زنجیره عرضه انرژی را افزایش داده است.
اهمیت هرمز از آنجا ناشی میشود که این آبراه یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان است. بنابراین هرگونه اختلال طولانیمدت میتواند ابتدا قیمت نفت و فرآوردههای نفتی را افزایش دهد و سپس از مسیر هزینه حملونقل، تولید، برق، مواد اولیه و کالاهای مصرفی به اقتصادهای بزرگ منتقل شود.
با این حال، بازار هنوز با یک شوک کامل عرضه مواجه نشده است. تحلیلگران معتقدند برای جهش پایدارتر قیمت نفت، باید شواهد بیشتری از تشدید درگیری یا آسیب جدی به زیرساختهای انرژی مشاهده شود. همین مسئله موجب شده قیمتها در کنار ریسک ژئوپلیتیک، همچنان تحت تأثیر نگرانی درباره ضعف تقاضای جهانی نیز قرار داشته باشند.
آسیا محتاط؛ ژاپن با رشد ضعیفتر از انتظار
بازارهای سهام آسیا در آغاز هفته واکنشی محتاطانه نشان دادند. نیکی ژاپن حدود ۰.۴ درصد رشد کرد، در حالی که بورس استرالیا حدود ۰.۳ درصد کاهش یافت. سرمایهگذاران در کنار تحولات خاورمیانه، منتظر انتشار دادههای اقتصادی چین هستند؛ دادههایی که میتواند تصویری روشنتر از وضعیت تقاضا در دومین اقتصاد بزرگ جهان ارائه کند.
همزمان، تازهترین آمار ژاپن نشان داد اقتصاد این کشور در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ سالانه ۱.۱ درصد رشد کرده است؛ رقمی که پایینتر از پیشبینی ۲ درصدی اقتصاددانان بود. رشد فصلی نیز ۰.۳ درصد ثبت شد، در حالی که بازار انتظار رشد ۰.۵ درصدی داشت. ضعف مصرف خانوار و کاهش سرمایهگذاری شرکتها از عوامل اصلی این عملکرد بودند.
این آمار برای بانک مرکزی ژاپن نیز اهمیت دارد؛ زیرا از یک سو فشار تورمی و افزایش هزینه واردات میتواند زمینه افزایش نرخ بهره را تقویت کند و از سوی دیگر، ضعف مصرف و سرمایهگذاری فضای سیاستگذاری را پیچیدهتر میکند. چشم بازار به چین
چین امروز در مرکز توجه سرمایهگذاران قرار دارد. بازار منتظر مجموعهای از دادههای اقتصادی ژوئیه، از جمله تولید صنعتی و خردهفروشی است؛ دادههایی که مشخص میکنند اقتصاد چین در نیمه دوم سال تا چه اندازه توان حفظ شتاب خود را دارد.
اهمیت این آمار زمانی بیشتر میشود که عملکرد اقتصاد چین در سهماهه دوم ضعیفتر از انتظار بوده است. رشد تولید ناخالص داخلی این کشور در فصل دوم به ۴.۳ درصد رسید؛ پایینترین نرخ رشد در سه سال و نیم گذشته. همزمان، ضعف مصرف خانوار و بحران طولانیمدت بازار مسکن همچنان از موانع اصلی رشد اقتصادی چین هستند.
در واقع، بازار به دنبال پاسخ یک سؤال مهم است؛ آیا موتور صادرات و تولید صنعتی چین میتواند ضعف تقاضای داخلی را جبران کند یا پکن مجبور خواهد شد برای تحریک مصرف و سرمایهگذاری، حمایتهای اقتصادی بیشتری ارائه دهد؟ فدرال رزرو؛ نبرد بر سر نرخ بهره
در آمریکا، نگاه سرمایهگذاران به صورتجلسه نشست ژوئیه فدرال رزرو دوخته شده است. این صورتجلسه قرار است روز چهارشنبه منتشر شود و جزئیات اختلافنظر اعضای کمیته درباره مسیر نرخ بهره را روشنتر کند. نرخ بهره در نشست ژوئیه در محدوده ۳.۵ تا ۳.۷۵ درصد حفظ شد، اما سه عضو از افزایش نرخ بهره حمایت کرده بودند.
در همین حال، دادههای اخیر آمریکا فضای بازار را تا حدی تغییر دادهاند. کاهش خردهفروشی در ژوئیه و برخی نشانههای کاهش شتاب اقتصاد موجب شده انتظارات برای افزایش فوری نرخ بهره تعدیل شود. دلار نیز تحت فشار قرار گرفته و بازار اوراق خزانه آمریکا شاهد کاهش بازدهی بوده است.
با این حال، افزایش قیمت انرژی میتواند معادله را دوباره تغییر دهد، اگر نفت در سطوح بالا باقی بماند، تورم وارداتی و هزینههای تولید افزایش خواهد یافت و فدرال رزرو ممکن است برای کاهش نرخ بهره در آینده با احتیاط بیشتری عمل کند.
اروپا؛ نفت و خشکسالی همزمان فشار میآورند
اروپا نیز با دو تهدید اقتصادی همزمان مواجه است: انرژی گرانتر و بحران آب. افزایش قیمت نفت میتواند فشار تورمی را در اقتصادهای اروپایی افزایش دهد، در حالی که خشکسالی تاریخی ۲۰۲۶ بخشهای کشاورزی، انرژی و حملونقل این قاره را تحت فشار قرار داده است.
افت شدید سطح آب رود راین، یکی از مهمترین مسیرهای حملونقل صنعتی اروپا، ظرفیت جابهجایی کالا را کاهش داده و هزینههای لجستیک را افزایش داده است. برآوردها نشان میدهد خسارت اقتصادی مستقیم و فوری خشکسالی دستکم ۵۰ میلیارد یورو است و با در نظر گرفتن پیامدهای گستردهتر، رقم میتواند تا حدود ۱۸۰ میلیارد یورو افزایش یابد، این بحران تنها مسئله کشاورزی نیست؛ کاهش آب میتواند تولید برق آبی و فعالیت برخی نیروگاهها را مختل کند و همزمان هزینه مواد اولیه و حملونقل را بالا ببرد، در نتیجه خشکسالی نیز همچون افزایش قیمت نفت میتواند به عاملی برای تشدید تورم تبدیل شود. بریتانیا در آستانه انتشار داده تورم
در بریتانیا نیز بازار در انتظار انتشار آمار تورم ژوئیه در روز چهارشنبه ۱۹ اوت است. دفتر آمار ملی این کشور اعلام کرده انتشار رسمی دادهها در همین تاریخ انجام خواهد شد.
پیشبینیها حاکی از آن است که تورم ممکن است در ژوئیه به حدود ۲.۹ درصد برسد؛ در حالی که افزایش سقف قیمت انرژی و پیامدهای بحران انرژی از عوامل مهم فشار بر هزینه زندگی خانوارها هستند، در چنین شرایطی بانک مرکزی انگلیس نیز با یک انتخاب دشوار مواجه است: مقابله با تورم از طریق سیاست پولی سختگیرانهتر یا توجه به خطر کاهش رشد اقتصادی و فشار بر مصرفکنندگان. والاستریت؛ نفت، فدرال رزرو و سود شرکتها
بازار سهام آمریکا نیز هفته را با احتیاط آغاز کرده است. سرمایهگذاران در روزهای آینده باید همزمان چند متغیر مهم را ارزیابی کنند؛ از جمله صورتجلسه فدرال رزرو، دادههای مسکن و تولید آمریکا، شاخصهای فعالیت اقتصادی و گزارش مالی شرکتهای بزرگ خردهفروشی.
در چنین فضایی، بازار سهام میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است. از یک سو، کاهش فشار برای افزایش نرخ بهره میتواند به نفع سهام و داراییهای پرریسک باشد؛ از سوی دیگر، جهش نفت و افزایش دوباره تورم میتواند این مزیت را خنثی کند. اقتصاد جهان در دوراهی نفت و رشد
اقتصاد جهان در آغاز هفته جدید با یک معادله حساس روبهرو است؛ نفت در آستانه ۹۰ دلار، تنگه هرمز در وضعیت پرریسک، اقتصاد چین زیر فشار تقاضای ضعیف و فدرال رزرو در انتظار دادههای تازه.
اگر اختلال در تردد نفتکشها از هرمز ادامه پیدا کند، احتمال افزایش بیشتر قیمت انرژی و بازگشت فشارهای تورمی بالا میرود، در مقابل اگر مذاکرات آمریکا و ایران پیشرفت کند و مسیر کشتیرانی به وضعیت عادی بازگردد، بخشی از ریسک فعلی بازار میتواند به سرعت تخلیه شود.
در سمت دیگر، ضعف دادههای آمریکا و نگرانی درباره رشد چین میتواند فشار معکوسی بر قیمت نفت وارد کند، به همین دلیل بازار جهانی اکنون در نقطهای قرار گرفته که همزمان باید از تورم ناشی از انرژی و رکود ناشی از ضعف تقاضا هراس داشته باشد.
در کوتاهمدت، سه رویداد بیش از همه اهمیت دارند: مسیر تنگه هرمز، دادههای اقتصادی چین و صورتجلسه فدرال رزرو، نتیجه این سه متغیر میتواند مشخص کند آیا بازارهای جهانی در نیمه دوم اوت وارد مرحله تازهای از نگرانی تورمی میشوند یا بار دیگر به سمت سناریوی کاهش نرخ بهره و حمایت از رشد اقتصادی حرکت خواهند کرد. کد مطلب 996467
