به گزارش ایسنا، کاشیکاری ایرانی در دوره صفوی تنها به نقشهای هندسی، اسلیمی و کتیبههای بناهای مذهبی محدود نماند. در همین دوره، نوعی کاشی تصویری شکل گرفت که در آن، کاشیها به جای آنکه صرفاً بخشی از یک نقش تکرار شونده باشند، هر کدام همچون قطعهای از یک نقاشی بزرگ عمل میکردند. این شیوه در اصفهان، پایتخت صفویان، بهویژه در تزئین بناهای غیر مذهبی و کوشکهای باغی مورد استفاده قرار گرفت و صحنههایی از زندگی، بزم، گفتوگو و حضور انسان در باغ را به دیوارهای معماری منتقل کرد؛ آثاری که نمونههایی از آنها در موزههای معتبر جهان نگهداری میشود.
یکی از نمونههای شاخص این هنر در موزه متروپولیتن نیویورک قرار دارد؛ یک تابلو کاشی متعلق به ربع نخست قرن هفدهم میلادی که به ایران و به احتمال زیاد اصفهان نسبت داده شده است. این تابلو با ارتفاع حدود ۱۱۵.۶ و عرض ۱۳۸.۷ سانتیمتر از مجموعهای از کاشیهای مربعشکل تشکیل شده و تصویری از یک زن و سه مرد را در میان فضای باغ نشان میدهد. هر کاشی حدود ۲۲.۵ سانتیمتر مربع است و کنار هم قرار گرفتن آنها، تصویری واحد و پیوسته را شکل داده است.
اهمیت این اثر تنها به تصویر روی آن محدود نمیشود، بلکه شیوه ساخت آن نیز بخشی از نوآوری هنری دوره صفوی است. این کاشیها با تکنیکی موسوم به «کُردا سِکا» یا «بند خشک» ساخته شدهاند؛ روشی که در آن خطوطی از ماده مقاوم در برابر لعاب، محدوده رنگهای مختلف را از یکدیگر جدا میکرد. در جریان پخت، این ماده میسوخت و خطوطی خشک و تیره میان بخشهای رنگی باقی میماند و به این ترتیب، امکان استفاده از چندین رنگ لعاب در کنار یکدیگر بدون آنکه با هم مخلوط شوند، فراهم میشد.
این تکنیک برای دوره صفوی اهمیت ویژهای پیدا کرد؛ چراکه امکان اجرای نقوش رنگارنگ را با سرعت و هزینهای مناسبتر از روشهای پیچیده موزاییککاری فراهم میکرد. پژوهشهای موزه متروپولیتن نشان میدهد که اصفهان و نایین از مراکز مهم تولید کاشیهای نفیس در دوره صفوی بودند و در کنار تداوم الگوهای هندسی و گیاهی در مساجد و مدارس، در بناهای غیر مذهبی نوع تازهای از کاشیکاری رواج یافت که در آن، کاشیهای مربعشکل به عناصر منفرد یک صحنه تصویری تبدیل میشدند. …
