بانگ تکبیر، سروده های به عشق آغاز چهاردهمین قرن هجری، با امید به احیای اسلام و تمدن اسلامی

بحث از عقب افتادگی، نسبت آن با عظمت گذشته، و دورنمایی که برای بازگشت به آن عظمت را انتظار می‎کشد و آرزو می‎برد، تنها در متون و کتابهای سیاسی و تاریخی و تمدّنی خود را عرضه نمی‎کرد، بلکه از همان مشروطه، در شعر که زبان گویایی در ادب فارسی برای احساسات و عواطف و آرزویهای ایرانیان بود، خود را نشان می‎داد. نمونه‎ای از آن را از دیوان ادیب الممالک آوردیم. اما اگر با این نگاه به سراغ اشعار دوران مشروطه و بعد از آن در دیوان‎های بزرگ و کوچک و پراکنده‎ها در جراید و مطبوعات برویم، نمونه‎های بسیار فراوانی می‎بینیم. حجم این قبیل اشعار بسیار فراوان است، اما نکته اینجاست که در شعر، برخلاف نثر، گزارش‎های استدلالی و تفصیلی نیست، اما محلی برای بروز احساسات و آرزوهایی است که شاعران دارند، و از این زاویه قابل توجه هستند. در اینجا یک نمونه که البته مهم است را مرور می‎کنیم. …