رویداد۲۴| درگیریها و حملات مستقیم اخیر به جبهه جنوبی کشور و لفاظیهای بیپرده دونالد ترامپ در جریان فضای پرتنش منطقهای، تنش میان ایران و ایالات متحده را وارد فاز حساسی کرده است چنان که به نظر میرسد منطقه در لبه یک مواجهه بزرگ ایستاده و هرگونه محاسبه اشتباه میتواند بحران اقتصادی و امنیتی خاورمیانه را از کنترل خارج کند.
آنچه این بار اهمیت دارد، صرفاً افزایش حجم تهدیدهای لفظی نیست؛ بلکه همزمانی فشار نظامی، تهدیدهای مستقیم سیاسی و فشار اقتصادی است. در چنین شرایطی، هر تصمیم تهران یا واشنگتن میتواند فقط یک پیام دیپلماتیک نباشد و مستقیماً بر بازار انرژی، تجارت منطقهای و امنیت مسیرهای حیاتی کشتیرانی اثر بگذارد. به همین دلیل، سخنان پزشکیان در شانگهای را نمیتوان جدا از این معادله چندلایه خواند.
در چنین وضعیت پرتنش و سرنوشتسازی، سخنرانی امروز مسعود پزشکیان در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان فراتر از یک سخنرانی دیپلماتیک ساده و نقشه راهی برای عبور از یک خطر واقعی است. تغییر زمین بازی؛ از تنش نظامی به ابتکار اقتصادی
درحالیکه طرف مقابل با حمله به جزیره لارک و تهدید به تشدید فشارهای خردکننده، بازی را به سمت زمین تنش عریان میبرد، سخنان رئیسجمهور نشاندهنده هوشمندی در «تغییر ملاک قدرت» است.
سه ابتکار پیشنهادی پزشکیان شامل ایجاد «بانک سازمان همکاری شانگهای»، «اتحادیه بیمه صادرات و سرمایهگذاری» و تاسیس «کنسرسیوم انرژی» در واقع تیر خلاصی به ابزار اصلی طرف مقابل، یعنی تحریم و انزوای اقتصادی است.
اهمیت این پیشنهادها زمانی روشنتر میشود که بدانیم یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ایران در شرایط تحریم، صرفاً کمبود منابع مالی نیست؛ بلکه دشواری انتقال پول، تأمین مالی تجارت، پوشش ریسک سرمایهگذاری و دسترسی به شبکههای بیمهای و بانکی بینالمللی است؛ بنابراین اگر ایدههایی مانند بانک مشترک یا سازوکار بیمهای میان اعضای شانگهای از سطح پیشنهاد سیاسی فراتر برود و به سازوکار اجرایی تبدیل شود، میتواند بخشی از هزینه مبادلات میان اعضا را کاهش دهد. البته فاصله میان «پیشنهاد» و «سازوکار عملی» بسیار زیاد است و موفقیت چنین طرحی به اراده اعضای بزرگ سازمان، حجم منابع و میزان استقلال آن از نظام مالی تحت سلطه دلار بستگی دارد. …
