نمایش «دیوانهخانه زری بوره» به نویسندگی و کارگردانی همایون غنیزاده، نقطهی عطف بازتعریف مکان در دراماتورژی معاصر تئاتر ایران به شمار میرود. غنیزاده که پیشتر با اجراهای عظیم و صحنهپردازیهای مجلل در سالنهای استانداردی چون تالار وحدت، تماشاخانه ایرانشهر و تالار حافظ با آثاری نظیر کالیگولا، میسیسیپی نشسته میمیرد و ددالوس و ایکاروس شناخته میشد، در این اثر دست به چرخشی بنیادین زده است. او مکان اجرا را از قاب صحنههای معمول به یک خانه قدیمی تحت عنوان کارگاه تئاتر منتقل کرده و در این اثر، ظرفیت پذیرش مخاطب به شکلی محدود شده که تماشاگر نه بر روی صندلی تالارهای بزرگ، بلکه در فاصلهای بسیار نزدیک به بازیگران و در اتمسفری محصور و ملموس قرار میگیرد. غنیزاده با آگاهی از این ظرفیت مکانی، مواجهه با جنون را از یک واقعهی نمایشی دوردست به یک تجربه نفسبهنفس بدل میکند. ساختار اجرایی اثر با حضور سه بازیگر جوان شامل ایمان فتاحی، حمیدرضا کوهرنگ و امیرعلی بهبهانی شکل گرفته است؛ ترکیبی که نشاندهنده گرایش کارگردان به بازتولید زبان بدنی و لحنی ویژه در قالبی تازه و بدون اتکا به ستارههای معمول این روزها در تئاتر است.
خط داستانی نمایش بر اساس روایتی فشرده و موقعیتمحور استوار است: سه شخصیت به نامهای مراد، شازده و خسرو در فضایی ایزوله به نام دیوانهخانه زری بوره گیر افتادهاند.
نام شخصیتهای «شازده» و «مراد» مستقیماً بازتابدهنده مناسبات ارباب رعیتی، سلطه و انحطاط خاندانهای اشرافی است. غنیزاده در در این نمایش چرخه خشونت تاریخی را نسل به نسل نگاه میکند و نشان میدهد که چگونه خشونت نهادینهشده در یک دودمان (بخوانید جامعه)، زاده به زاده منتقل میشود. خسرو، شازده و مراد در این دیوانهخانه، نه سه فرد مستقل، بلکه سه تجسد از یک رویه تاریخی هستند که در چرخهای لایتناهی از قربانیسازی و قربانیشدن گرفتار آمدهاند. متن با بهرهگیری از طنز تلخ و گروتسک، حقیقت عریان انحطاط انسان را بدون ارائه هیچگونه وعدهای برای رستگاری، به رخ میکشد. …
