اینکه کشوری با دومین ذخیره گازی جهان، هر سال زمستان مدارس و صنایع را تعطیل میکند، پارادوکسی نیست که با «کشف بیشتر» حل شود؛ این یادداشت تلاش میکند نشان دهد چرا. دو مقوله متفاوت
ذخایر اثباتشده گاز ایران حدود ۱۲۰۱تریلیون فوت مکعب است، معادل نزدیک به ۳۴تریلیون مترمکعب؛ رقمی که ایران را، پس از روسیه، صاحب دومین ذخیره گازی جهان میکند. جالب آنکه اگر دو میدان کشفشده اما توسعهنیافته دریای خزر -سردار جنگل و چالوس، با ذخیرهای در حدود ۳.۳تریلیون مترمکعب فقط برای چالوس- به این رقم افزوده شود، ایران عملا میتواند ادعای نخستین ذخیره گازی جهان را نیز داشته باشد. اما بهرهبرداری از چالوس، طبق توافقی بحثبرانگیز، تنها ۲۵درصد گاز تولیدی را به ایران اختصاص میدهد؛ ۴۰درصد به روسیه و ۲۸درصد به چین میرسد. این نکته بهتنهایی چکیده کل ماجراست: داشتن ذخیره، با کنترل و استفاده از آن، دو مقوله کاملا متفاوتند. کجای این نامعادله گم شده؟
حدود ۷۰درصد کل تولید گاز ایران از یک میدان واحد -پارس جنوبی، مشترک با قطر- تامین میشود؛ تمرکزی که ریسکی بزرگ و در حال تحقق ساخته است. به گفته وزارت نفت، این میدان از سال گذشته وارد «نیمه دوم عمر» خود شده و افت فشار مخزن، تولید سالانه آن را ۱۰میلیارد مترمکعب کاهش خواهد داد. این افت طبیعی زمینشناسی، با آسیب جنگی نیز تشدید شده: حمله اسرائیل به پارس جنوبی در اسفند۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۶) ابتدا ۱۲درصد از کل تولید گاز کشور را مختل کرد. در سمت مقابل، تقاضای گاز کشور با رشدی نزدیک به ۷درصد در سال -از ۱۵۳میلیارد مترمکعب در ۱۳۹۲ به ۲۴۵میلیارد مترمکعب در ۱۴۰۲- در حال افزایش بوده است. …
