اقتصاد۲۴- ناترازی گاز در فصل سرد سال همواره یکی از جدیترین چالشهای اقتصادی و سیاستی کشور تبدیل است. همچنین همواره مصرف بالا در بخش خانگی یکی از مهمترین علل تشدید ناترازی عنوان میشود. با این حال، ریشهیابی دقیق الگوی مصرف نشان میدهد که بخش مهمی از این هدررفت ناشی از عوامل ساختاری است.
آنطور که تسنیم گزارش داده، سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران عنوان کرد: «استفاده از سیستمهای گرمایشی و سرمایشی قدیمی، بهویژه در برخی مناطق روستایی، از مهمترین عوامل هدررفت گاز به شمار میرود.»
وی با اشاره به بررسی قبضهای مشترکان پرمصرف افزود: «در برخی موارد، مصارف لوکس عامل اصلی افزایش هزینه گاز بوده است. پارسال در برخی مناطق تهران قبضهای یک میلیاردی ثبت شد که مربوط به واحدهای دارای استخرهای سرپوشیده و روباز و دیگر مصارف غیرمتعارف بود.»
با این حال، مساله پرمصرفبودن صرفاً به مصارف لوکس محدود نمیشود. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارش «تحلیل الگوی مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی بر اساس دهکهای اقتصادی» توضیح میدهد که بر خلاف تصور عمده، مصارف بالا در بخش خانگی مربوط به کسانی است که لوازم پرمصرف دارند و لزوما پردرآمد نیستند. آیا پرمصرفی گاز الزاما نشانه رفاه بالاتر است؟
مطابق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، بخش خانگی بهعنوان یکی از مصرفکنندگان اصلی گاز طبیعی در کشور دارای سهم ۲۸ درصدی از مصرف بوده که در سردترین ماه سال به حدود ۴۶ درصد میرسد. یکی از خلأهای اساسی در سیاستگذاری در این حوزه، نبود تصویر دقیق از رابطه میان مصرف گاز و وضعیت رفاهی خانوارها بوده و این فرض همواره وجود داشته که مصرف گاز در بخش خانگی به طور عمده در دهکهای پردرآمد بیشتر است.
از این رو سؤال اصلی آن است که مصرف گاز در بخش خانگی چگونه در میان دهکهای رفاهی توزیع شده و آیا پرمصرفی گاز الزاماً نشانه رفاه بالاتر است؟
یافتههای گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که همبستگی معناداری میان سطح رفاه و میزان مصرف گاز وجود ندارد و مصرف بالای دهکهای پایین، بیش از آنکه ناشی از رفتار مصرفی باشد، حاصل استفاده از تجهیزات گرمایشی فرسوده و ضعف عایقکاری در واحدهای مسکونی این گروه هاست. …
