[دکتر محمدعلی فیاض‌بخش] رنج و گنج

غصه‌ها و اندوه‌ها، بنا به تعبیر ابن‌مسکویه، الم‌ها و دردهای نفسانی‌اند که به سبب از دست‌دادن محبوب یا دست‌نیافتن به مطلوب به آدمی روی می‌کند(تهذیب‌الاخلاق و تطهیرالاعراق)…. و مگر می‌توان محبوبی نداشت و مطلوبی را واگذاشت؟  

آدمی بی‌خواسته و بی‌داشته، مگر می‌تواند گنج حیاتش را بیابید؟ زان دگرسوی، خواسته‌ها و نداشته‌ها، بر جان آدمی رنج می‌فکنند؛ چاره چیست؟ 

اگر به حکمت سعدیِ جان اعتماد ورزیم؛ که «آن‌چه نپاید، دلبستگی را نشاید»؛ باید از هرآنچه خواسته و داشته‌است دل برکنیم و دیده فروفکنیم؛ و از آن روی، که دنیا معبر دل‌کندن‌ها و فروگذاردن‌هاست؛ پس چگونه شاد زندگی کنیم؟سعدیِ جان، نشاط عیشش را در عشقِ بی‌طِیش یافت و دم را غنیمت شمرد و عریانی خواهشش را در دل‌بستن به محبوب زمینی هرگز نپوشاند و در عین درویشی خوش زیست.  …