زمینلرزه ۳.۸ ریشتری بامداد ۹ شهریور در جنوب جاجرود، تازهترین رخداد لرزهای در شرق تهران بود. مهدی زارع، استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، میگوید شرق تهران طی سه دهه گذشته نسبت به غرب پایتخت لرزهخیزی بیشتری داشته و زمینلرزههای کوچک بیشتری در این محدوده ثبت شده است.
به گفته زارع، زلزله جاجرود نهمین زمینلرزه با بزرگای بیش از ۳ در شرق تهران طی ۱۶۴ روز نخست سال ۱۴۰۵ بوده است. محدوده پردیس، بومهن، رودهن و دماوند نیز طی سالهای اخیر فعالیت لرزهای قابل توجهی داشتهاند. یکی از مهمترین رخدادهای اخیر این منطقه، زلزله ۴.۶ ریشتری ۲۲ اردیبهشت در پردیس بود. پای گسل مشا در میان است؟
یکی از مهمترین عوامل لرزهخیزی شرق تهران، سامانه گسل مشاست؛ گسلی بیش از ۲۰۰ کیلومتر طول دارد و در منطقه کلان، گسل مشا و گسل شمال تهران به یکدیگر میرسند.
اهمیت این محدوده تنها به فعالیتهای امروز محدود نمیشود. زارع به زمینلرزه تاریخی سال ۱۸۳۰ با بزرگای برآوردی حدود ۷ اشاره میکند که به قطعه شرقی گسل مشا نسبت داده شده است. زلزله ۵.۱ ریشتری سال ۲۰۲۰ نیز در همین بخش رخ داد و تهران را لرزاند. آیا باید منتظر زلزله بزرگ باشیم؟
پاسخ زارع به این نگرانی، یک «بله» یا «خیر» ساده نیست. او تأکید میکند که هر زمینلرزه کوچک الزاماً به معنای وقوع قریبالوقوع یک زلزله بزرگ نیست. با این حال، وجود گسلهای فعال، سابقه تاریخی زمینلرزهها و تغییرات تنش باعث میشود شرق تهران همچنان یکی از پهنههایی باشد که نیاز به پایش جدی دارد.
بررسیهای انجامشده پس از زلزله مشا ـ دماوند در سال ۱۳۹۹ نیز از مهاجرت سریع تنش به سمت شاخه انتهایی شرقی گسل شمال تهران حکایت داشته است؛ موضوعی که به گفته زارع، نشاندهنده بارگذاری تنش در این محدوده طی سالهای اخیر است.
بنابراین، لرزشهای اخیر شرق تهران را نمیتوان پیشبینی قطعی یک زلزله بزرگ دانست، اما نمیتوان اهمیت آنها را هم نادیده گرفت؛ هشداری که بیش از هر چیز، ضرورت آمادگی پایتخت در برابر زلزله را یادآوری میکند. …
