آنچه که ایران به جهان داد

دکتر عبدالحسین زرین‌‏کوب. در بخش نخست آمد که سرمایه‌‏گذاری ایرانی در بازار فرهنگ جهان چندان بوده که برایش اعتبار کم‌‏نظیری تأمین کند؛ زیرا آنچه  به دنیا داده، ‌‏اندک نیست و اگر آن را  بازستاند، در بسیاری چیزها  کار دنیا لنگ خواهد شد. یک ویژگی کهن آنها، تسامح و عدالت بود که فرهنگ ایرانی را در گذشته به اوج انسانیت رسانید.  اینک ادامه سخن:

***

دادگری و تسامح

اولین امپراتوری ایرانی که به وسیله کوروش تأسیس شد، یک قانون اساسی داشت که عبارت بود از تسامح نسبت به ‌‏‌‏‌‏عقاید دیگران و من آن را مکرر «تسامح کوروشی» خوانده‌‏ام. همین تسامح کوروشی بود که اتباع یونانی را در قلمرو هخامنشی‌‏ها فرصت‌‏اندیشه و عمل می‌‏داد. حتی در ولایت ایونیا که زادگاه اولین آثار فلسفه یونان و جزو قلمرو هخامنشی بود، چنان که یک مورخ معروف فلسفه یونانی می‌‏گوید،۲ آنچه را تنگ‌‏نظری آتنی اجازه نمی‌‏داد، تسامح معروف ایرانی در ظهور و توسعه فلسفه تحقق بخشید. …