گزارش تازه «بانک جهانی» نشان میدهد جغرافیای پول در جهان بهشدت دگرگون شده است؛ جایی که کشورهای اسکاندیناوی و ایران، در صدر فهرست پیشگامان حذف پول نقد از چرخه اقتصاد قرار گرفتهاند و اقتصادهای بزرگ و سنتیتر همچنان با مقاومت فرهنگی و ساختاری برای حفظ اسکناس دستوپنجه نرم میکنند.
ایران در مسیر پول دیجیتال
یافتههای این گزارش برای بسیاری شگفتانگیز است؛ ایرانی که سالها با تصویری از اقتصاد نقدمحور و بازارهای سنتی شناخته میشد، اکنون با سهم ۵درصدی پول نقد در خریدهای حضوری، در ردیف کشورهای پیشرو جهان در حوزه حذف اسکناس ایستاده است. برای درک این چرخش تاریخی کافی است بدانیم این رقم در برابر میانگین جهانی ۱۵درصدی قرار میگیرد و شکاف معنادار ایران با میانگین جهانی، نشان از یک تحول زیرپوستی و عمیق در الگوی پرداخت روزمره مردم دارد.
این وضعیت، فارغ از ارزیابی مثبت یا منفی، نشاندهنده یک واقعیت است: گسترش زیرساخت بانکی، فراگیری پایانههای فروش حتی در مغازههای کوچک محلی و رواج پرداختهای کارتبهکارت در بازارهای سنتی. تورم بالا و ارزش اسمی پایین اسکناسها نیز بهطور غیرمستقیم، حمل پول نقد را برای خریدهای روزمره کمکاربرد و پرمخاطره کرده است.
نروژ و سوئد؛ الگوی جهانی حذف اسکناس
در صدر این فهرست، نروژ با سهم ۴درصدی پول نقد، بیرقیب ایستاده است.
سوئد نیز با سهم ۵درصدی، عملا به شهری نمونه از «جامعه بینقد» تبدیل شده؛ جایی که بسیاری از فروشگاهها، بانکها و حتی کلیساها دیگر اسکناس نمیپذیرند.
کشورهای اسکاندیناوی با اتکا به زیرساخت دیجیتال قدرتمند و اعتماد عمومی به سیستم بانکی، الگوی جهانی این مسیر محسوب میشوند.
مقاومت اروپای غربی و آسیایی در برابر حذف نقد
با این حال، این انقلاب دیجیتال یکدست نیست. بریتانیا با ۹درصد و هلند با ۱۱درصد پول نقد، گرچه کمتر از میانگین جهانی هستند، اما همچنان اسکناس در آنها حضوری قابل توجه دارد. آمریکا با ۱۲درصد، بهرغم پیشرفتهترین فینتکهای جهان، همچنان به دلایل فرهنگی و ساختاری به پول نقد وفادار مانده است. …
