آرمان امروز : در انتهای یکی از جادههای خاکی حاشیه بزرگراه آزادگان، صفی شکل گرفته است. زن و مرد، یکییکی جلو میروند، پول میدهند و مادهای را که در پاتوق «دوا» نامیده میشود، تحویل میگیرند. برخی همانجا مصرف میکنند و برخی سوار خودروهایشان میشوند و منطقه را ترک میکنند. میان این جمع، زنانی دیده میشوند که هنوز ظاهرشان با تصویر معمول زنان کارتنخواب فاصله دارد؛ خودرو دارند، لباس و ظاهرشان هنوز تغییر محسوسی نکرده و به نظر میرسد فاصله چندانی با زندگی عادی ندارند. اما به گفته مددکاران، همین فاصله ممکن است بسیار کوتاه باشد. سپیده علیزاده، مددکار اجتماعی و بنیانگذار مجموعه کاهش آسیب نور سپید هدایت، میگوید در ماههای اخیر، بهویژه پس از جنگ ۴۰روزه، حضور زنان میانسال در این پاتوقها بیشتر به چشم آمده است؛ زنانی که برخی از آنها تا همین چند سال پیش زندگی خانوادگی و اجتماعی معمولی داشتهاند و حتی در زمان ورود به پاتوق، مصرفکننده مواد نبودهاند.
از ماشینخوابی تا بیخانمانی
برای برخی زنان، مسیر از خرید مواد آغاز میشود. خودرو ابتدا وسیله رفتوآمد به پاتوق است، اما ممکن است خیلی زود به محل خواب تبدیل شود. وقتی هزینههای زندگی، مصرف مواد و نبود درآمد فشار بیشتری وارد کند، همان خودرو نیز ممکن است از دست برود و فرد به بیخانمانی برسد. علیزاده معتقد است فقر و نبود سرپناه امن از عوامل مهم ورود زنان به این چرخه است. به گفته او، زنانی وجود دارند که به دلیل ناتوانی در پرداخت اجاره، در خودرو زندگی میکنند و برخی نیز در ادامه، به دلیل قرار گرفتن در محیط مصرف، وارد چرخه اعتیاد میشوند. در این مرحله، آسیب فقط اعتیاد نیست. زنان در پاتوقها در معرض خشونت، سرقت و سوءاستفاده قرار دارند و پراکنده شدن پاتوقها به نقاط دورافتادهتر، دسترسی آنها به خدمات درمانی و کاهش آسیب را دشوارتر کرده است. آمار دقیق و بهروزی درباره تعداد زنان کارتنخواب یا میزان افزایش حضور زنان در پاتوقهای تهران وجود ندارد. بنابراین نمیتوان بر اساس دادههای موجود، از یک افزایش کمی قطعی سخن گفت. با این حال، مددکاران اجتماعی از تغییر در ترکیب مراجعان خود میگویند؛ حضور زنانی که پیشتر کمتر در این فضاها دیده میشدند و حالا در میانسالی، پس از از دست دادن امنیت اقتصادی یا خانوادگی، به پاتوق رسیدهاند. …
