ایمان چراتیان؛ دکترای اقتصاد بینالملل و عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی
1- وقتی جنگ و مناقشه به «وضعیت عادی» تبدیل میشود!
در میانه سال ۲۰۲۵، سازمان بینالمللی کار(ILO)با استناد به «تنشهای ژئوپلیتیک مستمر، اختلالات اخیر تجاری و تشدید عدماطمینان»، رشد تولید ناخالص داخلی جهانی را از ۳.۲ به ۲.۸ درصد و پیشبینی اشتغال جهانی را از ۶۰ میلیون به ۵۳ میلیون شغل تقلیل داده است. این فقط یک عدد نیست: هفت میلیون فرصت شغلی، یعنی سفره هفتمیلیون خانوادهبرروی شطرنج ژئوپلیتیک قربانی شده است.
از خاکسترِ اوکراین تا ویرانههای غزه، از تنگهیهرمزتادریای سرخ باعث شده تا ریسک ژئوپلیتیک(GPR)از یک مفهوم آکادمیک به یک قید الزامآور در میز تصمیمگیری بنگاهها تبدیل شود.
پژوهشی که اخیراً توسط جی و همکاران (2026) منتشر شده است، با بررسی بیش از ۱۱۳ هزار مشاهده سالانه بنگاهها در۳۰ کشور، برای نخستین بار نشان میدهد کهGPRچگونه تصمیمات استخدامی بنگاهها را دچار تحریف میکند. یافته کلیدی این مطالعه میگوید که هر یکدرصد افزایش در ریسک ژئوپلیتیک، کارایی سرمایهگذاری نیروی کار را ۶.۴ درصد کاهش میدهد؛ یعنی میلیونها شغل یا بهاشتباه ایجاد شده یا بهاشتباه حذف میشوند!
2- اخراجِ وحشتزده: واکنشهای افراطی بنگاهها
چرا ریسک ژئوپلیتیک بنگاهها را به تصمیمات نادرست استخدامی سوق میدهد؟در شرایط عدماطمینان شدید، بنگاهها تمایل دارند کارکنان موجود را نه بهعنوان «دارایی که باید حفظ شود»، بلکه بهعنوان «بدهی که باید رها شود» ببینند.
این سوگیری بزرگنماییِ زیان، باعث میشود مدیران به سناریوهای بدبینانه وزن بیشتری بدهند و دست به اخراجهای گسترده ووحشتزدهبزنند. پژوهش جی و همکاران،انحرافسرمایهگذاری نیروی کار را به چهار نوع تقسیم میکند: استخدام بیشازحد، استخدام کمترازحد، اخراج کمترازحد، و اخراج بیشازحد. نتیجه شفاف است: تأثیر منفیGPRبر کارایی سرمایهگذاری نیروی کار عمدتاً ناشی از «اخراج بیشازحد» است؛ یعنی بنگاهها نه اینکه استخدام کمی دارند، بلکه بیشازحد و با شتاب، نیرو اخراج میکنند! …
