تحلیل ریسک عملیاتی سامانه معاملات و مکانیزم اثرگذاری آن بر نقدشوندگی و رفتار بازار

به گزارش شهر بورس، مطابق اظهارات رسمی مدیرعامل وقت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران، این سامانه با طراحی برای حداکثر 120 هزار معامله در روز راه‌اندازی شد، در حالی که حجم معاملات بازار بعدها به بیش از دو میلیون معامله در روز رسید. بررسی‌ها نشان می‌دهد قطعی‌ها و تأخیرهای سامانه معاملات، مانند یک «کاتالیزور روانی» عمل کرده و با تضعیف اعتماد به نقدشوندگی، ترمز بازارگردان‌ها را کشیده و مسیر خروج آرام سرمایه را به ازدحام در درهای خروج بدل می‌سازد. اختلال گزارش‌شده در تاریخ 10 شهریور 1405 نیز بار دیگر ضرورت بررسی تاب‌آوری زیرساخت‌ها را به صدر توجه فعالان بازار بازگرداند. فهرست عناوین نقدشوندگی، خون جاری در رگ‌های بازار  از اختلال زیرساختی تا تکانش رفتاری بازار رخداد 10 شهریور ریسک فنی در برابر ریسک رفتارینقدشوندگی، خون جاری در رگ‌های بازار

در ادبیات مالی نوین، «نقدشوندگی» خون جاری در رگ‌های بازار سرمایه است. یک معامله‌گر حرفه‌ای یا سرمایه‌گذار خرد، تا زمانی که مطمئن باشد در کسری از ثانیه می‌تواند دارایی خود را به پول نقد تبدیل کند، نیازی به فروش اضطراری احساس نمی‌کند. اما آنچه در مقاطع حساس بورس رخ می‌دهد، فراتر از تغییرات متغیرهای بنیادین است؛ در آن لحظات، «اعتماد به دکمه فروش» آسیب می‌بیند.

هسته معاملات خریداری‌شده از شرکت فرانسوی «آتوس» در سال 1387 (پس از عقد قرارداد در سال 1384 و طی یک مناقصه)، برای بازاری با ظرفیت پردازش محدود پیکربندی شده بود. با موج آزادسازی سهام عدالت و ورود میلیون‌ها کد آنلاین که در اوج تقاضا روزانه بیش از 200 هزار کد بورسی جدید صادر می‌شد، شوک تقاضایی پدید آمد که نرخ پردازش تراکنش‌ها را از ظرفیت اسمی سامانه فراتر برد؛ سامانه‌ای که توان طراحی‌شده آن معادل سه هزار تراکنش در ثانیه و تأخیر هدف حدود 40 میلی‌ثانیه اعلام شده است. نتیجه، انباشت سفارش‌ها در صف‌های پردازش کارگزاری‌ها و تأخیر در ورود دستورها به تابلوی اصلی بود. تجربه‌های تکرارشده اختلال در سال‌های اخیر نشان داد که این مسئله، یک باگ مزمن در لایه همگام‌سازی حافظه و پایگاه داده است که حتی شرکت سازنده نیز رفع کامل آن را ناممکن اعلام کرده بود …