محمد محسن فایضی، کارشناس مسائل فلسطین: با این حال، فلسطینیان قدس طی نزدیک به شش دهه توانستهاند بخش مهمی از نظام آموزشی و برنامه درسی خود را حفظ کنند و مدرسه را به ابزاری برای انتقال حافظه تاریخی، زبان و هویت ملی به نسلهای جدید تبدیل کنند. ساختار آموزشی قدس شرقی امروز چندلایه است: مدارس رسمی تحت مدیریت شهرداری و وزارت آموزش اسرائیل، مدارس «شناختهشده اما غیردولتی»، مدارس خصوصی و مدارس وابسته به نهادهایی مانند آنروا.
اکنون بخشی از مدارس از برنامه آموزشی اسرائیل استفاده میکنند، اما بسیاری از مدارس فلسطینی همچنان برنامه آموزشی تشکیلات خودگردان را دنبال میکنند. طبق آمار کنست، در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ حدود ۱۱۰ هزار دانشآموز در قدس شرقی از پیشدبستانی تا دبیرستان تحصیل میکردند. بر اساس دادههای رسمی اسرائیل، در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵، ۲۳ درصد دانشآموزان قدس شرقی در برنامه آموزشی اسرائیلی تحصیل میکردند؛ این رقم در سال ۲۰۲۵-۲۰۲۶ به ۳۶ درصد افزایش یافته است و همچنین شمار مدارس ارائهدهنده این برنامه نیز از ۶۱ مدرسه به ۱۰۲ مدرسه رسیده است.
مقامهای اسرائیلی این افزایش را یک «موفقیت مهم» میدانند و حتی آن را بخشی از برنامه دولت برای ایجاد تغییر اجتماعی و یهودیسازی در قدس شرقی و تغییر هویت معرفی میکنند. این تغییر فقط از طریق تغییر کتابهای درسی دنبال نمیشود. اسرائیل با توسعه مدارس تحت مدیریت شهرداری، تأمین بودجه، آموزش معلمان و فراهم کردن مسیر دسترسی به دیپلم اسرائیلی، تلاش میکند برنامه آموزشی خود را جذابتر و در مواردی به انتخاب اصلی خانوادهها تبدیل کند. …
