اقتصادایرانی:
فرید شاهمرادی - هیئت مدیره انجمن سازمانهای نوآوری ایران؛ دهه گذشته را صرف ساختن زیرساختهای فیزیکی و پارکهای علم و فناوری کردیم. فضاهایی که قرار بود مانند یک گلخانه ایدههای خام را از گزند محیط بیرون حفظ کنند تا جان بگیرند. اما این محیطهای ایزوله دیگر جوابگو نیستند و اکوسیستم نوآوری ما به دیوار سخت واقعیت خورده است. وقت آن رسیده است که کسب و کارها از فاز آزمایشگاهی خارج شوند و به جریانهای خشن و واقعی سرمایه وصل شوند.
قواعد بازی تامین مالی در تمام دنیا زیر و رو شده است. شیر پول ارزان بسته شد و با اینکه حجم سرمایه گذاری خطرپذیر جهانی در سال ۲۰۲۵ با رشد ۴۷ درصدی به ۴۶۹ میلیارد دلار رسید، اما رفتار سرمایه گذار کاملا تغییر کرده است.
رکورد ۲۸۵.۵ میلیارد دلاری در سه ماهه اول ۲۰۲۶ نشان داد که این پول دیگر بین هزاران استارتاپ نوپا پخش نمیشود. سرمایهها مستقیما به حساب پروژههای بزرگ هوش مصنوعی و شرکتهای دارای مدل تجاری اثبات شده سرازیر شده است. ۷۰ درصد این سرمایه معادل ۳۲۸ میلیارد دلار فقط در اکوسیستم آمریکا جذب شده و ۷۵ درصد از حجم ۵۰ قرارداد برتر دنیا را پروژههای هوش مصنوعی نظیر اوپنای آی بلعیدهاند.
استراتژی رشد به هر قیمت کاملا منسوخ شده و سرمایه گذار امروز با ماشین حساب مینشیند و فقط روی اقتصاد واحد و حاشیه سود عملیاتی تمرکز میکند. در همین اتمسفر بازارهای جهانی برای پوشش ریسک به سمت ابزارهای نقدشوندگی مانند صندوقهای ثانویه رفتهاند و حجم این صندوقها در آمریکا از مرز ۱۰۰ میلیارد دلار گذشته است. تشکیل سندیکاهای هم سرمایه گذاری نیز به روش اصلی نهادهای مالی برای کاهش ریسک تبدیل شده است.
در ایران ما با مختصات بسیار سخت تری درگیریم. تورم مزمن و تحریمهایی که راه ورود سرمایه خارجی را به کل بستهاند زمین بازی را به شدت محدود کردهاند. اما در دل همین فشار سنگین یک چرخش استراتژیک در حال رخ دادن است که شیفت از سرمایه گذاری خطرپذیر معمول به سمت سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتی نام دارد.
صنایع مادر و هلدینگهای بزرگ و شرکتهای سنتی متوجه شدهاند که برای فرار از فرسودگی تکنولوژیک چارهای جز تزریق نوآوری به شریانهای زنجیره ارزش خود ندارند. ورود مجموعههایی مانند فولاد مبارکه و گروه گلرنگ و اسنوا با بودجههای چندصد میلیاردی نشان دهنده همین بیداری است. …
