کرکرههایی که یکی پس از دیگری پایین میآیند؛ تصویری که این روزها در خیابان انقلاب، یکی از مهمترین مراکز کتابفروشی تهران، بیشتر از گذشته دیده میشود. کتابفروشیهایی که سالها بخشی از هویت فرهنگی این خیابان بودند، حالا یا تعطیل شدهاند یا در آستانه تغییر کاربری قرار دارند.
افزایش هزینهها، رشد اجارهبها و کاهش قدرت خرید مردم، شرایط فعالیت برای کتابفروشان را دشوارتر کرده است. در چنین وضعیتی، کتابفروشی باید میان درآمد محدود حاصل از فروش کتاب و هزینههای فزاینده اداره یک واحد تجاری تعادل ایجاد کند؛ تعادلی که برای بسیاری از آنها دیگر امکانپذیر نیست.
اما پشت هر کرکره پایینکشیده و یا هر کتابفروشی که تغییر کاربری داده، ماجرا فقط نبودن یا عوض شدن یک واحد تجاری نیست؛ برای صاحبان و کارکنان این فروشگاهها، مسئله از دست رفتن یک شغل و گاهی پایان سالها فعالیت در حوزه کتاب است.
با این حال، مشکل فقط به هزینه اجاره و اداره کتابفروشی محدود نمیشود. کاهش قدرت خرید و تغییر الگوی مصرف فرهنگی نیز مستقیماً بر میزان فروش اثر گذاشته است؛ موضوعی که میتواند آینده کتابفروشیهای این محدوده را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.
خیابان انقلاب هنوز یکی از اصلیترین نشانیهای کتاب در تهران است؛ خیابانی که نسلهای مختلف برای پیدا کردن کتاب، قدم زدن میان ویترینها و سر زدن به کتابفروشیهایش به آن آمدهاند.اما هر کرکرهای که در این خیابان برای آخرین بار پایین میآید، فقط نشانه تعطیلی یک مغازه نیست. با هر کتابفروشی که بسته میشود یا جای خود را به کسبوکاری دیگر میدهد، بخشی از هویت فرهنگی این خیابان نیز آرامآرام عقب مینشیند. حالا پرسش فقط این نیست که چند کتابفروشی دیگر توان ادامه دادن دارند؛ پرسش این است که اگر این روند ادامه پیدا کند، از خیابانی که سالها با کتاب شناخته شده، چه باقی خواهد ماند؟ …
