از هیتلر تا هوشواره

رمان مانیاک نوشته بنجامین لاباتوت، نویسنده هلندی بزرگ شده شیلی و آرژانتین است که با ترجمه رضا بهرامی در نشر چشمه منتشر شده. عنوان کتاب هم نام یکی از نخستین رایانه های پیشرفته تاریخ است و هم واژه ای با ریشه لاتین به معنای دیوانه. همین دوگانگی، کلید ورود به فضای کتاب است؛ رمانی نیمه مستند که مرز میان زندگینامه واقعی و تخیل ادبی را محو می کند و در آن تاریخ علم قرن بیستم دستمایه ای می شود برای پرسش از رابطه میان نبوغ، عقل و فروپاشی روانی. این کتاب در سه بخش شکل می گیرد که هر کدام حول یک چهره تاریخی می چرخند، اما در نهایت به یک محور واحد می رسند. بخش نخست به پاول ارنفست، فیزیکدان اتریشی و شاگرد اینشتین، اختصاص دارد و نگرانی های او را نسبت به سرشت غیرقابل کنترل علم مدرن بازتاب می دهد. بخش دوم که ستون اصلی کتاب است، به جان فون نویمان می پردازد؛ ریاضیدانی مجارستانی که نامش با نظریه بازی ها، …