به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، کنفرانس «تغییر و راه برون‌رفت؛ وضعیت خاورمیانه از منظر چهار ابتکار جهانی چین» به همت مرکز تحقیقات تمدن‌های جهان در آنکارا برگزار شد.
در این نشست که با حضور رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و دیپلمات‌های ایرانی و خارجی، شخصیت‌های سیاسی و استادان دانشگاه‌های ترکیه همراه بود، تحولات خاورمیانه، آینده نظم بین‌المللی، امنیت منطقه‌ای و نقش قدرت‌های آسیایی در شکل‌گیری مناسبات جدید جهانی مورد بررسی قرار گرفت. یکی از محورهای مهم سخنان شرکت‌کنندگان، جایگاه ایران در تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، تأثیر جنگ ایران بر موازنه قدرت جهانی و ضرورت گسترش همکاری‌های منطقه‌ای میان ایران، ترکیه، چین و روسیه بود.
در این کنفرانس، جیانگ شوئه‌بین، سفیر جمهوری خلق چین در آنکارا، دوغو پرینچک، رئیس حزب وطن ترکیه، پروفسور حسن اونال، مدیر مرکز تحقیقات دنیای نوین، دکتر اردم ایلکر موتلو، رئیس گروه حقوق بین‌الملل دانشگاه حاجت‌تپه، باریش آدی‌بللی، عضو هیئت علمی دانشگاه دوملوپینار کوتاهیا و علی اوزگوندوز سیاسمدار و نماینده سابق مجلس ترکیه و چندین تن از پژوهشگران سیاسی شناخته شده ترکیه سخنرانی کردند.
خاورمیانه به ساختار امنیتی جدید نیاز دارد
جیانگ شوئه‌بین، سفیر جمهوری خلق چین در ترکیه، در سخنرانی افتتاحیه این کنفرانس، خاورمیانه را در مرحله‌ای از تحولات عمیق و بازآرایی مناسبات سیاسی و امنیتی توصیف کرد. وی با اشاره به استمرار بحران‌های منطقه‌ای اظهار کرد: در حالی که هنوز زخم‌های غزه التیام نیافته، بحران ایران در حال تشدید است و درگیری‌ها در دریای سرخ شعله‌ور شده‌اند. در شرایطی که منازعات قدیمی همچنان ادامه دارند، خطرات جدیدی نیز در حال انباشته شدن هستند.
سفیر چین تأکید کرد که خاورمیانه، با وجود بحران‌های موجود، در حال تجربه روندهای جدیدی از استقلال سیاسی و افزایش توانایی کشورهای منطقه برای تعیین سرنوشت خود است.
به گفته وی، تضعیف ساختارهای امنیتی پیشین و افزایش تمایل کشورهای منطقه به همکاری مستقل، زمینه‌های شکل‌گیری نظم منطقه‌ای جدید را فراهم کرده است. وی با تشریح ابتکار امنیت جهانی چین، تأکید کرد که تجربه منازعات منطقه‌ای نشان داده است توسل به روش‌های نظامی نمی‌تواند امنیت پایدار ایجاد کند و راه‌حل اختلافات باید بر گفت‌وگو، همکاری و در نظر گرفتن نگرانی‌های امنیتی مشروع تمامی کشورها استوار باشد.
سفیر چین در این زمینه، توافق ایران و عربستان سعودی برای احیای روابط دیپلماتیک با میانجیگری پکن را نمونه‌ای موفق از دیپلماسی منطقه‌ای معرفی کرد. وی اظهار داشت: نقش چین در برقراری مجدد روابط دیپلماتیک میان عربستان سعودی و ایران نشان داد که علی‌رغم اختلافات عمیق مذهبی، گفت‌وگو و مصالحه امکان‌پذیر است. آنچه خاورمیانه نیاز دارد، ترتیبات امنیتی تحمیل‌شده از بیرون نیست، بلکه ساختار امنیتی مبتنی بر مشارکت کشورهای منطقه و در نظر گرفتن نگرانی‌های تمامی طرف‌هاست.
جیانگ شوئه‌بین همچنین تأکید کرد که کشورهای خارجی باید به نقش محوری دولت‌های منطقه احترام بگذارند و اجازه ندهند خاورمیانه به صفحه شطرنج رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شود.
وی چهار ابتکار جهانی چین در حوزه‌های توسعه، امنیت، تمدن و حکمرانی را چارچوبی برای عبور از بحران‌های کنونی دانست و بر ضرورت احترام به حاکمیت ملی، چندجانبه‌گرایی، حقوق بین‌الملل و تقویت جایگاه کشورهای در حال توسعه در تصمیم‌گیری‌های جهانی تأکید کرد.
اتحاد ترکیه، روسیه، چین و ایران نیروی تعیین‌کننده در جلوگیری از جنگ است
دوغو پرینچک، رئیس حزب وطن ترکیه، در سخنرانی خود با اشاره به تغییر موازنه قدرت در نظام بین‌الملل، اظهار داشت که دوران سلطه آتلانتیک به پایان خود نزدیک شده و تمدن جدیدی با محوریت آسیا در حال ظهور است. وی با انتقاد از سیاست‌های آمریکا و اسرائیل، این دو کشور را از عوامل اصلی جنگ‌ها و بحران‌های کنونی جهان معرفی کرد و گفت: مبارزه ملت‌ها برای استقلال و مقابله با سلطه‌جویی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری نظم جهانی جدید خواهد داشت.
پرینچک با اشاره به تحولات غرب آسیا، از مقاومت ایران در برابر حملات آمریکا و اسرائیل سخن گفت و تأکید کرد که این مقاومت بخشی از تحولات گسترده‌تر در موازنه قدرت جهانی است. رئیس حزب وطن اظهار داشت: ترکیه در مدیترانه شرقی و جمهوری خلق چین و جمهوری دموکراتیک خلق کره در سواحل اقیانوس آرام در حالت آماده‌باش قرار دارند. امروز نیروی تعیین‌کننده‌ای که می‌تواند مانع جنگ شود، در اتحاد ترکیه، روسیه، چین و ایران نهفته است. شمشیر و سپر تمدن جدید نیز همین اتحاد است.
وی با تأکید بر نقش کشورهای آسیایی در آینده جهان، خاطرنشان کرد: افزایش قدرت اقتصادی و سیاسی کشورهای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین، زمینه را برای عبور از نظم بین‌المللی تحت سلطه غرب فراهم کرده است.
به اعتقاد پرینچک، همکاری قدرت‌های آسیایی و کشورهای مستقل، نه‌تنها در جلوگیری از گسترش جنگ مؤثر است، بلکه می‌تواند مبنای نظم جدیدی مبتنی بر استقلال ملی، توسعه اقتصادی و همکاری میان ملت‌ها قرار گیرد.
جنگ ایران مسیر تاریخ را تغییر داده است
پروفسور حسن اونال، مدیر مرکز تحقیقات دنیای نوین و از تحلیلگران روابط بین‌الملل ترکیه، در سخنرانی خود با انتقاد از تلاش آمریکا برای حفظ ساختار تک‌قطبی نظام جهانی، تأکید کرد که تحولات اخیر نشان‌دهنده پایان تدریجی این ساختار است.
وی اظهار داشت که بسیاری از بحران‌های کنونی جهان ناشی از تلاش واشنگتن برای تحمیل نظم مورد نظر خود بر سایر کشورهاست. به گفته او، تاریخ روابط بین‌الملل نشان می‌دهد که جهان هیچ‌گاه برای مدت طولانی تحت کنترل مطلق یک قدرت سیاسی، نظامی یا اقتصادی قرار نداشته و ساختار چندقطبی با واقعیت‌های تاریخی سازگارتر است.
اونال با اشاره به جنگ اوکراین و جنگ ایران، این دو تحول را از عوامل تعیین‌کننده در تغییر موازنه قدرت جهانی معرفی کرده در عبارتی صریح اظهار داشت: جنگ ایران مسیر تاریخ را تغییر داده است. این جنگ، چندقطبی شدن جهان را به روندی توقف‌ناپذیر تبدیل کرده است.
به اعتقاد این استاد دانشگاه، تحولات جنگ اوکراین و ایران نشان داده است که تلاش برای بازگرداندن نظام تک‌قطبی با موانع جدی روبه‌رو شده و اصرار بر احیای آن می‌تواند خطر وقوع جنگی بزرگ‌تر را افزایش دهد. اونال همچنین با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی، مالی و انسانی خاورمیانه تأکید کرد: منطقه برای بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها به گفت‌وگوی فراگیر و اعتمادسازی نیاز دارد.
وی خواستار تدوین طرح‌های عملی برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای شد و تأکید کرد که تصمیم‌گیران سیاسی باید به سمت سازوکارهایی حرکت کنند که اعتماد متقابل و امنیت پایدار را تقویت کند.
تأکید بر ضرورت بازسازی نظام امنیتی و حکمرانی خاورمیانه بدون مداخله خارجی
باریش آدی‌بللی، عضو هیئت علمی دانشگاه دوملوپینار، نیز در سخنرانی خود به ضرورت بازسازی ساختار حکمرانی منطقه‌ای در خاورمیانه پرداخت. وی تأکید کرد: حل بحران‌های خاورمیانه صرفاً با توافق‌های دیپلماتیک یا بازسازی نهادهای آسیب‌دیده از جنگ امکان‌پذیر نیست و باید روابط میان امنیت، توسعه، مشروعیت سیاسی و حاکمیت ملی مورد بازنگری قرار گیرد.
آدی‌بللی با انتقاد از تحمیل الگوهای سیاسی و امنیتی خارجی به کشورهای منطقه و با تقدیر از مقاومت ایران در برابر تجاوز اسرائیل و آمریکا به این کشور اظهار داشت: ساختار امنیتی جدید خاورمیانه باید بر اصول حاکمیت ملی، عدم تجاوز، همکاری اقتصادی و احترام به اولویت‌های سیاسی و امنیتی کشورهای منطقه استوار باشد.
ایران در خط مقدم مقابله با امپریالیسم جهانی و دفاع از هویت منطقه‌ای قرار دارد
علی اوزگوندوز، سیاستمدار شناخته‌شده و نماینده سابق مجلس ترکیه، نیز در سخنانی با اشاره به تحولات جاری خاورمیانه، سیاست‌های اسرائیل را عامل اصلی بی‌ثباتی، جنگ و بحران‌های امنیتی منطقه دانست. وی با توصیف اسرائیل به‌عنوان «غده‌ای سرطانی در پیکره خاورمیانه»، تأکید کرد که نقش جمهوری اسلامی ایران در مقابله با سیاست‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل و مقاومت در برابر مداخلات خارجی، از اهمیت راهبردی برخوردار است.
اوزگوندوز با اشاره به جنگ اخیر ایران و اسرائیل، این رویارویی را فراتر از یک منازعه نظامی میان دو کشور ارزیابی کرد و اظهار داشت: برای درک ماهیت این جنگ باید آن را در چارچوب تحولات گسترده‌تر نظام بین‌الملل و رقابت بر سر آینده نظم منطقه‌ای بررسی کرد.
به اعتقاد وی، جنگ اخیر در واقع تلاشی از سوی آمریکا و اسرائیل برای جلوگیری از شکل‌گیری نظم نوین منطقه‌ای است؛ نظمی که با افزایش نقش ایران، چین و روسیه و گسترش همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی میان کشورهای مستقل منطقه در حال شکل‌گیری است. این سیاستمدار ترک تأکید کرد که قدرت‌های غربی با مشاهده تغییر موازنه قدرت در جهان و افزایش نقش کشورهای آسیایی، درصدد حفظ ساختارهای پیشین سلطه و جلوگیری از ظهور ترتیبات جدید منطقه‌ای هستند. از این منظر، وی اقدامات نظامی علیه ایران را بخشی از تلاش گسترده‌تر برای مهار روند شکل‌گیری نظم چندقطبی و محدود کردن استقلال راهبردی کشورهای منطقه توصیف کرد.
اوزگوندوز همچنین با اشاره به جایگاه تاریخی و تمدنی ایران در غرب آسیا، تأکید کرد که مقاومت این کشور در برابر فشارهای آمریکا و اسرائیل صرفاً در چارچوب دفاع از مرزهای جغرافیایی یا منافع ملی قابل تحلیل نیست، بلکه ابعاد گسترده‌تری دارد و با مسئله استقلال سیاسی، هویت تاریخی و حق تعیین سرنوشت ملت‌های منطقه پیوند خورده است.
وی با بیان اینکه ایران امروز در خط مقدم مقابله با امپریالیسم جهانی قرار دارد، جنگ اخیر را جنگی تمام‌عیار برای حفاظت از هویت منطقه‌ای توصیف کرد و بر این نکته تأکید داشت که سرنوشت این رویارویی می‌تواند بر آینده مناسبات قدرت، استقلال کشورهای منطقه و ساختار امنیتی خاورمیانه تأثیرگذار باشد.
ایران در کانون مباحث مربوط به تحول نظم منطقه‌ای و جهانی
کنفرانس چهار ابتکار جهانی چین در آنکارا نشان داد که موضوع ایران، در مباحث مطرح‌شده از سوی برخی شخصیت‌های سیاسی و دانشگاهی ترکیه و همچنین نماینده دیپلماتیک چین، با مسائل کلان‌تری همچون آینده نظام بین‌الملل، امنیت خاورمیانه و گسترش نقش قدرت‌های آسیایی پیوند یافته است.
در این نشست، ایران از سه منظر اصلی مورد توجه قرار گرفت: نخست، نقش آن در مقاومت در برابر بحران‌های امنیتی جاری خاورمیانه و ضرورت جلوگیری از گسترش درگیری‌ها؛ دوم، اهمیت توافق ایران و عربستان سعودی به‌عنوان نمونه‌ای از امکان حل اختلافات منطقه‌ای از طریق دیپلماسی و میانجیگری چین؛ و سوم، تأثیر جنگ ایران بر روند تغییر موازنه قدرت جهانی و گذار به نظم چندقطبی. مباحث این کنفرانس حاکی از آن بود که در دیدگاه سخنرانان ایران صرفاً یکی از کشورهای درگیر در بحران‌های خاورمیانه نیست، بلکه بازیگری مؤثر در تحولات امنیتی منطقه و تغییر موازنه قدرت بین‌المللی به شمار می‌رود.
انتهای پیام/
