به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، ایران هر سال حدود ۸۷ هزار سهمیه حج دارد، اما امسال کمتر از ۳۰ هزار زائر ایرانی به مکه رفتند. حالا در آستانه حج ۱۴۰۶ سهمیه سال آینده در حال نهایی شدن است هرچند هنوز معلوم نیست چند نفر فرصت تشرف پیدا می‌کنند.
بیش از ۵۵ هزار نفر از متقاضیان حج امسال که قرار بود راهی خانه خدا شوند، اما شرایط خاص کشور و محدودیت‌های اعزام اجازه نداد، همچنان در انتظار حاجی شدن هستند. حالا در حالی مسئولان سازمان حج و زیارت برای امضای تفاهم‌نامه حج ۱۴۰۶ در عربستان حضور دارند که بیش از ۷۰۰ هزار نفر در صف انتظار تشرف هستند و هنوز معلوم نیست سال آینده چه تعداد از آنها فرصت سفر پیدا می‌کنند.
قرار است طی روز‌های آینده تفاهم‌نامه حج میان ایران و عربستان امضا شود. سهمیه کشورمان نیز بر اساس ضوابط سازمان همکاری اسلامی، ۸۷ هزار و ۵۵۰ نفر خواهد بود که نیرو‌های اجرایی را هم شامل می‌شود و کمتر از ۸۵ هزار زائر عادی را در بر می‌گیرد.
اما تجربه امسال نشان داد که داشتن این سهمیه به معنای اعزام همین تعداد نیست. امسال در شرایط جنگی و با محدودیت‌های انتقال پول و جابه‌جایی زائران، تنها حدود ۳۰ هزار ایرانی به حج رفتند. یعنی نزدیک به یک‌سوم ظرفیت معمول کشور.
تداوم این شرایط، احتمال کاهش سهمیه حج ایران در سال آینده را نیز تقویت کرده است. اگرچه هنوز برنامه پروازی و جزئیات اجرایی مشخص نشده است، اما استفاده از سهمیه نهایی حج ایران به امکان تأمین ارز، پرداخت هزینه خدمات در عربستان و فراهم بودن ناوگان پروازی وابسته است.
محدودیت در هر یک از این بخش‌ها می‌تواند برنامه اعزام را تحت تأثیر قرار دهد و حتی زمینه بازنگری در تعداد زائران اعزامی را فراهم کند. به این ترتیب، عددی که در تفاهم‌نامه ثبت می‌شود لزوماً همان تعداد زائرانی نیست که سال آینده راهی مکه خواهند شد.
این فاصله میان سهمیه و اعزام را می‌توان در آمار سال‌های اخیر حج ایران دید. در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۶ هزار زائر ایرانی راهی سرزمین وحی شدند در حالی که ظرفیت معمول کشور نزدیک به ۸۷ هزار نفر بود. در سال ۱۴۰۳ نیز ایران به اعزام نزدیک به سهمیه کامل خود بازگشت و حدود ۸۷ هزار زائر به حج رفتند. سال ۱۴۰۲ هم تعداد حجاج ایرانی در همین محدوده قرار داشت. اما امسال شرایط تغییر کرد و تعداد اعزام‌شدگان به حدود ۳۰ هزار نفر رسید. کاهشی که نشان داد حتی سهمیه‌ای که سال‌ها تقریباً ثابت مانده بود، در عمل به امکانات و شرایط کشور وابسته است.
برای دیدن تفاوت بیشتر، باید به سال ۱۴۰۱ برگشت. زمانی که پس از دو سال توقف اعزام‌ها به دلیل کرونا ایران با ۳۹ هزار و ۶۳۵ زائر به حج بازگشت. در آن سال مجموع حجاج جهان نیز حدود ۹۲۶ هزار نفر بود. پیش از آن، در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، عربستان به دلیل شیوع کرونا پذیرش زائران خارجی را متوقف کرده بود و ایران هم زائری به حج اعزام نکرد.
البته غیبت زائران ایرانی در حج به دوران کرونا محدود نمی‌شود. در سال ۱۳۹۵ نیز به دنبال قطع روابط سیاسی تهران و ریاض، هیچ زائر ایرانی در مناسک حج حضور نداشت، اما در سال‌های پس از آن، اعزام‌ها از سر گرفته شد و ایران دوباره به جمع کشور‌های دارای سهمیه بالای حج بازگشت.
