به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجو، بازار سرمایه در شرایط جنگی با یک دوگانه مهم روبه‌رو است؛ از یک سو، ادامه معاملات سهام در فضایی که اطلاعات شرکت‌ها و چشم‌انداز فعالیت اقتصادی با عدم قطعیت مواجه است، می‌تواند ریسک تصمیم‌گیری سهامداران را افزایش دهد و از سوی دیگر، تعطیلی کامل بازار سرمایه ممکن است تأمین مالی بنگاه‌ها و دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه و منابع مالی را با اختلال مواجه کند.
تجربه جنگ اخیر نشان داد که می‌توان میان معاملات سهام و سایر بخش‌های بازار سرمایه تفکیک قائل شد؛ به‌گونه‌ای که معاملات سهام متوقف بماند، اما مسیرهای مرتبط با تأمین مواد اولیه و تأمین مالی تولید همچنان فعال باشند.
توقف معاملات سهام؛ تصمیم برای مدیریت ریسک
حجت‌الله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، اعلام کرده است که در جریان جنگ رمضان، صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴ و حدود ۴۰ دقیقه پس از آغاز جنگ، تصمیم به توقف معاملات بازار سهام گرفته شد.
این تصمیم با اتکا به تجربه جنگ ۱۲روزه و برنامه‌ریزی‌های قبلی برای مواجهه با شرایط اضطراری اتخاذ شد. در چنین شرایطی، نبود اطلاعات کافی درباره وضعیت شرکت‌ها، احتمال آسیب به زیرساخت‌های تولید و نامشخص بودن چشم‌انداز فعالیت صنایع، ارزیابی ارزش واقعی سهام را دشوار می‌کند.
با این حال، توقف معاملات سهام به معنای تعطیلی تمام بازار سرمایه نبود. فعالیت سایر بازارها و ابزارهای مالی پس از وقفه‌ای کوتاه به‌تدریج از سر گرفته شد تا امکان تأمین مالی و انجام معاملات ضروری اقتصادی حفظ شود.
بورس‌های کالایی چگونه به کمک تولید آمدند؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های تجربه بازار سرمایه در جنگ، تداوم فعالیت بورس‌های کالایی بود. برخلاف معاملات سهام که مستقیما به انتظارات سرمایه‌گذاران و ارزش‌گذاری شرکت‌ها وابسته است، بورس‌های کالایی با زنجیره تأمین مواد اولیه و فعالیت روزمره بنگاه‌های اقتصادی ارتباط دارند.
ادامه فعالیت این بازارها به تولیدکنندگان اجازه داد بخشی از نیازهای خود به مواد اولیه را از مسیر معاملات رسمی تأمین کنند و وقفه در مبادلات کالا تا حد امکان کاهش یابد.
در کنار آن، تداوم فعالیت ابزارهای تأمین مالی نیز اهمیت داشت؛ زیرا شرکت‌ها در شرایط جنگی علاوه بر خسارت‌های احتمالی، با افزایش نیاز به سرمایه در گردش، تأمین هزینه‌های جاری و حفظ خطوط تولید روبه‌رو می‌شوند.
بنابراین، حفظ فعالیت بورس‌های کالایی و ابزارهای تأمین مالی تنها یک تصمیم معاملاتی نبود، بلکه بخشی از سازوکار پشتیبانی از تولید در شرایط اضطراری محسوب می‌شد.
افشای اطلاعات شرکت‌ها؛ شرط بازگشت اعتماد سهامداران
یکی دیگر از چالش‌های بازار سرمایه در دوران جنگ، مشخص شدن وضعیت واقعی شرکت‌های بورسی بود. آسیب به کارخانه‌ها، محدودیت تأمین مواد اولیه، اختلال در فروش و صادرات و توقف احتمالی خطوط تولید می‌تواند بر درآمد و سودآوری شرکت‌ها اثر بگذارد.
در همین راستا، سازمان بورس از شرکت‌های آسیب‌دیده خواست اطلاعات و گزارش‌های مدیریتی خود را به‌روزرسانی کنند تا سهامداران بتوانند با شناخت دقیق‌تری از وضعیت بنگاه‌ها تصمیم بگیرند.
بر اساس اعلام رئیس سازمان بورس، بیش از ۵۰۰ شرکت فعال در بازار سرمایه تا زمان ارائه گزارش عملکرد در اردیبهشت ۱۴۰۵، اطلاعات مالی خود را به‌روزرسانی و افشا کرده بودند.
این موضوع نشان می‌دهد بازگشت معاملات سهام صرفا به تصمیم برای بازگشایی بازار وابسته نیست و شفافیت اطلاعاتی شرکت‌ها نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در آن دارد.
تاب‌آوری بورس فقط به باز بودن بازار نیست
تجربه جنگ اخیر نشان داد که تاب‌آوری بازار سرمایه را نمی‌توان صرفا با باز یا بسته بودن تالار معاملات سهام سنجید. حفظ مسیر تأمین مواد اولیه، تداوم ابزارهای تأمین مالی، انتشار اطلاعات شرکت‌ها و امکان دسترسی بنگاه‌ها به منابع مالی، بخش‌های مهم‌تری از عملکرد بازار سرمایه در شرایط بحران هستند.
در واقع، بازار سرمایه زمانی می‌تواند نقش خود را در اقتصاد حفظ کند که حتی در صورت توقف بخشی از معاملات، ارتباط آن با تولید و تأمین مالی بنگاه‌ها قطع نشود.
