جوان آنلاین: در پی تشدید تهدیدات، جمهوری اسلامی ایران در چارچوب راهبرد توسعه توان بازدارندگی خود و پس از فرمایش رهبر معظم انقلاب مبنی بر پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی به تهدیدها، از افزایش برد موشکی خود رونمایی کرد. تحولی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت و برخی آن را نشانه‌ای از تغییر در دکترین بازدارندگی تهران ارزیابی کردند. این در حالی است که ایران بار‌ها اعلام کرده است که در صورت وقوع تقابل مجدد، بخشی از تجهیزات و توانمندی‌های پیشرفته خود را در میدان عملیات به نمایش خواهد گذاشت تا طرف مقابل با موج جدیدی از غافلگیری مواجه شود. اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در گفت‌و‌گو با «جوان» می‌گوید موضوع افزایش برد موشکی، مسئله‌ای تازه نیست و از گذشته در چارچوب محاسبات، برنامه‌ریزی‌ها و ملاحظات راهبردی نیروهای مسلح مورد توجه بوده و مطالعات و اقدامات لازم درباره آن انجام شده است. آنچه در پی می‌آید حاصل این گفت‌وگوست که می‌خوانیم.
به نظر شما افزایش برد موشکی ایران چه تأثیری بر دکترین بازدارندگی کشور دارد؟ آیا این تحول به معنای گسترش دامنه جغرافیایی تهدیدات ایران و افزایش توان هدف‌گیری اهدافی فراتر از منطقه، از جمله در اروپا، است؟
ما مسیر افزایش توان موشکی را به‌صورت تدریجی و مرحله‌به‌مرحله طی کرده‌ایم. توسعه توانمندی‌های موشکی نیز در چارچوب سیاست کلان نظام برای تأمین امنیت سرزمینی و حفاظت از محیط پیرامونی کشور دنبال شده است. طبیعتاً هر کشور مستقلی برای حفظ امنیت و پیشرفت خود باید از توان دفاعی متناسب برخوردار باشد و ما نیز در همین راستا، به‌تدریج توانمندی‌های خود را گسترش داده‌ایم. برای مثال، در دوران هشت سال دفاع مقدس، ما حتی یک موشک هم در اختیار نداشتیم. در مقابل، عراقی‌ها از موشک‌هایی برخوردار بودند که ابرقدرت شرق در اختیارشان قرار داده بود و با آنها شهر‌های ما را هدف قرار می‌دادند. به همین دلیل، مردم در نماز جمعه و اجتماعات مختلف شعار «موشک جواب موشک» سر می‌دادند، اما ما چنین امکانی نداشتیم. این مرحله نیز پشت سر گذاشته شد. در ابتدا تعدادی موشک از لیبی در اختیار ایران قرار گرفت، اما با خروج متخصصان و عوامل مربوطه، جوانان کشور با تکیه بر استعداد و توانمندی‌های داخلی، مسیر توسعه این فناوری را ادامه دادند. آنها ابتدا از همان امکانات محدود استفاده کردند و سپس با بهره‌گیری از مهندسی معکوس و ظرفیت‌های بومی، به طراحی و ساخت موشک‌های داخلی روی آوردند. ابتدا برد موشک‌ها در حدود ۵۰ تا ۶۰ کیلومتر بود و به‌تدریج به ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ کیلومتر رسیدیم. این مسیر ادامه پیدا کرد تا اینکه توانستیم برد موشک‌ها را به حدود ۲۰۰۰ کیلومتر برسانیم.
در همین زمینه، شهید تهرانی‌مقدم نقش بسیار مهمی داشتند. ایشان در دیدار‌هایی که داشتیم نقل می‌کردند که حضرت آقا در هر مرحله مطالبه جدیدی داشتند. برای مثال، تأکید می‌کردند که موشک‌ها باید نقطه‌زن شوند. نقطه‌زن کردن موشک، به‌ویژه در برد‌های بلند، کار بسیار دشواری است، اما متخصصان ما با وجود همه دشواری‌ها این کار را انجام دادند. دلیل تأکید بر نقطه‌زنی هم این بود که وقتی موشکی را در برد بلند شلیک می‌کنیم، باید دقیقاً به همان هدفی اصابت کند که مدنظر ماست. یعنی مراکز و اهدافی که جنایتکاران یا عناصر ضدانقلاب برای توطئه علیه ملت و کشور ما از آنها استفاده می‌کنند. هدف این است که همان اهداف مورد اصابت قرار بگیرند و حتی یک فرد بی‌گناه آسیب نبیند. بنابراین، این مسیر به‌تدریج طی شده و متناسب با تهدیدات احتمالی، توسعه توان دفاعی و برنامه‌ریزی برای مقابله با هرگونه تعرض به کشور ادامه خواهد یافت. من به خاطر دارم که در سال ۱۳۹۰، زمانی که سردار رشید اسلام، حاج حسن تهرانی‌مقدم، به شهادت رسیدند، ایشان گفته بودند که در حال تحقیق روی موشک قاره‌پیما هستیم تا ان‌شاءالله آن را آزمایش کنیم. به اعتقاد من، هر کشور مستقلی که بخواهد آزادی و استقلال خود را حفظ کند و در مقابل استکبار بایستد، باید همه ابعاد امنیتی و دفاعی خود را در نظر بگیرد و برای آنها برنامه داشته باشد. توسعه توان موشکی نیز یکی از همین ابعاد است.
ایران پیش‌تر گفته بود که جنگ ما منطقه‌ای است و در جنگ ۴۰ روزه نیز این موضوع را نشان دادیم. اما اکنون از هشدار‌های فرامنطقه‌ای صحبت می‌کنیم و می‌گوییم دامنه جنگ می‌تواند فراتر از منطقه باشد. این تغییر رویکرد را چگونه باید تحلیل کرد؟
در شرایط کنونی، ما در برابر هرگونه تهدید احتمالی، باید با آینده‌نگری و برنامه‌ریزی آمادگی لازم را داشته باشیم. به‌گونه‌ای که علاوه بر حفاظت از امنیت سرزمینی، هم منطقه‌ای فکر کنیم و هم در صورت لزوم، نگاه فرامنطقه‌ای داشته باشیم. این موضوع، مسئله تازه‌ای نیست و از گذشته در چارچوب محاسبات، برنامه‌ریزی‌ها و ملاحظات راهبردی نیروهای مسلح کشور مورد توجه بوده و درباره آن مطالعه و اقدام شده است. ما در حوزه دریا نیز باید همین نگاه را داشته باشیم. نمی‌توانیم صرفاً به محدوده جغرافیایی خودمان اکتفا کنیم. برای مثال، در مقطعی در منطقه خلیج فارس بین ۹۰ تا ۱۰۰ ناو و ناوچه و شناور نظامی دشمن حضور داشتند، اما امروز به دلیل اقتدار ما، حتی یکی از آنها نیز در محدوده سابق حضور ندارد و همگی به مناطق دورتر عقب‌نشینی کرده‌اند.
بنابراین، در صورت مواجهه با محاصره اقتصادی یا دریایی، برخورداری از برنامه‌ریزی قبلی و آمادگی لازم برای مقابله با آن ضروری است. ازاین‌رو، باید شیوه‌های مقابله با چنین اقداماتی از طریق ظرفیت‌های هوایی، موشکی و سایر توانمندی‌های تسلیحاتی از پیش مورد بررسی قرار گیرد. ما بر اساس ارزیابی‌های راهبردی، برنامه‌ریزی‌های لازم را انجام می‌دهیم و متناسب با آن پیش می‌رویم تا در چارچوب راهبرد بازدارندگی و مقابله با تهدیدات و اقدامات خصمانه دشمن، در هر نقطه‌ای که ضرورت اقتضا کند، چه در سطح منطقه‌ای و چه فرامنطقه‌ای، از توان لازم برای اقدام برخوردار باشیم.
افزایش برد موشکی و آمادگی دفاعی ایران چه نقشی در ناکامی امریکا و تغییر موازنه قدرت در منطقه دارد؟
امریکا شکست خورده است. هرکس در این موضوع تردید داشته باشد، واقعیت‌های موجود را نادیده گرفته است. همین که امریکایی‌ها به اهدافی که دنبال می‌کردند دست نیافتند، به‌معنای یک شکست سنگین برای آنهاست. آنها اساساً تصور نمی‌کردند با چنین شرایطی مواجه شوند. هدفشان این بود که نظام را ساقط کنند، ساختاری مطابق خواسته خود بر سر کار بیاورند، رهبر موردنظرشان را تعیین کنند و حتی ایران را به پنج قسمت تقسیم کنند. صدام حسین نیز که از سوی آنها آموزش دیده و حمایت شده بود، در آن زمان ادعا می‌کرد ظرف سه روز خوزستان را تصرف می‌کند و طی هفت روز به تهران می‌رسد. در آن مقطع، ما واقعاً از امکانات و تجهیزات چندانی برخوردار نبودیم. حتی بخش عمده تجهیزات ارتش نیز متعلق به دوران پیش از انقلاب و ساخت کشور‌های خارجی، به‌ویژه امریکا، بود، چراکه هنوز به توان تولید بومی و مستقل در حوزه دفاعی دست نیافته بودیم. اما امروز شرایط کاملاً متفاوت است. ما از همان سال‌ها برای مواجهه با چنین تهدیداتی برنامه‌ریزی کرده بودیم. برای مثال، درباره تنگه هرمز به‌خوبی به خاطر دارم که از سال۱۳۶۶ پیش‌بینی‌ها و برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شده بود تا اگر روزی دشمنان بخواهند از این مسیر به ما فشار وارد کنند، آمادگی و طرح مشخصی برای مقابله با آن داشته باشیم. البته ما پیش از این قصد بستن تنگه هرمز را نداشتیم. اگر چنین تصمیمی داشتیم، می‌توانستیم سال‌ها پیش و بسیار زودتر از شرایط کنونی آن را عملی کنیم. اما طرف مقابل با اقدامات خود وارد این مسیر شد و شرایطی را ایجاد کرد که هدف آن، به‌زعم ما، یکسره کردن کار ایران بود. در چنین وضعیتی، ما نیز تصمیم گرفتیم در برابر این اقدام، تنگه هرمز را ببندیم تا مشخص شود چه طرفی در این منطقه از توان و قدرت اثرگذاری برخوردار است. تنگه هرمز بخشی از حوزه راهبردی و امنیتی ایران است. ما پیش از این اجازه عبور کشتی‌ها از این مسیر را می‌دادیم، اما اکنون اجازه عبور بدون کنترل را نمی‌دهیم. این مسیر را کنترل، هدایت و فرماندهی می‌کنیم. در شرایط کنونی، این طرف مقابل است که باید راهی برای مواجهه با وضعیت جدید پیدا کند، درحالی‌که توان لازم برای چنین کاری را در اختیار ندارد.
