هفت صبح| مخاطب نمایش خانگی برای تماشای سریال پول می‌دهد، اشتراک می‌خرد و از میان ده‌ها عنوان انتخاب می‌کند. بنابراین انتظار دارد محصولی با کیفیت حرفه‌ای ببیند، نه مجموعه‌ای از اتفاق‌های پراکنده و شخصیت‌های کم‌جان. «استخوان‌سوز»، ساخته مجید اسماعیلی در فیلم‌نت، پس از پخش دو قسمت نخست، بیش از آنکه نوید یک تجربه موفق در سریال‌سازی بدهد، نمونه‌ای از فاصله میان ادعای تولید حرفه‌ای و کیفیت محصول نهایی است. اثری که می‌خواهد درام خانوادگی و اجتماعی باشد، ولی هنوز در ابتدایی‌ترین وظیفه خود، یعنی ساختن قصه‌ای گیرا و شخصیت‌هایی باورپذیر، گرفتار مشکل است.
انبوه اتفاق‌ها به جای قصه‌گویی
«استخوان‌سوز» با محوریت صابر، معلمی با بازی مجید اسماعیلی و همسرش لیلا آغاز می‌شود. زندگی مشترک ده‌ساله این زوج به دلیل بچه‌دار نشدن با بحران روبه‌روست. در کنار این ماجرا، خانواده لیلا نیز گرفتاری‌های متعددی دارد؛ از برادر سربازی که شب نامزدی نمی‌تواند از پادگان مرخص شود تا حمله موتورسواران به خودروی عروس و داماد و اتفاقاتی که پای زندان و دادگاه را هم به قصه باز می‌کنند. مشکل اینجاست که سریال ظاهراً تصور می‌کند افزایش تعداد حوادث می‌تواند جای خالی درام را پر کند. شخصیت‌ها وارد قصه می‌شوند، مسئله‌ای مطرح می‌کنند و پیش از آنکه فرصت شناختشان فراهم شود، اتفاق دیگری از راه می‌رسد.
حاصل کار، روایتی شلوغ و کم‌تمرکز است که هنوز نمی‌داند کدام شخصیت و تعارض باید در مرکز توجه قرار بگیرد. بحران زندگی صابر و لیلا ظرفیت شکل‌گیری یک درام اجتماعی تأثیرگذار را دارد؛ با این حال، فیلمنامه هنوز نتوانسته از این ظرفیت بهره بگیرد. روابط بیشتر معرفی می‌شوند تا اینکه شکل بگیرند و موقعیت‌ها کنار هم چیده می‌شوند، بی‌آنکه ضرورت حضورشان در ساختار داستان روشن باشد. مخاطب با انبوهی از اطلاعات مواجه است، ولی هنوز دلیل محکمی برای دل‌نگرانی درباره سرنوشت شخصیت‌ها پیدا نمی‌کند.
غیبت ستاره‌ها ایراد نیست، ضعف شخصیت‌پردازی چرا
انتخاب بازیگران کمتر شناخته‌شده به‌خودی‌خود ایرادی ندارد. نمایش خانگی به تجربه‌هایی نیاز دارد که فرصت دیده‌شدن استعدادهای تازه را فراهم کنند. مشکل «استخوان‌سوز» نبود چهره‌های مشهور نیست؛ مسئله این است که بازی‌ها و شخصیت‌پردازی هنوز به سطحی نرسیده‌اند که نبود ستاره‌ها را با قدرت قصه و کیفیت اجرا جبران کنند.
بازی‌ها در دو قسمت نخست عمدتاً معمولی‌اند و کمتر لحظه‌ای در آنها دیده می‌شود که در ذهن مخاطب بماند. برخی تعامل‌ها بیشتر به اجرای موقعیت‌های از پیش تعیین‌شده شباهت دارند تا واکنش طبیعی آدم‌هایی که درگیر بحران‌اند. شخصیت‌ها نیز هنوز از تیپ‌های آشنا فاصله نگرفته‌اند. مخاطب باید اضطراب، خشم و تناقض‌های درونی آدم‌ها را احساس کند، نه اینکه فقط شاهد رفت‌وآمد آنها میان چند موقعیت داستانی باشد. در طراحی ظاهری شخصیت‌ها و پوشش آنها نیز هماهنگی لازم با جهان داستان در همه لحظات احساس نمی‌شود. این جزئیات در درامی با ادعای پرداختن به مناسبات اجتماعی اهمیت دارند؛ زیرا باورپذیری شخصیت‌ها از همین نشانه‌های کوچک ساخته می‌شود.
نمایش خانگی با استانداردهای نازل توجیه نمی‌شود
برخی انتخاب‌های تصویری سریال قابل‌توجه‌اند. حرکت دوربین در تعدادی از صحنه‌ها با فضای موقعیت هماهنگ است و تفاوت رنگ‌های گرم خانه با طیف سرد و خاکستری سالن ملاقات زندان، تلاش کارگردان برای ایجاد هویت بصری را نشان می‌دهد. با این حال، چند انتخاب درست در تصویربرداری نمی‌تواند ضعف‌های اساسی یک مجموعه را بپوشاند. کیفیت تولید به مجموعه‌ای از عناصر وابسته است؛ از فیلمنامه و بازیگری تا طراحی صحنه، تدوین و ریتم.
باید صریح گفت: استانداردهای پایین تولید برای شبکه نمایش خانگی قابل قبول نیست. مخاطب برای دسترسی به محتوای این پلتفرم‌ها هزینه می‌کند و حق دارد کیفیتی بالاتر از تولیدات معمول و کم‌رمق تلویزیونی انتظار داشته باشد. نمایش خانگی قرار بود فضایی برای تجربه‌های تازه‌تر، فیلمنامه‌های جدی‌تر و پرداخت حرفه‌ای‌تر باشد. اگر قرار است همان ضعف‌های آشنای تلویزیون با بسته‌بندی تازه عرضه شوند، چه تفاوت معناداری میان این محصولات باقی می‌ماند؟ «استخوان‌سوز» در ایجاد تعلیق مؤثر هم چندان موفق نیست. پرسش‌هایی مطرح می‌شوند و اتفاق‌هایی رخ می‌دهند، ولی هیچ‌کدام قدرت کافی برای مشتاق کردن مخاطب به تماشای قسمت بعد را ندارند.
سریال به جای یک گره دراماتیک محکم، مجموعه‌ای از گره‌های کوچک و پراکنده پیش روی تماشاگر می‌گذارد. تعدد شخصیت‌ها و طرح پرسش‌های تازه به‌تنهایی مشکل روایت را حل نمی‌کند. مخاطب هزینه می‌کند تا قصه‌ای حرفه‌ای‌تر ببیند، نه اینکه با مجموعه‌ای از اتفاق‌های کم‌جان و شخصیت‌های ناتمام روبه‌رو شود. نام یک پلتفرم شناخته‌شده و قرار گرفتن اثر در فهرست تولیدات اختصاصی آن، به‌تنهایی اعتبار هنری ایجاد نمی‌کند. معیار نهایی کیفیت است؛ معیاری که «استخوان‌سوز» در دو قسمت نخست هنوز نتوانسته از آزمون آن سربلند بیرون بیاید.
