نویسنده طنزپرداز به انحاء مختلف به دنبال آگاهیبخشی به خواننده است؛ بزرگنمایی مشکلات، تخمین آینده، تذکر به دستاندرکاران و... از این دست است و گل آقا توانست با بهرهگیری درست از این ترفندها، هم به مردم آگاهی ببخشد و هم به مسئولان تذکر بدهد. در بازخوانی شمارههای منتشر شده در سال 1371 به نکاتی میرسیم که نشاندهندة دید عمیق گل آقاییها و آیندهنگری خاص آنان است که مواردی از آن ذکر میشود. یکی از ستونهای تقریباً ثابت در هفتهنامه، ستونی بود با عنوان «چهل سال بعد در همین هفته» که به نوعی پیشبینی گل آقا از آینده و گوشزد کردن مسائلی به مسئولان وقت بود. مثلاً در شماره 26 (9 مهر 1371) آمده که در 10 مهر 1411 هیئت وزیران چنین لایحهای را بالاخره تصویب میکند: «به کارگیری اقوام و خویشاوندان وزیران و مدیرانِ کل سازمانها در پستهای کلیدی و حساس ممنوع است و در چنین مواردی ارائة «گواهی عدم خویشاوندی با مقامات» ضروری است». در موضوع مبارزه با فساد آمده: «سخنگوی قوة قضائیه اعلام کرد رسیدگی به ثروتهای نامشروع که موضوع اصل 49 قانون اساسی است از هفتة آینده آغاز خواهد شد» (شماره 24). در شهریور ماه از سال 1411 «با تصویب اکثریت مجلس، داشتن بیش از 23 شغل دولتی توسط یک نفر ممنوع اعلام میشود» (شماره 21).
از پیشگوییهای بسیار جالب گل آقا برای سال 1411 استقبال از ایرانیان خارج از کشور است که امسال به نحوی به تحقق پیوست. در 23 مهر 1411 جهت اقامت ایرانیانِ مقیم خارج «کلنگ احداث شهر جدید گلستانجلس با حضور عدهای از مقامات توسط وزیر مسکن و شهرسازی به زمین زده شد». یک منبع مؤثق اعلام کرد: «اگر ایرانیان مقیم خارج قصد بازگشت داشته باشند آمادهایم هر نوع لی لی به لالایشان بگذاریم» (شماره27).
از دیگر موارد این آیندهنگریها عدم نیاز کشور به پزشک است که در دهة هفتاد بسیار بعید مینمود. در شهریور 1411 سخنگوی وزارت بهداشت اعلام میکند که به علت عدم نیاز به پزشک و بیکاری فارغالتحصیلان پزشکی، نخستین گروه 80 نفره پزشکان ایرانی برای اشتغال به خارج از کشور اعزام خواهند شد (شماره 22).
به چند اتفاق دیگر در سال 1411 اشاره میکنیم:
15 اردیبهشت 1411: جزوه جدید زمانبندی خاموشیهای سال 1412 منتشر شد.
2 مهر 1411: اسدالله نوری، وزیر کشور، اعلام کرد که دلایل رد صلاحیت مهندس بهزاد نبوی اعلام نخواهد شد.
3 مهر 1411: اسدلله بادامچیان، رئیس قوه قضائیه، ابراهیم اصغرزاده را به مناظره دعوت کرد.
یکی از موضوعاتی که دههها است مردم با آن دست به گریبان هستند موضوع قطعی برق است. در ستون «الو گل آقا» به قلم تلفنچی (شماره 26) شخصی با آبدارخانه گل آقا تماس میگیرد تا از وزیر نیرو تشکر کند؛ «چون برق آنها درست نیم ساعت به نیم ساعت رفته و معلوم میشود قطع و وصل برق از وضع هردمبیل سابق درآمده و برنامه منظمی پیدا کرده است» این پیشرفت که طنزی تلخ و گزنده دارد سالها بعد محقق میشود و خاموشیها مدوّن میگردند. در اتفاقات سال 1411 هم به انتشار جزوه زمانبندی قطعی برق اشاره کردیم.
از دیگر مسائلی که همه ساله از سوی مسئولان در توجیه افزایش قیمتها مطرح میشود، مقایسه نرخ اقلام به ویژه بنزین با کشورهای همسایه است. در شماره 24 گل آقا، مطلبی به نقل از روزنامه ابرار نقل شده است: «رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس گفت: نرخهای ما با نرخ بینالمللی هماهنگ نیست». در کاریکاتوری که در این باره کشیده شده است، شاغلام را میبینیم که خندهکنان به مسئولی توضیح میدهد: «اتفاقاً نرخهاتون کاملاً هماهنگه، این حقوقهاست که هماهنگ نیست».
در هفتهنامه گل آقا ستونی بود به نام «لطائف الطوائف» که مطالب طنز را به نثری ادبی و کهن مینوشت. یکی از ریزبینیهای مطرح شده در این ستون را نقل میکنیم: شاغلام در جمع هیئت تحریریه میگفت: «جمعی را دیدم که شاد و خندان از هیئت دولت میآمدند. پیش رفتم و گفتم: علت شادی شما چیست؟ گفتند: آقایان وزرا وعده دادهاند که دیگر وعده ندهند!. به سادهلوحی ایشان خندیدم» (ش 22).
هم چنان که به طور مختصر اشاره کردیم، گل آقا و گروه نویسندگان و طراحان آن توانستند با طنز حرفهای خود هم حرف دل مردم را بزنند و هم سطح تحمل مسئولان را بالا ببرند. امروز جای نشریاتی اینچنینی در جامعه مطبوعاتی ما خالی است.












