وضعیت بارندگی در سه استان لرستان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری همچنان با خطر بروز روان‌آب و سیلاب همراه است. در چهارمحال و بختیاری، مناطق کوهستانی و غربی استان، در لرستان نواحی جنوبی و شرقی و در خوزستان بخش‌های شمالی و شرقی از مناطق مهم در معرض مخاطرات جوی هستند. شدت بارش در ارتفاعات زاگرس می‌تواند موجب افزایش ناگهانی حجم آب رودخانه‌ها و مسیل‌ها شود؛ خطری که حتی پس از کاهش بارندگی نیز در مسیر آبراهه‌ها و مناطق پایین‌دست باقی می‌ماند. وضعیت هشدار سیلاب در سه استان زاگرس
مهم‌ترین نکته در ارزیابی خطر سیلاب، تفاوت میان محدوده بارندگی و محدوده هشدار قرمز است. هشدار قرمز صادرشده برای روز شنبه ۱۶ آبان، شمال و نیمه شرقی خوزستان، جنوب و شرق لرستان و چهارمحال و بختیاری را دربر می‌گرفت. برای یکشنبه ۱۷ آبان نیز هشدار قرمز در چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد ادامه دارد. بنابراین نباید تمام مناطق این سه استان را در یک سطح خطر قرار داد. ۱. چهارمحال و بختیاری؛ کوهرنگ و مناطق غربی در کانون توجه
چهارمحال و بختیاری یکی از مهم‌ترین کانون‌های مخاطره جوی در این سامانه است. مناطق کوهستانی استان به دلیل شیب زمین، وجود آبراهه‌های طبیعی و واکنش سریع رودخانه‌ها به بارندگی شدید، در معرض روان‌آب و سیلاب ناگهانی قرار دارند.
مناطق زیر در محدوده پیش‌بینی بارش‌های شدید قرار گرفته‌اند:
شهرستان کوهرنگ
شهرستان اردل
شهرستان فارسان
شهرستان لردگان
شهرستان فلارد
مناطق غربی شهرستان بن
شمال غرب شهرستان شهرکرد
غرب شهرستان کیار و محدوده شلمزار
در این مناطق علاوه بر باران شدید، احتمال رعدوبرق، تگرگ، وزش باد شدید و بارش برف در ارتفاعات وجود دارد. کوهرنگ نیز به دلیل موقعیت کوهستانی و ارتفاع زیاد، با خطر برف و کولاک در نقاط مرتفع روبه‌رو است.
بالا آمدن ناگهانی آب رودخانه‌ها، سیلابی شدن مسیل‌ها، رانش زمین و اختلال در راه‌های روستایی از پیامدهای احتمالی این شرایط هستند. ۲. لرستان؛ جنوب و شرق استان همچنان مناطق حساس هستند
در لرستان، تمرکز اصلی هشدار قرمز بر مناطق جنوبی و شرقی استان قرار داشت. این محدوده به دلیل بارندگی‌های شدید و وجود مسیرهای متعدد جریان آب از ارتفاعات زاگرس، در معرض آب‌گرفتگی، طغیان رودخانه‌ها و رانش زمین قرار دارد.
مناطق جنوبی و جنوب شرقی استان، به‌ویژه محدوده‌هایی که در مسیر آبراهه‌ها و رودخانه‌های فصلی قرار گرفته‌اند، نیازمند مراقبت بیشتری هستند.
یکی از مخاطرات مهم در لرستان، احتمال ریزش کوه و مسدود شدن مسیرهای ارتباطی روستایی و بین‌شهری است. بارش شدید در ارتفاعات می‌تواند روان‌آب را به سمت مناطق پایین‌دست هدایت کند؛ به همین دلیل حتی مناطقی که بارندگی مستقیم کمتری دارند نیز ممکن است با افزایش حجم آب رودخانه‌ها مواجه شوند.
در محدوده‌هایی مانند الیگودرز نیز بارندگی‌های سیل‌آسا پیامدهای عملیاتی به همراه داشته است؛ گزارش‌های منتشرشده از مسدود شدن راه ارتباطی ۵۰ روستا و قطع برق ۶ روستا در این شهرستان حکایت دارند. ۳. خوزستان؛ شمال و نیمه شرقی در معرض روان‌آب و طغیان رودخانه‌ها
در خوزستان، شمال و نیمه شرقی استان از مناطق مهم تحت تأثیر هشدار شدید بارندگی بوده‌اند. شهرستان‌های کوهپایه‌ای و مناطقی که در مجاورت رودخانه‌ها و مسیل‌های فصلی قرار دارند، به دلیل دریافت روان‌آب از ارتفاعات بالادست اهمیت ویژه‌ای دارند.
در این استان، مخاطرات فقط به آب‌گرفتگی خیابان‌ها محدود نمی‌شود. افزایش حجم جریان رودخانه‌ها، جاری شدن سیلاب در آبراهه‌های فصلی و اختلال در راه‌های روستایی نیز از پیامدهای احتمالی فعالیت سامانه بارشی است.
به‌خصوص در مناطق شمالی استان و محدوده‌های شرقی، باید احتمال انتقال آب از ارتفاعات و مناطق بالادست را در نظر گرفت. در چنین شرایطی ممکن است خطر سیلاب در یک منطقه حتی با کاهش بارندگی محلی همچنان ادامه داشته باشد.
مناطق پایین‌دست رودخانه‌ها، حاشیه مسیل‌ها و مسیرهای عبور روان‌آب باید در اولویت مراقبت قرار بگیرند. چرا خطر سیلاب پس از کاهش بارندگی هم ادامه دارد؟
یکی از نکات مهم در سامانه‌های بارشی زاگرس، فاصله زمانی میان وقوع بارندگی و رسیدن روان‌آب به مناطق پایین‌دست است.
وقتی بارش شدید در ارتفاعات اتفاق می‌افتد، آب از دامنه‌ها و آبراهه‌های طبیعی به سمت رودخانه‌ها حرکت می‌کند. این جریان ممکن است با تأخیر به مناطق شهری، روستایی و زمین‌های کشاورزی پایین‌دست برسد.
به همین دلیل، کاهش شدت بارندگی در یک شهر به معنای پایان خطر سیلاب نیست.
سه عامل در ادامه مخاطره اهمیت بیشتری دارند:
اشباع شدن خاک: پس از بارندگی مداوم، ظرفیت جذب آب در زمین کاهش پیدا می‌کند و بخش بیشتری از بارش به روان‌آب تبدیل می‌شود.
افزایش جریان رودخانه‌ها: بارندگی در مناطق بالادست می‌تواند سطح آب رودخانه‌ها را در نقاط پایین‌تر افزایش دهد.
سیلابی شدن مسیل‌ها: آبراهه‌های فصلی ممکن است در مدت کوتاهی به مسیر جریان شدید آب تبدیل شوند؛ حتی اگر در حالت عادی خشک باشند.
این شرایط در مناطق کوهستانی چهارمحال و بختیاری و بخش‌هایی از لرستان و خوزستان اهمیت بیشتری دارد. خطرات اصلی برای جاده‌ها و مناطق مسکونی
بارندگی شدید در سه استان زاگرس تنها یک مسئله مربوط به وضعیت جوی نیست و می‌تواند بر تردد، ارتباط روستاها و فعالیت‌های روزانه مردم نیز اثر بگذارد. مخاطره مناطق حساس پیامد احتمالی سیلاب ناگهانی دامنه‌ها و پایین‌دست زاگرس ورود آب به مناطق مسکونی طغیان رودخانه حاشیه رودخانه‌ها تخریب تأسیسات و زمین‌های کشاورزی آب‌گرفتگی مناطق شهری و روستایی کم‌ارتفاع اختلال در رفت‌وآمد رانش زمین دامنه‌های کوهستانی آسیب به خانه‌ها و راه‌ها ریزش سنگ جاده‌های کوهستانی انسداد مسیر صاعقه ارتفاعات و مناطق باز خطر جانی برای افراد و دام‌ها برف و کولاک ارتفاعات زاگرس اختلال در تردد
در مسیرهای کوهستانی، ترکیب بارندگی، مه و لغزندگی جاده می‌تواند احتمال تصادف را افزایش دهد. همچنین ریزش سنگ و رانش زمین ممکن است بدون هشدار طولانی‌مدت اتفاق بیفتد. توصیه‌های ضروری برای ساکنان مناطق در معرض سیلاب
در شرایط هشدار بارندگی شدید، رعایت چند نکته می‌تواند از خسارت‌های جانی و مالی جلوگیری کند:
۱. از توقف، اتراق و عبور از بستر و حاشیه رودخانه‌ها خودداری کنید.
۲. برای عبور از مسیل‌های خشک به ظاهر کم‌خطر اعتماد نکنید؛ جریان آب ممکن است ناگهانی شکل بگیرد.
۳. سفرهای غیرضروری به مناطق کوهستانی و مسیرهای روستایی پرخطر را به تعویق بیندازید.
۴. هنگام مشاهده بالا آمدن سطح آب، برای عبور با خودرو یا پیاده وارد جریان آب نشوید.
۵. ساکنان مناطق پایین‌دست رودخانه‌ها و مسیل‌ها، هشدارهای مدیریت بحران و اطلاعیه‌های محلی را جدی بگیرند.
۶. کشاورزان، دامداران و صاحبان گلخانه‌ها نیز تجهیزات، محصولات و محل نگهداری دام را در برابر آب‌گرفتگی و وزش باد محافظت کنند.
۷. در زمان رعدوبرق از حضور در ارتفاعات، زیر درختان منفرد و فضاهای باز خودداری کنید. وضعیت بارندگی سه استان؛ کدام مناطق اولویت مراقبت دارند؟
برآیند وضعیت جوی نشان می‌دهد چهارمحال و بختیاری همچنان مهم‌ترین کانون هشدار قرمز در میان این سه استان است. در لرستان، مناطق جنوبی و شرقی و در خوزستان، نواحی شمالی و نیمه شرقی در کانون مخاطرات بارندگی قرار داشته‌اند.
با این حال، خطر سیلاب فقط به محدوده بارش شدید محدود نیست. مسیر رودخانه‌ها، آبراهه‌های فصلی و مناطق پایین‌دست نیز ممکن است تحت تأثیر بارندگی ارتفاعات قرار بگیرند. بنابراین تا زمانی که شرایط رودخانه‌ها و مسیل‌ها به حالت عادی بازنگشته است، حضور در حاشیه آن‌ها و تردد در مسیرهای پرخطر توصیه نمی‌شود.
