«محاصره دریایی در قوانین بین‌المللی یک اقدام نظامی شناخته می‌شود... محاصره دریایی از بدترین انواع جنگ نظامی است و پاسخش را به‌صورت نظامی خواهیم داد»، این بخشی از سخنان محمدباقر قالیباف در دهم شهریور ماه گذشته است که در واکنش به تشدید محاصره دریایی از سوی آمریکا بیان شد. از آن تاریخ علاوه بر محاصره دریایی، محدودیت‌های دیگری هم بر خطوط هوایی، ریلی و جاده‌ای کشور برقرار شده است .
محاصره جغرافیایی صرفاً یک محدودیت تجاری نیست و نمی‌تواند به موضوعی گمرکی تقلیل یابد. اقدامی قهری است با استفاده از ابزارهای نظامی برای سلب امکان عادی زندگی اقتصادی کشور و تحمیل اراده سیاسی بر آن. ازاین‌رو در منطق حقوق بین‌الملل به عنوان «جنگ نظامی» توصیف می‌شود. در محاسبات امنیتی، تفاوت چندانی میان عملیات نظامی برای فرسایش توان کشور و محاصره‌ای که با هدف تسلیم اعمال می‌شود وجود ندارد. دشمن نیز چنین تفکیکی قائل نیست و محاصره را بخشی از جنگ می‌داند و برای آن ساختار نظامی تعریف می‌کند.
محاصره دریایی و هوایی ایران، از ابتدا قرار نبود محدود بماند. وقتی هدف دشمن صرفاً متوقف کردن چند کشتی یا محدود کردن صادرات نفت نیست و راهبرد فرسایش توان اقتصادی، نظامی و سیاسی کشور را دنبال می‌کند، طبیعی است که این فشار را به مسیرهای دیگر نیز گسترش دهد. حالا تشکیل نیروی ویژه «دروازه آهنین» (آیرون گیت) از سوی سنتکام برای محدودسازی مسیرهای زمینی کشور به اضافه دریای کاسپین، همان مرحله‌ای است که می‌شد از مدت‌ها قبل انتظارش را داشت؛ تبدیل محاصره دریایی به محاصره زمینی و نامحدود.آمریکایی‌ها اعلام کرده‌اند مأموریت این نیروی ویژه، جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، کالاهای تحریمی و درآمدهای ایران از طریق سایر مرزهاست. حلقه فشار قرار است از بنادر جنوبی فراتر رفته و هر مسیری که بتواند بخشی از نیازهای اقتصادی و راهبردی ایران را تأمین کند، زیر محدودیت و نظارت دشمن قرار خواهد گرفت.
این تحول نشان می‌دهد دشمن از نتیجه محاصره قبلی رضایت دارد و آن را الگویی موفق برای توسعه فشار می‌داند. سنتکام مدعی شده محاصره دریایی مسیر ۱۴۷ کشتی تجاری را تغییر داده، پنج کشتی را از کار انداخته و مانع صادرات بیش از ۲۵میلیارد دلار نفت ایران شده است؛ ارقامی که فارغ از صحت‌سنجی مستقل آن، نشان می‌دهد واشنگتن چگونه این اقدام را در محاسبات خود ارزیابی می‌کند.
گرچه برنامه سنتکام برای تحقق این محاصره چندان مشخص نیست، اما از اظهارات مقامات عراقی مبنی بر درخواست رسمی آمریکا از بغداد برای بستن پایانه‌های مرزی با ایران، پیش‌بینی می‌شود چنین الگویی در بیش از ۵۰پایانه مرزی کشورهای همسایه تکرار شود و البته می‌توان انتظار داشت برخی پایانه‌ها هوشمندانه مشمول معافیت‌های موقت شوند تا هم مراودات تجاری تحت نظارت قرار بگیرند و هم با انعطاف در محاصره، از فروپاشی ساختار آن جلوگیری شود.اما راه شکست محاصره نامحدود را بیش از هر چیز باید در شکست محاصره‌های قبلی جست‌وجو کرد. چون بیش از آنکه نشانه ابتکار تازه آمریکا باشد، نشانه آن است که واشنگتن از موفقیت در یک الگوی فشار، مرحله بعدی آن را توسعه داده است. اگر محاصره در منطق نظامی، جنگ است، پاسخ به آن نیز باید در تراز یک مسئله راهبردی و امنیت ملی طراحی شود، نه در حد مدیریت یک محدودیت تجاری.
پاسخ ما نمی‌تواند فقط به اعلام آمادگی برای مقابله با مرحله جدید محدود شود، باید محاصره قبلی را شکست؛ نه فقط برای بازگشت به شرایط گذشته، بلکه برای تغییر محاسبه‌ای که دشمن را به تکرار و توسعه این مسیر امیدوار کرده است. منبع: روزنامه قدس
