دوشنبه, ۲۵ تیر, ۱۴۰۳ / 15 July, 2024
مجله ویستا

اول روان بعد جسم


اول روان بعد جسم
. حدود ۴۰ درصد خانم‌ها به اختلال عملكرد جنسی مبتلا هستند. این مسئله در خانم‌های جوان بیشترین شیوع را دارد و با افزایش سن، میزان بروز این مشكل كمتر می‌شود. معمولا خانم‌ها وقتی به این موضوع پی می‌برند كه سطح تمایل یا رضایت جنسی آنها از بین رفته و یا دچار تغییر شده و مشكلی در روابط جنسی آنها به‌وجود آمده است. البته این مشكل با انجام درمان موثر، برطرف می‌شود. معمولا در برنامه‌های درمانی، برقراری ارتباط موثر و كارآمد بین زن و شوهر، حرف اصلی را می‌زند. شناخت مشكل، اولین و مهم‌ترین راه با توجه به شیوع زیاد این مشكل در بین خانم‌ها بهتر است شناخت بیشتری از آن داشته باشیم. چهار نوع اصلی اختلال عملكرد جنسی در خانم‌ها شامل این موارد است: -۱ كاهش تمایل جنسی به صورتی كه فرد افكار یا تخیلات جنسی كمتری دارد. -۲ عدم توانایی در برانگیختگی و تحریك جنسی و یا حفظ این تحریك و انگیزش. -۳ عدم توانایی رسیدن به اوج لذت جنسی یا ارگاسم -۴ دردناك بودن رابطه جنسی
اما چرا این مشكل پدید می‌آید و چه اتفاقی می‌افتد كه چنین احساسی در فرد ایجاد می‌شود كه دیگر شرایط و حالات سابق را ندارد؟ برای پاسخ به این سوِال بهتر است بدانید كه مسائل جنسی خانم‌ها تركیبی از پیام‌های جسمی، عاطفی و روانی است. در نتیجه بروز مشكل در یكی از این حیطه‌های ذكر شده، بر روی سایر حیطه‌ها تاثیر می‌گذارد مثلا مشكل جسمی باعث بروز ترس می‌شود و ترس به خودی خود منجر به احساس گناه می‌شود. به این ترتیب، علل اختلال عملكرد جنسی در خانم‌ها در اغلب موارد بهم مربوط و وابسته است. علل جسمی: درد در طی رابطه جنسی كه ممكن است به دلیل آسیب دستگاه تناسلی زنانه باشد، ناهنجاری جسمی، انقباض غیرارادای عضلات مهبل، تبخال تناسلی، عفونت مهبل، بیماری‌های مختلف، تغییرات جسمی ناشی از جراحی، پرتودرمانی یا سایر روش‌های طبی تشخیصی و درمانی. علل روانی: علل روانی ممكن است به وجود مشكلاتی از قبل مربوط باشد و یا مشكلی جدیداً به وجود آمده باشد. استرس، دعواها یا ناسازگاری‌های بین زن وشوهر، آسیب لگن در گذشته كه ممكن است به دنبال آن انقباضات دردناك و غیرارادی در مهبل اتفاق بیفتد، افسردگی، انواع ترس‌ها به‌خصوص اگر به بیماری‌هایی مثل سرطان، اعمال جراحی (مثل برداشتن پستان‌ها یا رحم) مربوط باشد باعث می‌شود فعالیت جنسی برای زن و شوهر، ناخوشایند شود، افزایش سن و نگرانی از مشكلات ناشی از آن. علل دارویی: مثل داروهای ضدفشارخون و ضددیابت، ضدافسردگی‌ها، آنتی‌هیستامین‌ها، آرام‌بخش‌ها، داروهای سركوب كننده اشتها، داروهای شیمی درمانی برای سرطان و مخدرها. عوامل فرهنگی و اجتماعی: این عوامل هم نقش مهمی در سلامت جنسی زنان ایفا می‌كنند. نبودن سرویس‌های مراكز بهداشتی (به‌خصوص بهداشت خانواده) مناسب برای كسب اطلاعات و آگاهی و عدم وجود آموزش مسائل جنسی در برنامه‌های آموزشی و بهداشتی یك كشور كه باعث می‌شود یك خانم، رفتار جنسی سالم و درست را یاد نگرفته باشد. ضمناً ممكن است یك خانم احساس كند، نمی‌تواند با استانداردهای اجتماعی تطابق داشته باشد و به عبارتی از نظر اجتماعی پذیرفته شده نیست. همین احساس باعث می‌شود فكر كند جذابیت كافی را نزد همسرش ندارد زیرا این خانم تصور می‌‌كند موقعیت او در اجتماع باعث شده از نظر همسرش نیز پذیرفته نشود و یا در شرایطی كه خانم فكر می‌كند نمی‌تواند انتظارات فرهنگی و خانوادگی را به عنوان یك زن برآورده كند نقش مناسبی در خانواده ایفا نمی‌كند. قطعاً وقتی همسر یك خانم دائم از او ایراد می‌گیرد و یا او را تحقیر می‌كند، زن احساس كفایت در خانواده نمی‌كند و همین مسئله بر روی روابط جنسی او نیز تاثیر می‌گذارد. به چه علائمی باید توجه كرد؟ در خانمی كه به اختلال عملكرد جنسی مبتلاست میل جنسی كم شده است و معمولا این افراد می‌گویند كه تصورات و افكار جنسی در آنها كمتر شده است و یك احساس مقاومت بر سر رابطه جنسی آنها ایجاد شده است. میزان انگیزه و برانگیختگی این افراد كم می‌شود و به عبارتی پذیرای رابطه جنسی نیستند و احساس می‌كنند نمی‌توانند از نظر جنسی تحریك شده و یا این تحریك را حفظ كنند. فردی كه مشكل دارد قادر نیست به اوج لذت جنسی یا ارگاسم برسد و ممكن است در طی نزدیكی درد احساس كند. معمولا همین علائم موجب می‌شود فرد احساس كند مشكلی به‌وجود آمده است كه بهتر است در این رابطه به پزشك مراجعه كند. معمولا پزشك با شرح حال كامل، بررسی سابقه بیمار و معاینه فیزیكی، علت یا علل مشكل را پیدا كرده و سپس درمان مناسبی را آغاز می‌كند. درمان بسیاری از موارد اختلال عملكرد جنسی در زنان قابل درمان است. البته در صورتی كه علت زمینه‌ای آن مشخص شود. درمان در صورتی موثر خواهد بود كه بین خانمی كه مشكل دارد و پزشك معالج و حتی همسر خانم، صداقت و آرامش برقرار باشد زیرا مخفی نگهداشتن مشكل، آن را پیچیده‌تر و بدتر خواهد كرد. به دلیل اینكه اختلال عملكرد جنسی اغلب علل مختلف و متعددی دارد نمی‌توان از یك درمان كلی و همه‌گیر برای برطرف كردن آن استفاده كرد زیرا یك راه درمانی كه برای یك فرد كارساز است ممكن است در فرد دیگر پاسخ‌گو نباشد. یك برنامه درمانی خوب و موثر در ابتدا علت اختلال را مدنظر قرار می‌دهد و سپس بر روی تقویت ساختار ارتباطی همسران متمركز می‌شود. درمان‌ها شامل این موارد است: درمان طبی در صورتی كه مشكل زمینه‌ای و یا بیماری خاصی وجود داشته باشد، آموزش در مورد بدن فرد، پیام‌های جنسی و گیرنده‌های مخصوص آن در بدن و تغییرات ایجاد شده در روابط جنسی با افزایش سن، مشاوره ارتباطی برای خانم و همسرش كه هدف آن بررسی روابط همسران، رفع موانع ارتباطی و تقویت ارتباطات دوطرفه است، روان‌درمانی و درمان‌های كاهش میل جنسی. معمولا در صورتی كه انگیزش و برانگیختگی جنسی كاهش پیدا كرده باشد درمان‌های خاصی انجام می‌شود. در این موارد توصیه می‌شود میزان صمیمیت و روابط عاطفی بین همسران بیشتر شود و قبل از برقراری رابطه جنسی احساس خوشایندی از نظر عاطفی بین همسران ایجاد شده باشد. ممكن است ژل‌های نرم‌كننده مهبل تا حدی در این زمینه كمك كننده باشد. باید به همسران آموزش داده شود كه عواطف و احساسات نقش مهمی در انگیزش جنسی ایفا می‌كند. وقتی آنها به هر دلیلی از هم ناراحت هستند تا زمانی كه عامل ناراحتی و مشكل بین آنها برطرف نشده باشد نمی‌توانند در روابط جنسی، انگیزش و احساس مناسبی داشته باشند.مشاوره در این زمینه بسیار موثر است زیرا باید انتظارات و توقعات همسران از روابط جنسی مشخص شود، به‌عنوان مثال اگر خانم جهت داشتن روابط جنسی با همسرش از طرف او تحت فشار روحی زیاد قرار بگیرد انگیزش جنسی در او سركوب می‌شود، زیرا او در شرایط روحی یا جسمی مساعدی نیست و توقع و انتظار همسرش كاملا بی‌مورد است. درمان‌هایی كه برای این مشكل در نظر گرفته شده شامل انجام ورز‌ش‌هایی برای افزایش كنترل عضلانی انقباض و انبساط عضلات لگن، رفع موانع فكری با استفاده از تصورسازی، انحراف فكر از مسائل ناراحت‌كننده و یا شنیدن موسیقی، تغییر چهارچوب‌‌ها و قالب‌های انتظاری به صورتی كه صمیمیت و گرمی روابط جنسی بر روی رضایت دو طرف متمركز باشد و درمان درد در زمان نزدیكی، است. درد چرا؟ وجود درد در زمان نزدیكی در خانم‌ها در اغلب موارد دلیل جسمی دارد. بنابراین اولین اقدام درمانی در این مورد، بررسی و رفع مشكل جسمی است. البته دردناك بودن رابطه جنسی می‌تواند بیش از یك علت داشته باشد و ممكن است علل روانی را شامل شود. ممكن است این درد به دلیل انقباضات غیرارادی مهبل باشد. این مشكل در زنان جوان و بی‌تجربه شایع‌تر است و بعضی مواقع به‌علت عدم آموزش رفتار صحیح جنسی یا عدم آمادگی جهت نزدیكی اتفاق می‌افتد. در این مواقع درمان شامل برنامه كامل و هدف‌داری جهت آرامش و شل كردن عضلات و شل شدن تدریجی مهبل است كه ممكن است برای این كار از روان درمانی نیز كمك گرفته شود. البته درد در طی مراحل اولیه نزدیكی ممكن است به دلیل تحریك مهبل یا خصوصیات آناتومیك آن در خانم باشد كه این مسئله نیز قابل درمان است. اما دردی كه در حین نزدیكی یا بعد از خاتمه نزدیكی، تازه شروع می‌شود احتمالاً به‌دلیل فقدان عوامل نرم‌كننده طبیعی است كه در طی نزدیكی در مهبل ترشح می‌شوند. در این مواقع از ژل‌های نرم كننده می‌توان استفاده كرد. در بعضی موارد بیماری لگن باعث بروز درد می‌شود كه باید برطرف شود. در صورت وجود درد در حین مقاربت باید مشكل را صادقانه برای پزشك بازگو كرد و به تمامی سئوالات مربوطه پاسخ داد. رابطه پزشك و بیمار در این مواقع باید به نحوی باشد كه صمیمیت و اعتماد دو طرفه وجود داشته باشد تا درمان مناسب انتخاب شود. گرفتن دوش آب گرم قبل از مقاربت كار مثبتی است كه باعث كاهش اضطراب و آرامش فرد می‌شود. معمولا درمان‌گران و مشاورانی كه در زمینه مشكلات جنسی فعالیت می‌كنند از جنس درمانی )sex therapy( استفاده می‌كنند. این افراد سعی می‌كنند زنان مبتلا به اختلال عملكرد جنسی را راهنمایی كنند و درمان‌هایی را در این زمینه ارائه می‌دهند. این درمان‌ها شامل موارد ذیل است: روش‌های حل مشكل جهت برقراری ارتباط موثر بین همسران، آموزش روش‌ها و ورز‌ش‌های خاص برای تقویت تجربه جنسی در فرد مبتلا (مثلا در مواردی كه خانم به انقباضات غیرارادی مهبل مبتلاست، روش‌هایی جهت شل شدن ورودی مهبل به او آموزش می‌دهند یا در مواردی كه خانم نمی‌تواند به ارگاسم یا اوج لذت جنسی برسد روش‌هایی را جهت رفع این مشكل به او آموزش می‌دهند)، در بعضی مواقع از همسر نیز درخواست می‌شود در این جلسات درمانی شركت كند و درمانی دوگانه صورت می‌گیرد تا مشكلات هر دو نفر مشخص شده و آموزش‌های لازم ارائه شود، روش‌های انحراف فكری (مثلا وقتی خانم دائما از نظر فكری بر روی مشكلات زندگی یا مواردی از این قبیل متمركز است و نمی‌تواند رابطه جنسی درستی داشته باشد روش‌هایی به او آموزش‌ داده می‌شود تا فكر او از این مشكلات منحرف شود مثل گوش كردن موسیقی و غیره و...)، روش‌های شل كردن و انقباض عضلات لگن، هیپنوتیزم و تلقین برای كنترل علائمی كه باعث بروز اضطراب می‌شوند (مثلا خانمی كه دچار ترس است یا اعتماد به نفس او ضعیف است اضطراب پیدا می‌كند) و آموزش رفتاری مثل روش‌های حفظ قاطعیت برای كمك به اینكه خانم بتواند احساسات و نیازهای عاطفی و جنسی خود را بیان كند. روش‌های پیشگیری طبیعی است كه باید جلوی بروز چنین اختلالاتی را گرفت، زیرا این مشكل باعث بر هم خوردن روابط همسران و آشفتگی فكر و ذهن ‌آنها می‌شود و زندگی آنها را در یك حلقه معیوب می‌اندازد. عواملی جزو فاكتورهای خطرساز محسوب می‌شوند كه زنان را مستعد ابتلا به اختلال عملكرد جنسی می‌كنند. مشكلات عاطفی و استرس مثل تنش‌هایی كه در روابط فردی وجود دارد یا نگرانی‌های مالی و اقتصادی، مشكلات سلامتی كه باعث درد حین مقاربت می‌شوند یا در انجام این عمل مشكل ایجاد می‌كنند، جراحی‌های لگن و ناحیه تناسلی، بیماری‌های عصبی مثل حمله مغزی، آسیب نخاعی و بیماری پاركینسون، بیماری‌های غدد درون ریز مثل دیابت یا بیماری كبدی، بیماری‌ عروقی محیطی، سابقه آسیب و صدمه جنسی مثل سوء رفتار جنسی در كودكی، عدم وجود تمایل به مسائل جنسی‌(كه باید ریشه‌یابی و درمان شود) و مصرف بعضی داروها، فرد را در معرض خطر ابتلا به چنین مشكلی قرار می‌دهد. یك خانم برای اینكه بعد جنسی زندگی خود را از آسیب حفظ كند باید مواردی را مدنظر قرار دهد تا از بروز مشكل پیشگیری به عمل آورد. بهتر است روش‌ها و مهارت‌های برقراری ارتباط موثر با همسر را بیاموزید تا بتوانید نیازها و تمایلات خود را به راحتی و به ‌صورت موثر با او در میان بگذارید. با الگوها و روش‌هایی كه باعث برانگیختگی و ایجاد انگیزش جنسی در خودتان می‌شود آشنا شوید. نگذارید استرس‌های زندگی مثل مشكلات اقتصادی، شغلی و تنش‌ها بین شما و همسرتان اتفاق بیافتد. بهتر است بدانید بسیاری زنان همواره در طی رابطه جنسی به اوج لذت جنسی یا ارگاسم نمی‌رسند. در صورت لزوم از مقادیر كافی ژل نرم كننده مهبلی استفاده كنید تا درد برطرف شود. انتظارات بیش از اندازه از خود نداشته باشید و همواره رابطه عاطفی خوب و نزدیكی را با همسرتان حفظ كنید.اگر زنی جهت داشتن روابط جنسی با همسرش از طرف او تحت فشار روحی زیاد قرار بگیرد انگیزش جنسی در او سركوب می‌شود، زیرا او در شرایط روحی یا جسمی مساعدی نیست و توقع و انتظار همسرش كاملا بی‌مورد است بسیاری از موارد اختلال عملكرد جنسی در زنان اگرچه آزاردهنده اما قابل درمان است.
منبع : روزنامه سلامت