فتنه، پدیدهای است مرکب، زمانمند و مهندسیشده که در آن، سطوح مختلف روانی، رسانهای، اجتماعی و سیاسی بهصورت همافزا عمل میکنند. تاکید رهبر انقلاب در بیانات عید مبعث ۲۷ دی ۱۴۰۴ بر «فهم ماهیت»، «تشخیص عامل» و «تعیین وظیفه» را باید کوششی برای عبور از تحلیلهای سطحی و واکنشی و ورود به سطحی دانست که فتنه بهعنوان یک فرآیند قدرت فهم میشود. این نگاه، ما را از دام سادهسازیهای رایج و روایتهای تکعلتی میرهاند و به سمت صورتبندی نظری دقیقتری سوق میدهد.