آیا ATP در آستانه تغییر نقشه جغرافیایی تنیس جهان است؟

تسنیم/زمزمه حذف تورنمنت‌های آمریکای جنوبی به سود یک مسترز پرزرق‌وبرق در عربستان پرسش‌های جدی را ایجاد کرده است.

تور تنیس مردان ممکن است مسابقات آمریکای جنوبی را قربانی کند تا راه را برای برگزاری یک مسترز جدید در عربستان هموار سازد اما پرسش اساسی این است که آیا چنین تصمیمی واقعاً ضروری است؟

مسابقات آزاد استرالیا، نخستین گرنداسلم فصل 2026 حدود یک هفته و نیم پیش به پایان رسید و پرونده بخش آغازین فصل بسته شد. با این حال، هرچند تقویم ماه فوریه در ظاهر سرشار از رویدادهای معتبر است، یک مشکل جدی وجود دارد: ستاره‌های بزرگ تمایل چندانی به حضور در این رقابت‌ها نشان نمی‌دهند.

در هفته جاری، مهمترین رویداد تور ATP مسابقات دسته 500 روتردام است اما دو چهره شاخص یعنی کارلوس آلکاراس (نفر اول جهان) و الکساندر زورف (نفر چهارم) در واپسین لحظه‌ها از حضور در این رقابت‌ها انصراف دادند. یانیک سینر اساساً تصمیم گرفت در این تورنمنت شرکت نکند و نواک جوکوویچ نیز ظاهراً کل ماه فوریه را به استراحت اختصاص داده و ترجیح داده زمان خود را صرف حضور در رویدادهای دیگر از جمله المپیک زمستانی کند.

همزمان، مسابقات دسته 250 بوئنس آیرس در جریان است؛ تورنمنتی که آندره‌آ گادنزی، رئیس ATP شخصاً در آن حضور یافته است. برخی این سفر را به‌ منزله خداحافظی احتمالی او با آمریکای جنوبی تلقی می‌کنند. گادنزی از گفت‌وگو با رسانه‌ها خودداری کرده و بنا بر گزارش رسانه‌های محلی این سکوت بی‌دلیل نیست.

گفته می‌شود او برای اطلاع‌رسانی به برگزارکنندگان مسابقات بوئنس آیرس و ریو دو ژانیرو آمده است؛ مبنی بر اینکه مجوز این رقابت‌ها در سال‌های آینده احتمالاً به نفع یک مسترز جدید در عربستان لغو خواهد شد. چنین خبری واکنش تند تنیسورهای آرژانتینی را در پی داشته است؛ بازیکنانی که بخش عمده سال را در سایر قاره‌ها سپری می‌کنند و عملاً فرصت اندکی برای بازی در برابر تماشاگران هموطن خود دارند.

ماریانو ناوونه، نفر 73 جهان با لحنی انتقادی گفت: این یکی از بهترین تورنمنت‌های دنیاست. گادنزی خودش در بوئنس آیرس بازی کرده و می‌داند تنیس در اینجا چه جایگاهی دارد. دیروز سکوها مملو از جمعیت بود؛ فضای اینجا متفاوت است. نمی‌توان چنین چیزی را از دست داد. حذف مسابقات آمریکای جنوبی بی‌معناست. در چین مقابل پنج نفر بازی کردم! امیدوارم پیش از هر تصمیمی با دقت به پیامدهای آن فکر کنند.

توماس مارتین اچوری، نفر 54 جهان نیز تأکید کرد: بازی در خانه در بوئنس آیرس برای من لذت‌بخش است. مردمی که تمام سال از دور مرا دنبال می‌کنند، اینجا به تماشایم می‌آیند. این حس ویژه‌ای است و به همین دلیل این تورنمنت را بسیار دوست دارم. شرایط پیچیده است؛ با اضافه شدن مسترز جدید عربستان و برگزاری چندین تورنمنت پرامتیاز در خاورمیانه از جمله دوحه و دبی طبیعی است که 50 بازیکن برتر جذب آن رقابت‌ها شوند؛ هم به دلایل مالی و هم به خاطر زمین سخت. شما پس از استرالیا دیگر نیازی به تطبیق با خاک رس ندارید. اگر قرار است مسابقات آمریکای جنوبی تداوم یابد و ستاره‌ها را جذب کند، باید راه‌حلی برای این چالش بیابیم. در شورای ATP می‌توانیم نظر بدهیم اما تصمیم نهایی در اختیار دیگران است.»

بی‌تردید از منظر مالی، عربستان توان تأمین منابعی بسیار بیشتر از تورنمنت‌های خاک رس آمریکای جنوبی را دارد. با این حال، تنیس صرفاً یک تجارت نیست. بوئنس آیرس و ریو دوژانیرو از معدود ایستگاه‌هایی هستند که تماشاگران پرشور و ورزشگاه‌های لبریز از جمعیت را تضمین می‌کنند؛ و برای بازیکنان محلی این دو هفته اغلب تنها فرصت سالانه برای بازی در خانه است.

شاید بد نباشد گادنزی پیش از گسترش بی‌رویه تقویم خاورمیانه نگاهی به تجربه تور WTA بیندازد. در حال حاضر مسابقات زنان در دوحه برگزار می‌شود و سپس نوبت به رقابت مشابهی در دبی می‌رسد. با این حال، آرینا سوبولنکو، نفر اول زنان جهان از حضور در قطر انصراف داد؛ همان‌گونه که نائومی اوساکا، مارکتا وندروسووا و مدیسون کیز نیز کناره‌گیری کردند. از سوی دیگر، بازیکنانی چون آماندا آنیسیمووا و کوری گاف در نخستین مسابقه خود حذف شدند؛ نشانه‌ای احتمالی از اینکه این تورنمنت‌ها در اولویت ذهنی آنان قرار نداشته است.

سوبولنکو سپس از مسابقات 1000 امتیازی دبی نیز انصراف داد و ایگا اشویانتک، نفر دوم جهان به او پیوست. هرچند دلایل رسمی آمادگی جسمانی و تغییر در برنامه‌ریزی عنوان شد اما روشن است که بسیاری از ستاره‌ها تمایلی ندارند بلافاصله پس از یک گرند اسلم سنگین دوباره وارد رقابت‌های فشرده شوند. حتی جذابیت مالی چشمگیر نیز دیگر تضمینی برای حضور بی‌درنگ آنان نیست.

در حالی که تقویم رقابت‌ها در هر دو بخش مردان و زنان روزبه‌روز فشرده‌تر می‌شود، افزودن یک مسترز دیگر هرچند با پشتوانه مالی قدرتمند الزاماً به معنای تضمین حضور ستاره‌ها نخواهد بود. تجربه فوریه در خاورمیانه نشان می‌دهد که صرف اتکا به اهرم مالی راه‌حل پایدار محسوب نمی‌شود.

برای زنان، جایگاه سنتی تور خاورمیانه در ماه فوریه نیز به‌ تدریج در حال تضعیف است. این روند هشداری جدی برای مدیران تنیس حرفه‌ای است: اگر قرار است تعادل جغرافیایی و هویتی این ورزش حفظ شود، تصمیم‌گیری‌ها باید فراتر از محاسبات مالی کوتاه‌مدت باشد. تنیس، علاوه بر سرمایه و امتیاز به فرهنگ، تماشاگر و پیوندهای محلی نیز نیاز دارد؛ عناصری که به‌ سادگی قابل جایگزینی نیستند.