زیباکلام: اگر معجزه‌ شود و دلار به زیر ۱۰۰ هزار تومان برسد، نارضایتی‌ها سر جایشان هستند

حدود یک ماه پیش نارضایتی از شرایط اقتصادی کشور اعتراضات مردم را به دنبال داشت. بسیاری از تحلیلگران که پیش از این نسبت به عملکرد تندروهای سیاسی هشدار می‌دادند امروز معتقدند رد پای تندرو در نارضایتی‌های اجتماعی بسیار پر رنگ است.

صادق زیباکلام از جمله افرادی است که اصرار تندروها به روش‌های خاص خود و نادیده گرفتن واقعیات جامعه را در نارضایتی‌های اجتماعی پررنگ می‌داند.

این تحلیلگر سیاسی در گفتگو با خبرآنلاین می‌گوید «حتی اگر معجزه‌ای رخ دهد و دلار به زیر ۱۰۰ تومان و گوشت به زیر ۵۰۰ هزار تومان برسد، باز هم نارضایتی طبقه تحصیل‌کرده، جوانان و دانشجویان فروکش نخواهد کرد.»

او معتقد است که تندروهای سیاسی اگرچه در اقلیت‌اند اما در قدرتشان مترکز است و موجبات نارضایتی عمومی را فراهم کرده‌اند.

مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید؛

****

* تندروها چقدر در ایجاد نارضایتی عمومی در کشور چقدر نقش دارند؟

من فکر می‌کنم بزرگ‌ترین عامل به‌وجود آمدن نارضایتی، دیده نشدن آن توسط خیلی از مسئولین است؛ یعنی ندیدن، قبول نکردن و نپذیرفتن اینکه درصد بالایی از مردم ناراضی هستند. درست است که نارضایتی‌شان از اقتصاد است، اما تندروها مرتب تبلیغ می‌کنند که نارضایتی صرفا اقتصادی است و آن هم به واسطه ناکارآمدی و ضعف دولت آقای پزشکیان است. از سوی دیگر، کسانی را که در گذشته و امروز رانت داشتند و ثروت‌های هنگفتی به دست آوردند، عامل اصلی نارضایتی می‌دانند و می‌گویند باید این‌ها را اصلاح کرد. می‌گویند آقای پزشکیان باید برنامه اقتصادی‌اش را بهتر کند، در کابینه‌اش افراد نیرومندتری بیاورد و با مدیریت جهادی و انقلابی به سمت حل مشکلات اقتصادی برود. آن‌ها به‌گونه‌ای صحبت و رفتار می‌کنند که انگار ما فقط یک مشکل داریم و آن هم مشکل اقتصادی ناشی از شکاف طبقاتی و رانت است.

اگر هم مشکلات اقتصادی حل شود، نارضایتی در جامعه وجود دارد

اصلاً توجه ندارند که اگرچه مشکلات اقتصادی وجود دارد، اما ریشه بسیاری از نارضایتی‌ها، به‌خصوص در اقشار جوان و لایه‌های تحصیل‌کرده کشور، در حقیقت مشکلات و مسائل سیاسی و اجتماعی است. به فرض محال اگر معجزه‌ای شود و تا آخر بهمن‌ماه اقتصاد ایران را درست کنند؛ دلار به زیر ۱۰۰ تومان برسد، گوشت زیر ۵۰۰ هزار تومان و مرغ زیر ۱۰۰ هزار تومان شود، و تخم‌مرغ به شانه‌ای ۱۰-۱۵ هزار تومان برگردد؛ اگر چنین معجزه‌ای هم اتفاق بیفتد، چه می‌شود؟ آیا مردم دیگر نارضایتی ندارند؟ آیا دانشجویان و اقشار تحصیل‌کرده دیگر ناراضی نیستند و فریاد می‌زنند که «دستت درد نکند دولت و مجلس، چقدر از شما راضی هستیم که قیمت‌ها به چند سال پیش برگشت»؟

تندروها سرشان را زیر برف کرده‌اند

حتی اگر چنین معجزه‌ای هم رخ دهد، آن نارضایتی‌ها سر جایشان هستند. سال گذشته ۶۰ درصد از مردم در انتخابات شرکت نکردند. آیا تندروها هیچ‌وقت خواستند به این نکته بپردازند که چرا ۶۰ درصد مردم نیامدند؟ پاسخ تندروها این بود که سیاست‌های هشت سال دوران آقای روحانی و برجام باعث نارضایتی شده است. تندروها اساساً نمی‌خواهند به واقعیت‌های جامعه توجه کنند و نمی‌دانم تا چه زمانی می‌توانند سرشان را زیر برف کنند و واقعیت‌های کشور را نبینند.

* بعد از جنگ ۱۲ روزه گفته می‌شد که مردم منسجم شدند. در آن زمان صحبت از این می‌شد که حالا که مردم یک گام به سمت حاکمیت برداشتند، حاکمیت هم گامی سمت مردم بردارد. اما شاهد عملکرد تندروها بودیم که با رفع فیلترینگ مخالفت می‌کردند و دوباره مسئله حجاب را مطرح کردند. این‌ها چقدر در دامن زدن به ماجراها نقش داشتند؟

نمی‌شود این‌ها را کتمان کرد و گفت هیچ نقشی در به‌وجود آمدن اعتراضاتی که شاهد آن بودیم، نداشتند. قطعاً نقش داشته‌اند. این‌ها سعی کردند حجاب را دوباره به وسط بکشند؛ جلوی مجلس رفتند و متحصن شدند، در مجلس حرکت‌هایی کردند و دوباره گشت ارشاد را به بعضی میادین آوردند، اما موفق نشدند حجاب یا گشت ارشاد را به روال سابق برگردانند.

تندروها بیشتر از ۱۶ میلیون نفر نیستند اما قدرتشان متمرکز است

منتها واقعیت این است که سیاست‌هایی که تندروها خواهان تداوم و پررنگ‌تر شدنشان هستند، تا به همین‌جا هم باعث نارضایتی گسترده شده است. همان روزی که بازار، پاساژ علاءالدین و طلافروش‌های بازار بستند و تظاهرات کردند، فردایش دانشجوها به اعتراضات پیوستند. دانشجوها که مشکل ارزی و مالی نداشتند؛ یعنی به واسطه مسائل مالی نبود که اعتراض کردند، اما بلافاصله دانشگاه را بستند و گفتند کلاس‌ها و امتحانات باید مجازی شود.

واقعیت مطلب این است که تندروها اگرچه از نظر جمعیت حدود ۱۶ میلیون نفر بیشتر نیستند، یعنی همان کسانی که پارسال به آقای دکتر سعید جلیلی رأی دادند، اما به نسبت جمعیت‌شان، قدرتشان خیلی زیاد است. قدرتشان در تشکیلات اطلاعاتی، امنیتی و مجلس متمرکز است.

کل صداوسیما دست تندروهاست انگار نه انگار ۶۰-۷- میلیون نفر دیگر هم وجود دارند

کل صداوسیما دست تندروهاست؛ کل صداوسیمای جمهوری اسلامی دست این ۱۶ میلیون است و انگار نه انگار که تلویزیون متعلق به آن ۶۰-۷۰ میلیون نفر دیگر هم هست و با مالیات آن‌ها می‌چرخد. اگر به برنامه‌های صداوسیما نگاه کنید، تصورتان این است که تندروها ۶۰-۷۰ میلیون نفرند و باورتان نمی‌شود که حداکثر ۱۰-۱۵ میلیون نفر بیشتر نیستند. نمی‌دانم واقعاً تا چه زمانی تندروها می‌خواهند زمام امور کلان سیاسی، سیاست خارجی و داخلی را در دست داشته باشند و تا کی قرار است کشور را به این سمت‌وسو ببرند که روزبه‌روز نارضایتی و اعتراض مردم بیشتر شود.

* تندروها چقدر برای نظام خطرناک هستند؟

ما الان شاهدش هستیم دیگر؛ می‌بینیم که این‌ها عملاً باعث شده‌اند کسر قابل‌توجهی از اقشار و لایه‌های تحصیل‌کرده جامعه، جوانان، کارمندان، فرهنگیان و نویسندگان همگی ناراضی باشند. من معتقدم اسباب نارضایتی کسر قابل‌توجهی از مردم، همین ایدئولوژی، باورها و عملکرد تندروهاست، اما متأسفانه همه قدرت دست آن‌هاست.