۶ سال زحمت فدای یک تار موی جوانانی که جانشان را از دست دادند

در همین راستا اشکان رهگذر - کارگردان و نویسنده انیمیشن سینمایی «ژولیت و شاه» - در گفت‌وگو با ایسنا با لحنی صریح و انتقادی از شرایط اکران این فیلم، نبود تبلیغات، تأثیر فضای اجتماعی و از دست رفتن فرصت‌های بین‌المللی سخن گفت و تأکید کرد که فیلمش در شرایطی اکران شد که عملاً «هیچ شانسی برای دیده شدن نداشت».

رهگذر درباره زمان اکران فیلمش توضیح داد: بخش عمده مالکیت پروژه متعلق به سرمایه‌گذار است و تصمیم‌گیری نهایی درباره زمان و شیوه اکران نیز از سوی او انجام شده است.

او گفت نقش مستقیم و تعیین‌کننده‌ای در این تصمیم نداشته و صرفاً توصیه‌های خود را مطرح کرده است.

رهگذر تصریح کرد: شخصاً معتقدم فیلم در زمان مناسبی اکران نشد. اگر «ژولیت و شاه» به‌موقع اکران می‌شد، می‌توانست به دل مخاطب بنشیند و فروش بسیار مناسبی داشته باشد. منظورم این نیست که هم‌تراز فیلم‌های کمدی پرفروش امروز سینمای ایران می‌فروخت، اما نسبت به ژانر و ماهیت خودش قطعاً ظرفیت فروش بالاتری داشت.

این کارگردان با اشاره به موفقیت برخی انیمیشن‌های سال‌های اخیر گفت که اساساً فیلمش را قابل مقایسه با آثار دیگر نمی‌داند: «من فیلمساز آثار بلاک‌باستر یا صرفاً مخاطب‌پسند نیستم». «ژولیت و شاه» از نظر متن، تکنیک و تصویر تفاوت‌های اساسی با دیگر انیمیشن‌های اکران‌شده دارد.

او با این حال تأکید کرد که فیلم از نظر مؤلفه‌های جذب مخاطب ظرفیت بالایی داشته است: «فیلم موزیکال است، هشت یا نه قطعه ترانه دارد، خواننده‌های مطرح در آن حضور دارند، ماهیت کمدی دارد و از نظر استایل بصری یادآور آثار موفق دیزنی است»؛ آثاری که نسل پدر و مادرهای امروز با آن خاطره دارند. همه این عوامل می‌توانست کنار هم قرار بگیرد و استقبال مناسبی را رقم بزند، اما متأسفانه چنین نشد.

نبود تبلیغات؛ «مگر می‌شود فیلم بدون معرفی بفروشد؟»

رهگذر ارزیابی خود از اکران فیلم را صریح بیان کرد و گفت: اکران ما موفق نبوده، دلیلش هم واضح است. وقتی برای فیلم هیچ تبلیغاتی انجام نشود، مخاطب از کجا باید بفهمد چنین اثری وجود دارد؟ برای «ژولیت و شاه» هیچ کمپین تبلیغاتی آغاز نشد و نخواهد شد.

او با اشاره به اختصاص حدود ۲۰۰ سالن از سوی شرکت پخش «فیلمیران» گفت: با وجود این تعداد سالن و نبود تبلیغات، باعث شد سالن‌ها پر نشوند.

به گفته او، شرایط کلی سینما در این روزها نیز مناسب نیست و مجموع این عوامل باعث شد فیلم دیده نشود.

رهگذر فروش نزدیک به یک میلیارد تومانی فیلم را در چنین شرایطی «شبیه معجزه» توصیف کرد و افزود: شما حتی اگر بهترین شاهکار ممکن انیمیشن را هم بدون تبلیغ روانه اکران کنید، نباید انتظار فروش داشته باشید. فیلم در زمانی اکران شد که عملاً سوخت.

تأثیر مستقیم ناآرامی های دی‌ماه بر روی فروش 

اصلاً دلیل اینکه فیلم در اکران سوخت، همان اتفاقات دی‌ماه بود. وقتی مردم درگیر آن شرایط هستند، وقتی اینترنت قطع می‌شود و جامعه در وضعیت ملتهبی قرار دارد، چطور می‌شود فیلم موزیکال کمدی تبلیغ کرد و از مردم خواست به سینما بروند؟کارگردان «ژولیت و شاه» ناآرامی های دی ماه را عامل اصلی ضربه به اکران فیلم دانست و گفت: اصلاً دلیل اینکه فیلم در اکران سوخت، همان اتفاقات دی‌ماه بود. وقتی مردم درگیر آن شرایط هستند، وقتی اینترنت قطع می‌شود و جامعه در وضعیت ملتهبی قرار دارد، چطور می‌شود فیلم موزیکال کمدی تبلیغ کرد و از مردم خواست به سینما بروند؟

او افزود که حتی در صفحات شخصی‌اش در شبکه‌های اجتماعی نیز هیچ تبلیغی برای فیلم انجام نداده است: «در چنین شرایطی که مردم عزادارند، ما هم عزاداریم. شش سال زحمت صدها هنرمند جوان برای این پروژه، فدای یک تار موی جوانانی که جان‌شان را از دست دادند».

رهگذر درباره ادامه اکران گفت: برنامه خاصی نداریم. در شرایطی که از فردای خود خبر نداریم، چطور می‌شود برای اکران برنامه‌ریزی کرد؟ این وضعیت فقط مختص ما نیست، بسیاری از صنایع در کشور با همین سرخوردگی و ضرر روبه‌رو هستند.

با یک گل به خودی از حضور در «جشنواره انسی» محروم شدیم

او در بخش دیگری از گفت‌وگو خود به وضعیت پخش بین‌المللی فیلم پرداخت و با اشاره به سابقه بین‌المللی آثارش از جمله «آخرین داستان» گفت: «ژولیت و شاه» پیش از اتمام تولید، در سال‌های ۲۰۲۰، ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳ در بخش‌های مهم جشنواره بین‌المللی انیمیشن انسی معرفی شده بود و حتی در جشنواره فانتزیا در مونترال نخستین نمایش بین‌المللی خود را تجربه کرد.

با این حال، به گفته رهگذر، به دلیل اختلافات حقوقی با مدیریت قبلی شرکت سرمایه‌گذار، حضور فیلم در بخش رسمی جشنواره انسی لغو شد: «این می‌توانست دومین انیمیشن سینمایی تاریخ ایران باشد که بعد از «آخرین داستان» به بخش رسمی انسی راه پیدا می‌کند. از دست رفتن این فرصت، یک گل به خودی بزرگ بود.»

او افزود که با وجود تلاش‌های بعدی مدیریت جدید سرمایه‌گذار، این فرصت دیگر جبران نشد و از آن پس دخالتی در فروش خارجی فیلم نداشته است، هرچند فیلم تاکنون در ۱۵ یا ۱۶ جشنواره نمایش داده شده و پنج تا شش جایزه بین‌المللی دریافت کرده است.

به ما اعلام شد که از این فیلم حمایتی نخواهد شد حتی در رسانه ملی

رهگذر معتقد است با توجه به بازخوردهای مثبت جشنواره‌ای، کیفیت تکنیکی و پرداخت تاریخی و فرهنگی اثر، فیلم می‌توانست در برخی مناطق جهان مخاطب خود را پیدا کند.

او از ابراز علاقه چند پخش‌کننده خارجی نیز خبر داد، اما تأکید کرد که تصمیم‌گیری درباره ادامه مسیر در اختیار سرمایه‌گذار است و به گفته او «تمایل چندانی برای ادامه سرمایه‌گذاری وجود ندارد.»

کارگردان «ژولیت و شاه» تصریح کرد که فیلم هیچ حمایت رسمی برای اکران دریافت نکرده است: «به ما اعلام شد که از این فیلم حمایتی نخواهد شد، از جمله در حوزه رسانه ملی. در حالی که برخی آثار دیگر از چنین حمایت‌هایی برخوردارند».

ساختار اکران؛ مناسب اما بی‌اثر در شرایط فعلی

آنچه امروز در سینمای انیمیشن می‌بینیم شاید ۳۰ درصد توان واقعی این حوزه باشد. پتانسیل بسیار بالاتر است، اما مهاجرت گسترده نیروهای نخبه و محدود شدن بدنه مستقل انیمیشن باعث شده بخش بزرگی از این ظرفیت بالفعل نشود.رهگذر با وجود انتقاداتش، ساختار فعلی اکران برای انیمیشن را نسبت به گذشته مناسب‌تر دانست و گفت: افزایش تعداد سالن‌ها و فروش آثار انیمیشن در سال‌های اخیر نشان‌دهنده تثبیت جایگاه این ژانر است. با این حال تأکید کرد که شرایط اجتماعی فعلی اجازه بهره‌برداری از این ظرفیت را نمی‌دهد.

او درباره تأثیر هوش مصنوعی گفت: همان‌طور که ورود کامپیوتر صنعت انیمیشن را متحول کرد، هوش مصنوعی هم می‌تواند تولید را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کند. مشاغلی از بین می‌روند و مشاغل جدیدی شکل می‌گیرد، اما ماهیت انیمیشن به‌عنوان رسانه قصه‌گویی حفظ خواهد شد و انسان همچنان سکاندار این صنعت باقی می‌ماند.

رهگذر در پایان با تأکید بر ظرفیت بالای انیمیشن بلند در ایران گفت: آنچه امروز در سینمای انیمیشن می‌بینیم شاید ۳۰ درصد توان واقعی این حوزه باشد. پتانسیل بسیار بالاتر است، اما مهاجرت گسترده نیروهای نخبه و محدود شدن بدنه مستقل انیمیشن باعث شده بخش بزرگی از این ظرفیت بالفعل نشود.

او خواستار تنوع ژانری بیشتر در انیمیشن‌های اکران‌شده شد و تأکید کرد: انیمیشن بزرگسال نیز می‌تواند در صورت تولید باکیفیت، مخاطب قابل توجهی در سینمای ایران داشته باشد.