اقتصاد جهانی میان ریسک‌های ژئوپلیتیکی و موج هوش مصنوعی/ چرا HSBC بر بازارهای نوظهور حساب باز کرده است؟

جدیدترین گزارش سرمایه‌گذاری ماهانه HSBC با عنوان «جهان‌های متفاوت» تصویری از اقتصاد جهانی ارائه می‌کند که در آن، روندهای اقتصادی، سیاستی و مالی در مسیرهای متفاوتی حرکت می‌کنند. به اعتقاد تحلیلگران این نهاد مالی، هرچند برخی نشانه‌ها از بهبود شرایط در مسیرهای انتقال انرژی و تجارت جهانی مشاهده می‌شود، اما ریسک‌های ژئوپلیتیکی همچنان در سطوح بالایی قرار دارند و می‌توانند بر عملکرد اقتصاد جهانی اثرگذار باشند.

بر اساس این گزارش، تداوم قیمت‌های بالای انرژی و باقی ماندن محدودیت‌های عرضه در برخی بازارهای کالایی، موجب شده فشارهای تورمی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد جهانی باشد. در چنین شرایطی، تورم نه تنها به سرعت مهار نشده، بلکه به عاملی بازدارنده برای رشد اقتصادی تبدیل شده است.

در بخش مربوط به اقتصاد آمریکا، HSBC معتقد است بزرگ‌ترین اقتصاد جهان همچنان از استحکام نسبی برخوردار است، اما این استحکام در همه بخش‌ها به شکل یکسان مشاهده نمی‌شود. سرمایه‌گذاری‌های سنگین در حوزه هوش مصنوعی و افزایش ثروت ناشی از رشد بازارهای مالی، بخشی از ضعف موجود در سرمایه‌گذاری شرکت‌های سنتی و کاهش قدرت خرید واقعی خانوارها را جبران کرده است.

در مقابل، وضعیت اروپا با چالش‌های بیشتری همراه است. نتایج نظرسنجی‌های اقتصادی از کاهش شتاب فعالیت‌های اقتصادی در کشورهای اروپایی حکایت دارد و احتمال تضعیف بیشتر رشد در این منطقه همچنان مطرح است.

تحلیل HSBC از اقتصاد آسیا نیز نشان می‌دهد رونق صنعتی ناشی از توسعه هوش مصنوعی با محدودیت‌های انرژی روبه‌رو شده است. در کنار این مسئله، افزایش رقابت ناشی از صادرات و کالاهای چینی فشار مضاعفی بر برخی اقتصادهای منطقه وارد کرده است. با این حال، اقتصاد چین همچنان توانسته با اتکا به بخش فناوری و صادرات، سطحی از مقاومت را حفظ کند؛ هرچند مشکلات ساختاری و عدم تعادل‌های اقتصادی در این کشور همچنان پابرجاست.

در حوزه سیاست‌گذاری، گزارش تأکید می‌کند که بانک‌های مرکزی جهان با یکی از دشوارترین دوره‌های تصمیم‌گیری خود مواجه هستند. از یک سو، کنترل تورم همچنان در اولویت قرار دارد و از سوی دیگر، نگرانی درباره کاهش رشد اقتصادی سیاست‌گذاران را تحت فشار قرار داده است.

در آمریکا، نگرانی نسبت به ماندگاری تورم می‌تواند روند کاهش نرخ بهره توسط Federal Reserve را برای مدت طولانی‌تری به تعویق بیندازد. در اروپا نیز احتمال اتخاذ سیاست‌های سختگیرانه‌تر پولی مطرح شده و در انگلستان نیز در صورت افزایش انتظارات تورمی، امکان حرکت به سمت سیاست‌های انقباضی بیشتر وجود دارد.

در چین، سیاست‌های حمایتی همچنان بر ایجاد توازن میان ثبات کوتاه‌مدت اقتصاد و اهداف بلندمدت متمرکز است. موضوعاتی مانند توسعه فناوری‌های پیشرفته، خودکفایی صنعتی، امنیت انرژی و اصلاح ساختار اقتصادی همچنان در مرکز برنامه‌های سیاست‌گذاران چینی قرار دارد.

یکی از مهم‌ترین محورهای گزارش HSBC به ارزیابی بازارهای مالی اختصاص دارد. این گزارش تأکید می‌کند که برخلاف نگرانی‌های گسترده درباره ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیکی، بازارهای مالی جهانی همچنان از سودآوری مطلوب شرکت‌ها حمایت دریافت می‌کنند. همین موضوع سبب شده بازارها در برابر بسیاری از شوک‌های بیرونی مقاومت بیشتری نشان دهند.

به اعتقاد تحلیلگران HSBC، تأثیر سرمایه‌گذاری‌های عظیم در حوزه هوش مصنوعی به تدریج از شرکت‌های فناوری فراتر خواهد رفت و سایر صنایع نیز از مزایای آن بهره‌مند خواهند شد. این روند می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای اقتصادهای در حال توسعه و بازارهای نوظهور ایجاد کند.

گزارش همچنین بر اهمیت تنوع‌بخشی در سبد سرمایه‌گذاری تأکید دارد. افزایش بازدهی اوراق بدهی موجب شده فرصت‌های جذاب‌تری در بازار درآمد ثابت شکل بگیرد و در کنار آن، سهام شرکت‌های با ویژگی‌های دفاعی نیز مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌اند.

HSBC در ادامه سه سناریوی اصلی برای آینده اقتصاد جهانی ترسیم می‌کند. در سناریوی نخست که با عنوان «گسترش رشد» (Broadening Out) معرفی شده، رشد اقتصادی آمریکا متوازن‌تر می‌شود و منافع حاصل از سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی به سایر مناطق جهان به ویژه بازارهای نوظهور منتقل خواهد شد. در این وضعیت، ارزش دلار نیز به تدریج کاهش می‌یابد.

سناریوی دوم با عنوان «شوک منفی» (Shockwave) به وقوع رکود در اقتصاد آمریکا اشاره دارد. در این حالت، کاهش مصرف خانوارها موجب افت رشد اقتصادی شده و افزایش ریسک‌گریزی سرمایه‌گذاران، بازارهای سهام آمریکا و اقتصادهای نوظهور را تحت فشار قرار می‌دهد.

اما در سناریوی سوم که «رونق مضاعف» نام گرفته، رشد سریع فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و افزایش ثروت ناشی از رشد بازارهای مالی موجب شتاب گرفتن اقتصاد آمریکا می‌شود. در چنین شرایطی، بازار سهام آمریکا عملکردی بهتر از سایر بازارها خواهد داشت و تقویت دلار می‌تواند بخشی از جذابیت بازارهای نوظهور را کاهش دهد.

در جمع‌بندی این گزارش، HSBC تأکید می‌کند که اگرچه ریسک‌های ژئوپلیتیکی، فشارهای تورمی و نااطمینانی‌های سیاستی همچنان بر اقتصاد جهانی سایه افکنده‌اند، اما سودآوری شرکت‌ها همچنان مهم‌ترین عامل حمایت‌کننده از بازارهای مالی محسوب می‌شود. از نگاه این نهاد، سرمایه‌گذاران باید ضمن حفظ تنوع در پرتفوی خود، از فرصت‌های موجود در بازار اوراق بدهی و همچنین ظرفیت‌های رشد در بازارهای نوظهور بهره ببرند.

در مجموع، هوش مصنوعی دیگر صرفا یک موضوع فناورانه نیست و به یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر رشد اقتصادی، سودآوری شرکت‌ها و جهت‌گیری سرمایه‌گذاری در اقتصاد جهانی تبدیل شده است. در نتیجه، بخشی از مسیر آینده بازارهای مالی جهان بیش از هر زمان دیگری به سرعت و دامنه گسترش این فناوری وابسته خواهد بود.