همکاری مشترک برای حمایت‌های هدفمند از فناوری‌های اقتدار‌آفرین

معاون علمی رئیس‌جمهور در نشست امضای تفاهم‌نامه همکاری میان بنیاد ایران پیشرفته و معاونت علمی که امروز ۱۲ خردادماه در محل این بنیاد برگزار شد، با تشریح رویکرد‌های مختلف سیاست‌گذاری در حوزه علم و فناوری بر انتخاب سیاست ترکیبی از سوی معاونت علمی تأکید کرد.

به گزارش معاونت علمی ریاست جمهوری، حسین افشین  با اشاره به اینکه در دنیا سه الگوی اصلی برای مدیریت و سیاست‌گذاری علم و فناوری وجود دارد گفت: در الگوی «اکوسیستم باز»، دولت نقش حداقلی دارد و بیشتر در جایگاه تسهیل‌گر ظاهر می‌شود؛ همان‌گونه که در سیلیکون‌ولی آمریکا مشاهده می‌شود. در این مدل، مسیر رشد شرکت‌های نوآور و استارتاپ‌ها عمدتاً توسط بازار، سرمایه‌گذاران و بازیگران بخش خصوصی تعیین می‌شود و دولت تنها بستر‌های لازم برای فعالیت را فراهم می‌کند.

افشین در ادامه به الگوی «دولت هدایتگر» اشاره کرد و افزود: در این رویکرد، دولت با هدف دستیابی سریع‌تر به فناوری‌های مشخص، به‌صورت مستقیم در جهت‌دهی زیست‌بوم علم و فناوری نقش‌آفرینی می‌کند؛ الگویی که نمونه آن در چین دیده می‌شود. در این مدل، دولت با تعیین اولویت‌ها، تخصیص منابع و سیاست‌گذاری هدفمند، مسیر توسعه فناوری را مشخص می‌کند.

سیاست ترکیبی، راهبرد ایران برای توسعه علم و فناوری

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه معاونت علمی، مدل ترکیبی را برگزیده است، توضیح داد: در این رویکرد، لایه‌های پایین زیست‌بوم بر پایه اکوسیستم باز و رقابتی شکل می‌گیرند، اما در لایه‌های بالاتر، دولت نقش هدایتگر و سیاست‌گذار فعال را بر عهده دارد. به گفته او، این مدل مشابه آن چیزی است که در کره جنوبی نیز اجرا شده و برای کشور‌هایی مانند ایران که بازار فناوری و صنعت هنوز به‌طور کامل هم‌افزا و هم‌تراز نشده‌اند، کارآمدتر است.

افشین تأکید کرد: در کشور‌هایی که بازار فناوری و صنعت هم‌زمان و هم‌سطح حرکت می‌کنند، بخش خصوصی می‌تواند نقش اصلی را ایفا کند؛ اما در کشور‌هایی مانند ایران، دولت ناچار است نقش فعال‌تری در ایجاد پیوند میان بازار، صنعت و فناوری داشته باشد تا شکاف‌های موجود را جبران کند.

وی همچنین با اشاره به مفاد این تفاهم‌نامه گفت: ایجاد پارک علم و فناوری در حوزه‌های اقتدارآفرین و احیای شرکت‌های دانش‌بنیان از محور‌های اصلی این همکاری است. به گفته او، پارک‌های علم و فناوری باید به سمت حوزه‌هایی بروند که برای کشور قدرت‌آفرین و راهبردی هستند و معاونت علمی نیز در این مسیر حمایت ویژه‌تری ارائه خواهد کرد. حوزه‌های همچون امنیت سایبری، کوانتوم، هوش مصنوعی، زیست‌فناوری، علوم شناختی، میکرو الکترونیک و کرایوژنیک از جمله این حوزه‌های اقتدارآفرین هستند.

معاون علمی رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به لزوم حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان آسیب‌دیده، گفت: احیای این شرکت‌ها پس از جنگ‌های اخیر، از اولویت‌های معاونت علمی است؛ زیرا بسیاری از آنها نه از نظر فیزیکی، بلکه به دلیل کوچک بودن و نوپا بودن، بازار خود را از دست داده‌اند. وی افزود: در همین راستا، سازوکار‌های مالی مختلفی از جمله اوراق توسعه فناوری، کرادفاندینگ‌ها، صندوق‌های خطرپذیر و صندوق‌های PE برای تقویت این زیست‌بوم به‌کار گرفته شده است.

شرکت‌های دانش‌بنیان پیشران اصلی پیشرفت و توسعه کشور

محمد مخبر در این مراسم با تبریک عید غدیر و گرامیداشت سالگرد رحلت امام خمینی (ره) و تسلیت شهادت امام جعفر صادق (ع)، اظهار داشت: یکی از مؤلفه‌های اقتدار در دنیای امروز، بحث علم و فناوری است و شرکت‌های دانش‌بنیان بستر اصلی این حرکت به شمار می‌روند. امروز یکی از مؤلفه‌های جدی توسعه و پیشرفت در همه کشورها، فعالیت‌هایی است که در شرکت‌های دانش‌بنیان اتفاق می‌افتد.

وی افزود: این موضوع از ماموریت‌های جدی معاونت علمی است و ما بخشی از این ماموریت‌ها را با همکاری افشین دنبال می‌کنیم. به خصوص پس از جنگ تحمیلی، دو موضوع پیش آمده است؛ نخست اینکه برخی از شرکت‌های دانش‌بنیان آسیب جدی دیده‌اند و دوم اینکه در تقابل با دشمنان، یکی از ابزار‌های جدی، توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و زیست‌بوم فناوری است.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد: این زیست‌بوم جزو مواردی است که پیشران همه پیشرفت‌های توسعه کشور محسوب می‌شود؛ به ویژه در فعالیت‌هایی مانند امنیت سایبری، هوش مصنوعی، کوانتوم، میکروالکترونیک و موضوعات مشابه که همگی در این تفاهم‌نامه گنجانده شده است.

مشاور و دستیار مقام معظم رهبری با اشاره به بخش دیگری از مفاد تفاهم‌نامه گفت: احیای شرکت‌های دانش‌بنیانی که از قبل دچار کمبود و کسری بوده‌اند و همچنین شرکت‌هایی که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند، در این تفاهم‌نامه پیش‌بینی شده است. خوشبختانه معاونت علمی در همه این زمینه‌ها برنامه دارد و ما کمک خواهیم کرد تا بتوانند ماموریت‌های خود را که در حقیقت ماموریت کل کشور است، به انجام رسانند. امیدواریم این تفاهمنامه موجب برداشتن گام‌هایی بلند در این زمینه‌ها شود.

هدف از این تفاهم‌نامه که امروز میان محمد مخبر، رئیس بنیاد ایران پیشرفته و حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، با عنوان نقشه راه و چارچوب اقدامات مشترک میان بنیاد ایران پیشرفته و معاونت علمی در محل این بنیاد به امضا رسید، توسعه و حمایت از نهادها، ابزار‌ها و زیرساخت‌های حوزه علم و فناوری کشور است و بر گسترش همکاری‌های مشترک در مسیر تقویت زیست‌بوم دانش‌بنیان، حمایت از فعالیت‌های ترویجی، پژوهشی و سرمایه‌گذاری خطرپذیر، توسعه ابزار‌های مالی و زیرساخت‌های استانی و ملی برای جذب سرمایه‌گذاری، همکاری در احیای واحد‌های دانش‌بنیان و فناور و نیز پشتیبانی از توسعه زیرساخت‌های مرکز نوآوری امنیت سایبری، مزرعه پردازش هوش مصنوعی و فناوری میکروالکترونیک تمرکز دارد.

بر اساس مفاد این تفاهم‌نامه، بنیاد ایران پیشرفته مسئولیت پیگیری و جذب منابع از سرمایه‌گذاران نهادی و حقوقی برای تقویت فراصندوق ثروت ستارگان و حمایت از ابزار‌های تأمین مالی بورسی در توسعه زیست‌بوم دانش‌بنیان را برعهده گرفته و در همین راستا نسبت به تقویت صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه و خصوصی اقدام خواهد کرد. همچنین بنیاد موظف است منابع فراصندوق را به شرکت‌های سرمایه‌پذیر فعال در حوزه‌های فناورانه و نوآورانه، با اولویت اقلام راهبردی موضوع قانون جهش تولید دانش‌بنیان، تخصیص دهد و در کنار آن برای تأسیس صندوق جامع پژوهش و فناوری و صندوق پژوهش و فناوری خطرپذیر شرکتی نیز با شرکای واجد شرایط وارد عمل شود.

در مقابل معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری نیز متعهد شده است در فرآیند اعطای موافقت اصولی اعتبار مالیاتی به سرمایه‌گذاران فراصندوق، هم‌زمان با تزریق منابع و به میزان سرمایه‌گذاری آنان، مساعدت و اقدامات لازم را انجام دهد و زمینه بهره‌مندی سرمایه‌گذاران از این اعتبار را در چارچوب ضوابط قانونی و با تأیید دبیرخانه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان فراهم کند. همچنین این معاونت در تسریع امور مربوط به تأسیس و توسعه صندوق‌های پژوهش و فناوری همکاری خواهد کرد و برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های قانونی جهت توسعه زیرساخت‌های پارک علم و فناوری پیشرفت نیز اقدامات لازم را به عمل می‌آورد.

این تفاهم‌نامه همچنین به همکاری دو طرف در توسعه زیرساخت‌های پارک علم و فناوری پیشرفت اختصاص دارد؛ به‌گونه‌ای که بنیاد ایران پیشرفته با استفاده از ظرفیت‌های خود زمینه جذب شرکت‌های سرمایه‌گذار واجد شرایط را برای توسعه این پارک فراهم می‌کند و معاونت علمی نیز شرایط استفاده از اعتبار مالیاتی برای این سرمایه‌گذاران را در چارچوب آیین‌نامه‌های اجرایی مربوطه مهیا خواهد کرد.