فرصت‌سوزی در بازار ۸۶ میلیارد دلاری گوشت گاو

به گزارش برنا، اگر از زاویه دید احمد مقدسی رئیس انحمن صنفی گاوداران یادیگر  فعالان صنعت گاوداری  به این اعداد نگاه کنیم، تضاد عجیبی را می‌بینیم. ما در کشوری هستیم که زیرساخت‌هایش توان تولید بیش از یک میلیون تن گوشت گاو را دارد، اما در عمل، تولید ما در بازه ۹۱۰ تا ۹۲۰ هزار تن متوقف شده است. این یعنی حدود ۱۰ درصد از ظرفیت واقعی ما به دلیل نبود انگیزه‌های اقتصادی یا محدودیت‌های اداری، بلااستفاده مانده است.

از دیدگاه صنفی، اکنون که گره‌های حیاتی مثل «تأمین نهاده» گشوده شده و قیمت «شیر خام» نیز تا حدودی به ثبات رسیده، دیگر هیچ مانعی فنی برای رسیدن به سقف تولید وجود ندارد. اما سؤال اصلی اینجاست: تولیدکننده برای چه فشار به تولید برسد وقتی دستش از بازار جهانی بسته است؟ باور مسئولین مبنی بر «کمبود گوشت در بازار داخلی» در حالی که پتانسیل تولید ما را می‌بینند، نوعی نگاه تک‌بعدی است. وقتی صادرات ممنوع می‌شود، انگیزه سرمایه‌گذاری برای تبدیل آن ۱۰ درصد ظرفیت خالی به گوشت واقعی از بین می‌رود. در واقع، ممنوعیت صادرات به جای تأمین نیاز داخلی، باعث می‌شود تولیدکننده در همان سطح فعلی قانع شود و رشد صنعتی متوقف گردد.

کالبدشکافی بازار جهانی و جایگاه ایران

از منظر تحلیل داده‌های کلان، رشد ۲۲.۴ درصدی ارزش صادرات جهانی گوشت گاو (از ۷۰.۷ به ۸۶.۵ میلیارد دلار در یک سال)، نشان‌دهنده یک «راند صعودی» در تقاضای جهانی است. این جهش، به‌ویژه در بازار‌هایی که رشد خیره‌کننده‌ای مثل اسپانیا (۲۷.۵٪) و لهستان (۲۵.۶٪) داشته‌اند، نشان می‌دهد که دنیا تشنه تأمین منابع پروتئینی است.

وقتی به توزیع جغرافیایی نگاه می‌کنیم، تسلط ۳۱ درصدی کشور‌های آمریکای لاتین (به رهبری برزیل با ۱۶.۶ میلیارد دلار صادرات) نشان می‌دهد که این کشور‌ها با استراتژی «تولید انبوه و صادرات متمرکز» پیشتازی کرده‌اند. در مقابل، ایران با وجود جایگاه صنعتی مناسب، در این زنجیره ارزش غایب است.

از دیدگاه آماری، فاصله میان تولید فعلی ایران (۹۲۰ هزار تن) و پتانسیل آن (۱ میلیون تن)، یک «هزینه فرصت» عظیم است. اگر این شکاف ۸۰ هزار تنی پر شود و حتی درصد اندکی از آن وارد بازار‌های جهانی با قیمت‌های سال ۲۰۲۵ شود، حجم ارزآوری آن می‌تواند تکانه‌های مثبتی به صنعت دامپروری وارد کند. کاهش صادرات در برخی کشور‌های بزرگ مثل استرالیا (۴۸.۸-٪) یا آمریکا (۱۷.۷-٪)، در واقع یک «پنجره فرصت» طلایی برای کشور‌های جایگزین مثل ایران ایجاد کرده است تا سهم بازار آنها را تصاحب کند؛ اما سیاست‌های انقباضی داخلی، این فرصت استراتژیک را به طور کامل نادیده گرفته است.

صنعت گوشت قرمز ایران در وضعیت «پارادوکس تولید» قرار دارد؛ یعنی در عین داشتن توانمندی فنی و نهادی، به دلیل نبود چشم‌انداز تجاری و اصرار بر ممنوعیت‌های صادراتی، در حاشیه بازار جهانی قرار گرفته است. برای خروج از این بن‌بست، ضروری است که نگاه مسئولان از «مدیریت بحران و کمبود» به «مدیریت تولید و رقابت‌پذیری» تغییر یابد تا پتانسیل یک میلیون تنی گوشت، از روی کاغذ به واقعیت اقتصادی تبدیل شود.