صنایع دستی؛ زبان ماندگار هویت در عصر اقتصاد خلاق

به گزارش خبرگزاری برنا از قزوین؛ بیستم خرداد مصادف است با روز جهانی صنایع دستی به همین مناسبت در یادداشت مریم مهدوی سرپرست میراث فرهنگی، استان قزوین آمده است: صنایع دستی روایت ماندگار هویت، فرهنگ و خلاقیت مردمانی است که هنر را با عشق و اصالت در هم آمیخته‌اند و  روز جهانی صنایع دستی، پاسداشت هنر دستانی است که فرهنگ را زنده نگه می‌دارند.

صنایع دستی نه تنها به عنوان یک هنر یا فعالیت اقتصادی، بلکه به عنوان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های هویت فرهنگی و تاریخی ملت‌ها شناخته می‌شود؛ گنجینه‌ای زنده که روایتگر شیوه زیست، باورها، دانش بومی و ذوق هنری نسل‌های متوالی است و روز جهانی صنایع دستی فرصتی است تا بار دیگر به این ظرفیت ارزشمند بنگریم و جایگاه آن را در مناسبات فرهنگی و اقتصادی امروز بازتعریف کنیم.

صنایع دستی از معدود عرصه‌هایی است که توانسته میان اصالت و نوآوری، پیوندی پایدار برقرار کند، هر اثر دست‌ساز، در عین وفاداری به ریشه‌های فرهنگی خود، می‌تواند پاسخگوی نیازها و سلیقه‌های معاصر نیز باشد. همین ویژگی است که صنایع دستی را به یکی از ارکان اصلی اقتصاد خلاق تبدیل کرده است و اقتصاد خلاق بر پایه سرمایه‌های فرهنگی، دانش، مهارت و خلاقیت انسانی شکل می‌گیرد، سرمایه‌هایی که در صنایع‌دستی به وفور یافت می‌شوند. 

برخلاف بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی که وابستگی بالایی به منابع طبیعی یا سرمایه‌های کلان دارند، صنایع دستی بر توانمندی انسان، فرهنگ بومی و ارزش افزوده ناشی از خلاقیت استوار است. از این رو، توسعه این حوزه می‌تواند ضمن ایجاد اشتغال پایدار، به تقویت اقتصاد محلی، کاهش مهاجرت از روستاها و حفظ سرمایه‌های فرهنگی کمک کند.

امروز صنایع دستی بیش از آنکه نیازمند حمایت‌های مقطعی باشد، به یک نگاه توسعه‌محور نیاز دارد؛ نگاهی که آن را از یک فعالیت سنتی صرف، به بخشی اثرگذار از زنجیره تولید ثروت فرهنگی تبدیل کند. بهره‌گیری از ظرفیت‌های بازاریابی نوین، توسعه تجارت الکترونیک، برندسازی محصولات بومی، آموزش نسل جوان و پیوند میان صنایع دستی و گردشگری فرهنگی از جمله اقداماتی است که می‌تواند جایگاه این حوزه را در اقتصاد آینده ارتقا دهد.

در عین حال نباید فراموش کرد که ارزش صنایع دستی صرفاً در جنبه اقتصادی آن خلاصه نمی‌شود. هرگاه یک رشته صنایع دستی از میان می‌رود، بخشی از حافظه فرهنگی یک جامعه نیز به فراموشی سپرده می‌شود. حفظ این میراث، در حقیقت پاسداری از هویت و اصالتی است که ملت‌ها را از یکدیگر متمایز می‌کند و به آنها قدرت استمرار و پویایی می‌بخشد.

روز جهانی صنایع دستی یادآور این حقیقت است که توسعه پایدار تنها در گرو رشد اقتصادی نیست، بلکه زمانی معنا می‌یابد که فرهنگ، هویت و خلاقیت نیز در متن برنامه‌های توسعه قرار گیرند. 

صنایع دستی می‌تواند نقطه تلاقی این سه مؤلفه و پلی میان گذشته و آینده، میان اصالت و نوآوری، و میان فرهنگ و اقتصاد باشد.