سازوکار جدید قیمت‌گذاری لوازم خانگی اعلام شد + جزییات

در حالی که سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان با اتخاذ رویکردی طبقه‌بندی شده، در پی ایجاد سازوکاری شفاف برای کنترل قیمت‌هاست، داده‌های جاری بازار در خرداد ۱۴۰۵ نشان‌دهنده تضاد عمیقی میان قیمت محصولات استراتژیک و کالا‌های لوکس است. این رویکرد جدید نظارتی که بر پایه تفکیک کالا‌ها به دو گروه نظارت مستقیم و غیرمستقیم استوار است، تلاش می‌کند تا با ایجاد یک مثلث تصمیم‌گیر متشکل از تولیدکنندگان، کارگروه تنظیم بازار و سازمان حمایت، مانع از نوسانات سلیقه‌ای در چهار قلم کالای حیاتی شود. با این حال، بررسی قیمت‌های روز گویای آن است که شکاف میان برند‌های وارداتی و داخلی همچنان یک چالش بنیادین در دسترسی اقشار مختلف جامعه به کالا‌های باکیفیت است.

‌

در تحلیل سازوکار نظارتی جدید، سیاست دولت بر تخصیص نظارت بر اساس اولویت متمرکز شده است. در این مدل، کالا‌های گروه دوم که شامل ماشین لباسشویی، یخچال، یخچال‌فریزر و تلویزیون می‌شوند، به دلیل ماهیت ضروری و استراتژیک، تحت نظارت مستقیم قرار گرفته‌اند. هدف از این اقدام، حذف واسطه‌های غیرضروری و تطبیق قیمت‌ها با ضوابط مصوب هیئت تعیین قیمت است تا از هرگونه قیمت‌گذاری غیرمنطقی جلوگیری شود. در مقابل، سایر اقلام لوازم خانگی در گروه سوم قرار دارند که اگرچه مشمول قیمت‌گذاری مستقیم نیستند، اما ملزم به رعایت کلیات ضوابط سازمان حمایت می‌باشند تا تعادلی نسبی در قیمت کالا‌های تکمیلی برقرار گردد.

بررسی دقیق لیست قیمت‌های خرداد ۱۴۰۵، تصویری دوقطبی از بازار را ترسیم می‌کند که در سه سطح تحلیل می‌شود. در سقف قیمت‌ها، کالا‌های لوکس و وارداتی با قیمت‌های نجومی دیده می‌شوند؛ به گونه‌ای که یخچال ساید سامسونگ با قیمت ۳۴۰.۹ میلیون تومان و دستگاه اسپرسوساز جیمبالی با ۲۳۰ میلیون تومان، نشان‌دهنده تأثیر مستقیم نرخ ارز و جایگاه برند‌های جهانی در بازار ایران هستند. در لایه‌ی میانی، محصولات کاربردی و داخلی نظیر یخچال ساید اسنوا با ۲۱۰ میلیون تومان و یخچال دوقلوی دیپوینت با ۱۶۹ میلیون تومان قرار دارند که نقطه اتکای بخش بزرگی از خریداران است و حساسیت قیمت در این رده، دلیل اصلی تمرکز سازمان حمایت بر نظارت مستقیم است.

در نقطه مقابل، کف قیمت‌ها با حضور کالا‌هایی نظیر ترازوی آشپزخانه با قیمت ۳۵۰ هزار تومان یا ساندویچ‌ساز بلک‌اند دکر با ۹.۳ میلیون تومان، نشان می‌دهد که بازار لوازم کوچک همچنان دسترسی‌پذیرتر است، هرچند برند‌های خاص مانند دلونگی حتی در ابعاد کوچک نیز قیمت‌های متفاوتی را دیکته می‌کنند.

‌تلاش برای متمرکز کردن قیمت‌گذاری

به گفته کارشناسان حوزه، تلاش برای متمرکز کردن قیمت‌گذاری چهار قلم کالای اصلی، گامی مؤثر در جهت شفافیت و حمایت از حقوق مصرف‌کننده است. با این وجود، تفاوت فاحش قیمتی میان برند‌های داخلی و خارجی، به‌ویژه در مقایسه قیمت یخچال سامسونگ با مدل‌های اقتصادی‌تر مانند ایستکول که حدود ۲۳.۸ میلیون تومان قیمت دارند، گویای آن است که بازار لوازم خانگی در خرداد ۱۴۰۵، بیش از آنکه تحت تأثیر قوانین داخلی باشد، تابع متغیر‌های کلان اقتصادی و نوسانات ارزی است. این وضعیت نشان می‌دهد که نظارت دولتی اگرچه می‌تواند قیمت کالا‌های ضروری را تثبیت کند، اما برای کنترل کامل بازار، نیاز به تثبیت متغیر‌های ارزی در کنار نظارت‌های صنفی است.