ایران در آستانه تبدیل شدن به گذرگاه راهبردی غلات +۲ جدول کلیدی

 به گزارش برنا، روسیه طی سال‌های اخیر جایگاه خود را به عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده گندم جهان تثبیت کرده و هم‌زمان توانسته بازار‌های تازه‌ای در آسیا، آفریقا و خاورمیانه به دست آورد. پاکستان نیز در کنار کشور‌هایی مانند بنگلادش و اندونزی، به یکی از مشتریان مهم گندم روسی تبدیل شده است؛ بازاری که با وجود ظرفیت تولید داخلی، همچنان برای تأمین نیاز‌های غذایی خود به واردات وابسته است.

افزایش مبادلات کشاورزی میان مسکو و اسلام‌آباد در حالی رخ می‌دهد که روسیه به دنبال تنوع‌بخشی به مسیر‌های ترانزیتی صادراتی خود است. در چنین شرایطی، مسیر عبوری از ایران بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده و در صورت فعال‌سازی کامل، می‌تواند مزیت‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی قابل توجهی برای تهران به همراه داشته باشد.

پاکستان؛ بازاری رو به رشد برای گندم روسیه

بر اساس داده‌های منتشرشده، شرکت‌های تجاری روسیه تنها در ماه مارس ۲۰۲۴ حدود ۴۷۸ هزار تن گندم به پاکستان صادر کرده‌اند. نتیجه این روند آن بوده که سهم گندم روسیه از کل واردات گندم پاکستان به ۷۰.۵ درصد رسیده است؛ رقمی که نشان می‌دهد بیش از دو سوم نیاز وارداتی این کشور عملاً از یک مبدا تأمین می‌شود.

در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۴ نیز صادرات گندم روسیه به پاکستان به یک میلیون تن و ارزشی معادل ۲۹۶ میلیون دلار رسیده است. این در حالی است که کل صادرات روسیه به پاکستان در سال ۲۰۲۳ برابر با ۱.۶ میلیون تن بود؛ بنابراین تنها در سه ماه نخست ۲۰۲۴، معادل ۶۲.۵ درصد کل صادرات سال قبل ثبت شده است.

این شتاب در واردات، از یک‌سو ظرفیت مناسب بنادر پاکستان برای تخلیه و پذیرش محموله‌ها را نشان می‌دهد و از سوی دیگر، بیانگر رقابت‌پذیری بالای گندم روسیه در برابر سایر صادرکنندگان است.


چرا این مسیر برای ایران اهمیت دارد؟

افزایش حجم تجارت گندم میان روسیه و پاکستان، به‌طور طبیعی نیاز به مسیر‌های حمل‌ونقل پایدارتر و کم‌هزینه‌تر را بالا می‌برد. در این میان، مسیر‌های عبوری از ایران به دلیل اتصال جغرافیایی مناسب، دسترسی به شبکه ریلی و امکان پیوند بنادر شمالی و جنوبی، در مرکز توجه قرار گرفته‌اند.

اگر این مسیر به‌درستی فعال شود، ایران می‌تواند از یک مسیر عبوری صرف فراتر رفته و به هاب ترانزیت غلات اوراسیا به جنوب آسیا بدل شود. چنین جایگاهی علاوه بر درآمد ترانزیتی، به ارتقای نقش ایران در زنجیره تأمین منطقه‌ای نیز کمک می‌کند.