شکاف سیاست‌های تجاری در G۷ عمیق‌تر شد/ آمریکا در قعر رتبه‌بندی تجارت آزاد

گزارش جدید شاخص بازار باز ۲۰۲۶، اتاق بازرگانی بین‌المللی ICC نشان می‌دهد اقتصاد‌های گروه هفت G۷ با وجود سهم قابل توجه در تجارت و سرمایه‌گذاری جهانی، از نظر میزان آزادسازی تجاری، سیاست‌گذاری بازرگانی و ثبات محیط مقرراتی با تفاوت‌های معناداری روبه‌رو هستند.

بر اساس این گزارش، آلمان و بریتانیا آزادترین اقتصاد‌های G۷ از منظر تجارت خارجی محسوب می‌شوند. آلمان با امتیاز ۵.۶۹ و بریتانیا با امتیاز ۵.۵۲ از ۶، بالاترین رتبه را در شاخص آزادسازی تجاری کسب کرده‌اند. در مقابل، ایالات متحده و ژاپن پایین‌ترین امتیاز‌ها را در این بخش به خود اختصاص داده‌اند.

بررسی جزئیات شاخص نشان می‌دهد کشور‌هایی که وابستگی بیشتری به تجارت بین‌الملل و زنجیره‌های ارزش جهانی دارند، عموماً عملکرد بهتری در شاخص آزادسازی تجاری ثبت کرده‌اند. در مقابل، اقتصاد‌هایی که اتکای بیشتری به بازار داخلی دارند، امتیاز پایین‌تری در این بخش کسب کرده‌اند.

در بخش سیاست‌های تجاری نیز آمریکا ضعیف‌ترین عملکرد را میان اعضای گروه هفت ثبت کرده است. گزارش ICC دلیل اصلی این موضوع را افزایش قابل توجه تعرفه‌های اعمالی آمریکا عنوان می‌کند؛ به‌طوری که نرخ مؤثر تعرفه‌های این کشور به ۱۳.۵ درصد رسیده، در حالی که این شاخص برای سایر اعضای G۷ بین ۰.۶ تا ۲.۶ درصد در نوسان است.

این گزارش نشان می‌دهد روند رو به رشد ابزار‌های حمایت‌گرایانه و مداخلات تجاری در سال‌های اخیر موجب فاصله گرفتن برخی اقتصاد‌های بزرگ از اصول تجارت آزاد شده است. در نتیجه، شکاف میان اعضای گروه هفت در حوزه سیاست‌گذاری تجاری نسبت به گذشته افزایش یافته است.

یافته‌های گزارش همچنین نشان می‌دهد کانادا آزادترین اقتصاد گروه هفت از نظر جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) است و با امتیاز ۴.۸۱ در صدر قرار دارد. آمریکا و فرانسه نیز عملکردی بالاتر از میانگین گروه ثبت کرده‌اند. در مقابل، ژاپن کمترین امتیاز را در این بخش به دست آورده است.

به اعتقاد تهیه‌کنندگان گزارش، باز بودن محیط سرمایه‌گذاری و کاهش موانع ورود سرمایه خارجی از مهم‌ترین عوامل ارتقای بهره‌وری، انتقال فناوری و تقویت رقابت‌پذیری اقتصاد‌ها در بلندمدت به شمار می‌رود.

در حوزه تجارت خدمات دیجیتال، ژاپن با امتیاز ۵.۲۳ رتبه نخست را کسب کرده و پس از آن آمریکا و بریتانیا قرار گرفته‌اند. گزارش تأکید می‌کند که سهم بالای واردات خدمات دیجیتالی، توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و دسترسی گسترده به فناوری‌های نوین از مهم‌ترین عوامل موفقیت این کشور‌ها بوده است.

تجارت خدمات دیجیتال طی سال‌های اخیر به یکی از پیشران‌های اصلی رشد تجارت جهانی تبدیل شده و نقش فزاینده‌ای در مبادلات فرامرزی ایفا می‌کند. عملکرد مطلوب اعضای گروه هفت در این حوزه نیز بیانگر جایگاه محوری این اقتصاد‌ها در توسعه اقتصاد دیجیتال و تجارت مبتنی بر داده است.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش به افزایش بی‌ثباتی سیاست‌های تجاری در اقتصاد‌های بزرگ جهان مربوط می‌شود. شاخص «نوسان سیاست‌های تجاری و فاصله از تجارت آزاد» کمترین میانگین امتیاز را در میان اجزای مختلف شاخص بازار باز ثبت کرده است.

بر اساس این ارزیابی، کانادا و ژاپن باثبات‌ترین سیاست‌های تجاری را در میان اعضای G۷ داشته‌اند، در حالی که آمریکا با امتیاز ۱ از ۶ پایین‌ترین رتبه را کسب کرده است. آلمان نیز در این بخش عملکرد ضعیفی داشته و در کنار آمریکا در زمره کشور‌هایی قرار گرفته که بیشترین فاصله را از الگوی تجارت آزاد ثبت کرده‌اند.

این موضوع نشان می‌دهد نااطمینانی ناشی از تغییرات مکرر سیاست‌های بازرگانی، تعرفه‌ای و محدودیت‌های تجاری به یکی از چالش‌های اصلی فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران بین‌المللی تبدیل شده است.

گزارش ICC هشدار می‌دهد افزایش تعرفه‌ها، محدودیت‌های صادراتی، سیاست‌های حمایتی و اقدامات تبعیض‌آمیز تجاری طی سال‌های اخیر موجب کاهش پیش‌بینی‌پذیری محیط کسب‌وکار جهانی شده است. به اعتقاد تهیه‌کنندگان گزارش، تداوم این روند می‌تواند هزینه مبادلات، هزینه انطباق بنگاه‌ها با مقررات و ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش داده و جریان تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی را تحت تأثیر قرار دهد.

در بخش پیشنهاد‌های سیاستی نیز اتاق بازرگانی بین‌المللی بر کاهش نوسانات سیاست‌های تجاری، آزادسازی تجارت خدمات، تسهیل جریان سرمایه‌گذاری خارجی، حفظ جریان آزاد داده‌ها و دائمی شدن معافیت تعرفه‌ای انتقالات الکترونیکی در سازمان تجارت جهانی تاکید کرده است.