محلول پاشی همانند درمان پماد و کود دهی با آب همانند درمان سرم است

کود دهی و تقویت درختان از اهمیت بسیار بالای برخوردار است، اما میزان و نحوی این کود دهی باید به چه شکلی باشد، در این خصوص به گفتگو با پویان تقیی کرجی فارغ التحصیل رشته کشاورزی در مقطع دکترا با گرایش آگروتکنولوژی از دانشگاه دولتی ملایر عضو بسیج علمی ناحیه صحنه نشسته ایم که در زیر خلاصه ای از این گفتگو را می خوانید 

تاثیر کودهای ماکرو در درختان به چه میزانی است و اصلا آیا درخت به کود دهی احتیاج دارد؟

پویان تقیی کرجی: در علوم کشاورزی به عناصر غذایی که بیشترین مصرف را در نباتات دارند عناصر ماکرو می گوییم.عناصر ماکرو شامل ازت، فسفر و پتاسیم می باشند که از این میان ازت بیشترین سهم را در بین این کودها خواهد داشت.

به نظر شما میزان مصرف  کودهای ماکرو در درختان یک تا ده ساله به چه میزان باید باشد؟

پویان تقیی کرجی: در اینکه درختان نیاز غذایی و آبی همیشگی دارند شکی نیست اما نکته حائز اهمیت این است که هنگامی که اقدام به کاشت نهال در سال اول می کنیم و نیز معمولاٌ این کشت در اواخر پاییز یا زمستان صورت میگیرد، طبیعی است که گیاه به صورت ریشه لخت کاشته می شود و از آنجا که هنوز شروع به فعالیت های فیزیولوژیکی ننموده بنابراین نباید در مصرف کود نه زیاده روی و نه با سرعت اقدام کنیم.در ابتدای فصل رشد یعنی اواخر اسفندماه و اوایل بهار که جوانه زنی های ابتدایی آغاز می گردد نهال کوچک ما به کودهای فسفاته و ازته نیاز بیشتری دارد.پس در درختان جوان یک تا سه ساله بیشترین مصرف و نیاز غذایی از خانواده کودهای ازت و فسفر می باشد که به فرمهای مختلفی در بازار موجود هستند.

بهترین دستور مصرف نهال های یک تا سه ساله بدین چیست؟

پویان تقیی کرجی: ازت به صورت 50 الی 100 گرم در دو قسط از ابتدای جوانه زنی در بهار به فاصله 40 روز و فسفر به صورت 50 گرم در سه قسط به فاصله 15 روز؛ لازم به ذکر می باشد که زمان مصرف این کودها همراه با آب آبیاری می باشد که حتی این آبیاری در ساعات خنک روز اتفاق بیفتد بهترین نتیجه را خواهد داشت چرا که تبخیر و تعرق در ساعات عصر به کمترین میزان خود رسیده و کود فرصت آن را خواهد داشت در دسترس ریشه قرار گیرد.

به نظر شما بهترین فرم مصرف کودها چیست:

پویان تقیی کرجی: زمانی که ما از بهترین مدل های استفاده کودی صحبت میکنیم باید این موضوع را سرلوحه علمی فرآیند های میدانی کشاورزی قرار بدهیم که قلب گیاه ریشه آن می باشد.بنده در بسیاری از مقالات اشاره کرده ام که تغذیه به صورت محلولپاشی شبیه به درمان و القای یک دارو به بیمار از طریق کرم و پماد می باشد در صورتی که تغذیه ریشه ای دقیقا شبیه به تزریق سرم برای یک بیمار خواهد بود چرا که مستقیما در بخش مورد نیاز گیاه مصرف خواهد شد و پرتی عنصر را نخواهیم داشت. اما باید گفت برخی عناصر غذایی مورد نیاز از جمله ریز مغذی ها را نباید در برخی فصول به صورت آبیاری استفاده کرد و بهترین شکل مصرف محلول پاشیست؛ در بازار تجاری پیش رو در جهان، عناصر غذایی ماکرو و میکرو به فرمهای مختلفی وجود دارند که اگر خدای ناکرده تقلبی در تولیدات وجود نداشته باشد تقریباٌ میتوان گفت تفاوتی در فرمهای گرانوله، پاستیلی، محلول، پودری و یاعدسی شکل وجود ندارد مگر در شرایط خاصی شبیه به نوع مصرف که به فرض هدف باغدار و یا کشاورز جذب بلافاصله ای کود نیست و میخواهد کود به صورت آهسته در حوزه گیاه مصرف شود که اصطلاحاٌ به آن کود های زود رهش و دیر رهش میگوییم.مثلا، زمانی که باغدار قصد تغذیه و چالکود درختان باغ خود را دارد قطعاٌ در اواخر پاییز و یا اوایل زمستان باید اقدام به این عمل نماید و از آنجا که در پاییز و زمستان درخت در کم فعالیت ترین مدل فیزیولوژیکی خود می باشد ( به اصطلاح درخت خواب است) یعنی شیره گیاهی در درخت با کند ترین سرعت در حال جابجاییست، نمی شود از کودها با فرم محلول و یا پودری استفاده کرد بنابراین مجبور است عناصر غذایی مورد نیاز را به صورت گرانول در اختیار درخت قرار دهد که به آهستگی تجزیه و جذب گیاه گردد.

هیومیک چیست و چه کارایی در کشاورزی دارد؟

پویان تقیی کرجی: هیومیک اسیدماده‌ای طبیعی در اعماق زمین است که محصول ثانویهٔ گیاخاکسازی یا همان فرایند تولید دوبارهٔ خاکِ گیاه است که میلیون‌ها سال به طول می‌انجامد. به‌طور خلاصه، هیومیک اسید ماده‌ای آلی، حاوی ترکیبات غنی که از گیاهان دریایی که میلیون‌ها سال پیش وجود داشتند، ایجاد می‌شود.میتوان اذعان کرد که هیومیک یک کود گیاهی نمیتواند باشد بلکه ماده ای است تغییر شکل یافته که در واقع باعث اصلاح ساختار خاک در کشاورزی خواهد شد ولی از آنجا که در سالیان اخیر توجه بسیاری از کشاورزان را به خود جلب کرده از آن به عنوان یک کود یاد میکنند.هیومیک اسید در واقع با تغییر ساختمان و بافت خاک و نیز اصلاح و تنظیم پی اچ خاک باعث جذب هر چه بیشتری عناصر داده شده به گیاه می شود و حتی عناصر فیکسه شده در خاک را نیز جذب گیاه میکند و از این بابت به عنوان معجزه ای در علم نوین کشاورزی باید از آن یاد کرد.

کود های نیتراته را به چه شکلی و به چه میزان باید برای درختان به کار برد؟

پویان تقیی کرجی: کود نیتروژن در فرمهای مختلفی در بازار عرضه می شود که پر مصرف ترین آن شکل اوره آن است.کود های نیتراته به شدت در رشد رویشی گیاهان تاثیر مثبت و فراوانی دارند. به طور کلی خانواده ازت صرفاٌ در بزرگی شاخسار درختان و زراعت ها نقش بسزایی ایفا میکنند که این خصلت از بارزترین و اساسی ترین موضوعات کشاورزی است چرا که اگر نتوانیم شاخ و برگ درختان و گیاهان را توسعه دهیم حتماٌ در تولید محصول با مشکلات عدیده ای مواجه خواهیم شد.

باید درباره نقش عنصر فسفر هم صحبت مختصری  بکنیم که فسفر در توسعه ریشه و نیز تاثیر مثبت در ایجاد جوانه های زایشی و گل نقش مستقیم و موثری را بازی می کند.هر چقدر حجم ریشه در نباتات بیشتر و بیشتر باشد باید یقیناٌ بخش هوایی گیاه نیز با توسعه یافتگی مناسبی پیش خواهد رفت.

چه زمانی برای مصرف کودهای نیتراته مناسب است؟

پویان تقیی کرجی: پیشتر اشاره کردم که کودهای نیتروژن باید در زمان فعالیت های فیزیولوژیکی نبات استفاده شوند که طلایی ترین زمان مصرف ابتدای فصل رویش می باشد.باید به این نکنه توجه بسزایی داشت که متاسفانه در جوامعی که از دانش کشاورزی نوین برخوردار نیستند، کودهای ازته را در تمام فصل سال و تمام فصل رشد به گیاهان پرداخت میکنند که به شدت بخش کشاورزی را دچار نقصان کرده است.چرا که دلیل علمی آن این می باشد گیاه زمانی که از فاز رویشی در حال ورود به فاز زایشی است فقط باید برای تولید گل و میوه حمایت گردد نه تولید شاخ و برگ جدید.مثلاٌ زمانی که درخت گیلاس در حال تغییر رنگ میوه است یعنی در اواخر خرداد ماه، گیاه تمام تلاش خود را برای تولید میوه به کار گرفته است ولی اگه ما با  پرداخت کود ازت دچار اشتباه گردیم، درخت را وادار به تولید برگها و سرشاخه های جدید میکنیم که گیاه مادر از تولید میوه با کیفیت غافل خواهد شد و انرژی خود را بیشتر صرف ایجاد برگهای جدید میکند.

تاثیر کود پتاسیم در نهال های یک و دوساله به چه شکلی است؟

پویان تقیی کرجی: نقش  عنصر پتاسیم اگر همپای دیگر عناصر ماکرو نباشد کمتر هم نیست اما زمان مصرف این کود بسیار اهمیت دارد.پتاسیم در بزرگی میوه،  جلوگیری از ریزش گل ها و میوه ها ( به علت تقویت دمبرگها و گره های شاخه ای) نقش بسزایی دارد اما شاید در نهال های جوان هدف اصلی ما از استفاده این عنصر صرفاٌ تقویت شاخه ها، ایجاد تراکم مناسب بافت چوبی و خشبی شدن هر چه زودتر شاخه های نوخاسته باشد پس  نباید در مصرف این عنصر زیاده روی کرد و قطعا در نهال های یک و دو ساله هرگز به اندازه عناصر ازت و فسفر نقش مهمی نخواهد داشت.اما باید گفت در درختان مثمر که به بار اقتصادی رسیده اند شاید پتاسیم طلایی ترین عنصر برای یک باغدار می باشد چرا که مستقیماٌ بر تناژ محصولش تاثیر گذار می باشد.