میراث نفیس عصر صفوی جان می‌گیرد/ دعوت از اصفهانی‌ها برای احیای نقاشی‌های تاریخی سقاخانه «چاره»

به گزارش خبرگزاری برنا از اصفهان، محمدعلی ایزدخواستی بر لزوم پاسداری از هویت کالبدی و میراث ملموس شهر اصفهان تأکید کرد و گفت: عملیات تخصصی مرمت و احیای سقاخانه تاریخی «چاره» در میانه بازار دردشت به عنوان اثری ارزشمند و به‌جا مانده از عصر صفوی و قاجار در حال انجام است.

وی با اشاره به وارد شدن آسیب‌های جدی به این سقاخانه طی دهه‌های گذشته، افزود: این بنای اصیل که در مجاورت مسجد تاریخی چاره قرار دارد، پیش از آغاز عملیات مرمت و احیا در وضعیتی بحرانی به سر می‌برد، به‌گونه‌ای که بخشی از سقف اتاقک بنا فروریخته و نقاشی‌های نفیس دیواری آن به دلیل فرسایش، در معرض نابودی کامل قرار داشتند. 

مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان با بیان اینکه روند مرمت این سقاخانه از زمستان ۱۴٠۴ آغاز شد، اظهار کرد: عملیات تخصصی مرمت با هدف نجات این میراث در حال انجام است که تاکنون به حدود ۷٠ درصد پیشرفت رسیده است.

وی با اشاره به بخش‌های تخصصی عملیات احیا گفت: اقداماتی همچون سبک‌سازی و پایداری سقف، پی‌بندی دیوارها، استحکام‌بخشی لایه‌های نقاشی، موزون‌سازی رنگ‌ها، پاکسازی کاشی‌های آسیب‌دیده و مرمت درهای تاریخی در حال انجام است؛ همچنین احیای چاه و حوض آب این سقاخانه که جایگاه ویژه‌ای در معماری ایرانی دارد، همزمان با سایر بخش‌ها در حال انجام است.

وی در خصوص ارزش هنری و تاریخی نقاشی‌های این بنا افزود: مطالعات کارشناسی نشان می‌دهد که نقاشی‌های این سقاخانه حداقل در سه مرحله در دوران قاجار و پهلوی اجرا شده‌اند که مضامین آن بیشتر بر روایت‌های مذهبی، به‌ویژه وقایع روز عاشورا و تمثال‌ ضامن آهو تمرکز دارد. 

ایزدخواستی ادامه داد: این نقاشی‌ها، اسناد هنری گران‌بهایی هستند که بخشی از حافظه بصری و مذهبی مردم اصفهان را روایت می‌کنند. خوشبختانه حدود ۶۰ درصد از این آثار موجود و در حال مرمت است، اما برای ۴۰ درصد باقی‌مانده که با گذر زمان دچار تخریب یا فرسایش شده‌اند، به مستندات تصویری نیاز داریم.

وی با تأکید بر نقش شهروندان در حفاظت از میراث فرهنگی، خاطرنشان کرد: از تمامی شهروندان، اهالی قدیمی محله دردشت و علاقه‌مندان به تاریخ شهر اصفهان تقاضا داریم چنانچه عکس‌های قدیمی و مستندی از فضای داخلی سقاخانه چاره در دهه‌های گذشته در اختیار دارند، آن را در اختیار سازمان قرار دهند. این همکاری نه تنها فرآیند مرمت و بازسازی نقاشی‌ها را با دقت و صحت تاریخی بیشتری همراه می‌کند، بلکه به معنای مشارکت مستقیم مردم در پاسداشت هویت تاریخی این محله است.

مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان خاطرنشان کرد: قدمت محله تاریخی دردشت به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و این محله در دوره‌های بعد نیز شاهد شکل‌گیری آثار تاریخی ارزشمندی بوده است؛ آثاری همچون مسجد آقانور، دومنار دردشت و حمام تاریخی دردشت که هر یک بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این محدوده را روایت می‌کنند.

گفتنی است سقاخانه در فرهنگ و معماری سنتی ایران، تنها محلی برای تأمین آب آشامیدنی رهگذران نبوده، بلکه جلوه‌ای از روحیه نیکوکاری، همبستگی اجتماعی و باورهای مذهبی در زندگی شهری ایرانیان به شمار می‌رفته است. چنین بناهایی در کنار کارکرد اجتماعی خود، با بهره‌گیری از عناصر شاخص معماری اسلامی ـ ایرانی همچون گره‌چینی، کاشی‌کاری، آجرکاری و نقاشی‌های مذهبی، بخشی ارزشمند از هویت تاریخی و حافظه فرهنگی شهرها را شکل داده‌اند. از این رو، حفظ و مرمت این آثار فقط با هدف نگهداری این بناهای قدیمی انجام نمی‌شود، بلکه این اقدام به نوعی پاسداری از نشانه‌های هویتی، هنری و تاریخی شهر و انتقال آن به نسل‌های آینده به شمار می‌رود.

لازم به ذکر است، شهروندانی که تصاویری قدیمی و مستند از فضای داخلی سقاخانه چاره در اختیار دارند می‌توانند به سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان واقع در خیابان ابن سینا، کوچه کدخدا (18) مراجعه یا با شماره تلفن 03134487792 تماس برقرار کنند.