آیین دیرینه طشت‌گذاری آذربایجانی‌های مقیم قائم‌شهر؛ تجدید بیعتی ۹۰ ساله با نهضت عاشورا

همزمان با فرارسیدن ایام سوگواری سید و سالار شهیدان، مسجد آذربایجانی‌های مقیم قائم‌شهر بار دیگر میزبان یکی از قدیمی‌ترین آیین‌های مذهبی منطقه شد؛ آیینی که نسل به نسل منتقل شده و امروز به بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی آذری‌های ساکن این شهرستان تبدیل شده است.

آیین طشت‌گذاری، نمادی از وفاداری، ایثار، جوانمردی و تجدید بیعت با مکتب عاشورا است که هر ساله با شور و حال خاصی برگزار می‌شود و مردم با حضور پرشور خود، عشق و ارادتشان را به اهل بیت (ع) به نمایش می‌گذارند.

در این مراسم، طشت‌های مسی با ذکر مصائب اهل بیت (ع) و نوحه‌سرایی وارد مسجد می‌شود و عزاداران با ادای نذورات و کمک‌های مردمی، در برپایی هرچه باشکوه‌تر مراسم محرم مشارکت می‌کنند.

قدرتی یکی از اعضای هیئت امنای مسجد آذربایجانی‌های مقیم قائم‌شهراظهار کرد: آیین طشت‌گذاری در این مسجد از سال ۱۳۱۵ تاکنون بدون حتی یک سال تعطیلی برگزار شده و این استمرار نشان‌دهنده عشق و اعتقاد راسخ مردم به فرهنگ عاشورا است.

وی افزود: حمل طشت مسی همراه با ذکر مصائب اهل بیت (ع)، نماد ابراز ارادت محبان امام حسین (ع) و حضرت ابوالفضل العباس (ع) است و مردم با تقدیم نذورات و وجوهات شرعی در برگزاری مراسم محرم و اطعام عزاداران مشارکت می‌کنند.

این عضو هیئت امنا ادامه داد: طشت‌گذاری تنها یک مراسم سنتی نیست، بلکه نمادی از فداکاری حضرت ابوالفضل (ع) و عشق آذری‌ها به سقای دشت کربلا است. هر سال با آغاز ماه محرم، بار دیگر با آرمان‌های عاشورا تجدید پیمان می‌کنیم و این عهد را به نسل‌های آینده منتقل خواهیم کرد.

قدرتی افزود: مردم با عشق و ارادت نذورات خود را تقدیم می‌کنند تا هزینه‌های جاری مراسم محرم، اطعام عزاداران و برنامه‌های فرهنگی این ایام تأمین شود.

اصغری یکی از شهروندان حاضر در مراسم نیز گفت: از کودکی همراه پدر و پدربزرگم در این مراسم شرکت کرده‌ام و امروز فرزندانم را نیز با خود می‌آورم تا این سنت ارزشمند فراموش نشود. طشت‌گذاری برای ما فقط یک مراسم نیست، بلکه بخشی از زندگی و اعتقادات ما است.

خانم محمدی یکی دیگر از شرکت‌کنندگان در این آیین اظهار کرد: وقتی طشت مسی با نوای یا حسین و یا ابوالفضل وارد مسجد می‌شود، حال و هوای خاصی بر دل‌ها حاکم می‌شود و همه احساس می‌کنند که بار دیگر به کاروان عاشورا پیوسته‌اند.

وی گفت: آیین طشت‌گذاری که ریشه در فرهنگ دیرینه مردم آذربایجان دارد، امروزه فراتر از یک مراسم مذهبی، به نمادی از وحدت، همدلی و همبستگی اجتماعی تبدیل شده است؛ آیینی که هر ساله با آغاز ماه محرم، بار دیگر شعله عشق به اهل بیت (ع) را در دل مردم زنده می‌کند.

در این راستا حجت الاسلام مهدی صالحی کارشناس مذهبی اظهار کرد: آذربایجانی‌های مقیم قائم‌شهر نیز با حفظ این میراث معنوی ارزشمند، نشان داده‌اند که گذر زمان هرگز از شور حسینی آنان نکاسته و همچنان با همان اخلاص و ارادت، پرچم عشق به حضرت سیدالشهدا (ع) و حضرت ابوالفضل العباس (ع) را برافراشته نگه داشته‌اند. 

وی گفت: آیین طشت‌گذاری یکی از کهن‌ترین سنت‌های مذهبی شیعیان آذربایجان است که سابقه آن به چندین قرن پیش و دوران حکومت صفویه بازمی‌گردد. پژوهشگران تاریخ آیین‌های عاشورایی معتقدند این سنت در میان مردم آذربایجان به‌عنوان نمادی از سقایت، وفاداری و ایثار حضرت ابوالفضل العباس (ع) شکل گرفته و به مرور زمان به یکی از مهم‌ترین آیین‌های استقبال از ماه محرم تبدیل شده است.

این کارشناس مذهبی افزود: براساس پژوهش‌های منتشر شده در کتاب «فرهنگ سوگواری و آیین‌های عزاداری در آذربایجان» و همچنین آثار پژوهشی حوزه مردم‌شناسی عاشورا، طشت آب یادآور تشنگی کاروان امام حسین (ع) در صحرای کربلا و رشادت حضرت ابوالفضل العباس (ع) در راه رساندن آب به خیمه‌های اهل بیت (ع) است. مردم با قرار دادن طشت‌های مسی در مساجد و حسینیه‌ها، به صورت نمادین با آرمان‌های عاشورا تجدید پیمان می‌کنند.

حجت الاسلام مهدی صالحی گفت: برخی پژوهشگران نیز بر این باورند که این آیین، یادآور اقدام امام حسین (ع) در سیراب کردن سپاه حر بن یزید ریاحی در روزهای ابتدایی ورود به سرزمین کربلا است؛ اقدامی که اوج انسان‌دوستی، کرامت و اخلاق اسلامی را به نمایش گذاشت.

وی ادامه داد: در طول قرن‌ها، آیین طشت‌گذاری از مرزهای جغرافیایی آذربایجان فراتر رفت و در شهرهای مختلف ایران، به‌ویژه در مناطقی که آذری‌زبانان سکونت دارند، به عنوان بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی مردم حفظ شده است.

سرپرست اداره اوقاف و امور خیریه جویبار افزود: امروزه این آیین، صرفاً یک سنت مذهبی نیست، بلکه نمادی از همبستگی اجتماعی، انتقال فرهنگ عاشورایی به نسل‌های آینده و تجدید بیعت سالانه با نهضت امام حسین (ع) محسوب می‌شود؛ عهدی که هر سال با آغاز ماه محرم در میان عاشقان اهل بیت (ع) تازه می‌شود و پیام ایثار، وفاداری و آزادگی را زنده نگه می‌دارد.