ماموریت جدید تام باراک در بغداد؛ افزایش فشار برای تضعیف گروه‌های مقاومت

تعیین «تام باراک» به عنوان فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا در امور عراق و سوریه - باوجود تعیین نشدن سفیر جدید آمریکا در بغداد از ۱۸ ماه پیش تاکنون- سوالاتی را در بین کارشناسان و تحلیلگران درباره نوع نگاه واشنگتن و سیاست آن در قبال عراق مطرح کرده است.

تارنمای خبری - تحلیلی «العربی الجدید» در گزارشی درباره تعیین «تام باراک» به عنوان فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا در امور عراق و سوریه و علل معرفی نشدن سفیر جدید واشنگتن در بغداد نوشت: تام باراک سفیر کنونی آمریکا در ترکیه است و با حفظ سمت، به عنوان فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا در امور عراق و سوریه تعیین شد.

تعیین باراک به این سمت بحث درباره ساختار حضور و نمایندگی دیپلماتیک آمریکا در عراق را دوباره به صدر خبرها آورده است. از ۱۸ ماه گذشته، آمریکا سفیری در عراق ندارد و در این مدت چهره‌ها و شخصیت‌های متعددی نمایندگی دیپلماتیک آمریکا را در بغداد عهده‌دار بوده اند.

از زمان پایان ماموریت «آلینا رومانسکی» سفیر سابق آمریکا در بغداد در اواخر دسامبر ۲۰۲۴ (دی ۱۴۰۳)، واشنگتن جانشینی برای او معرفی نکرده است و سفارت آمریکا در مرکز بغداد، هنوز توسط کاردارها اداره می‌شود.

باراک، پیشتر نیز به عنوان فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه و عراق با مقامات این دو کشور رایزنی و ارتباط داشت و مسائل مربوطه را هماهنگ می‌کرد اما حکم ترامپ در حقیقت به معنای رسمیت بخشیدن به کاری است که این دیپلمات تاکنون انجام می‌داده است.

تام باراک در اولین اظهار نظر در شبکه اجتماعی ایکس درباره ماموریت جدید خود در عراق و محورهای تمرکزش در دوره آینده نوشت: «بر اساس سنت کسانی که دهه‌هاست مناطق شام و آناتولی را مطالعه کرده‌اند، عراق، سوریه و ترکیه همچنان نقطه کانونی استراتژیک است که هرگونه ثبات پایدار در خاورمیانه باید بر اساس آن بنا شود. دستیابی به تعادل بین این سه کشور نیازمند یک نقطه تماس واحد و منسجم و نفوذ آمریکا است که فراتر از اختلافات قبیله‌ای، اعتقادی یا طایفه‌ای باشد. این مأموریت حیاتی که توسط رئیس جمهور ترامپ اتخاذ شده است، با هدف کمک به منطقه برای هدایت خود به سمت رفاه مشترک، با درهم تنیدن رشته‌های پراکنده در یک بافت منسجم مبتنی بر نظم و منافع متقابل، انجام می‌شود.»

در همین پیوند، یک مقام دفتر امور خاور نزدیک در وزارت امور خارجه آمریکا که خواست نامش ذکر نشود، گفت: «انتصاب سفیر دائم ایالات متحده در بغداد به گام‌های آینده دولت جدید عراق (به ریاست علی الزیدی) در قبال گروه‌های شبه‌نظامی (مقاومت) و توانایی این دولت در دور کردن این گروه‌ها از ساختار تصمیم‌گیری‌ها و نیز میزان اصلاحات اقتصادی و مبارزه با فساد و همکاری با شرکت‌های آمریکایی در بخش‌های انرژی و سرمایه‌گذاری بستگی دارد.»

ماموریت جدید تام باراک در عراق؛ افزایش فشار بر بغداد برای دوری از تهران

یک دیپلمات برجسته عراقی در بغداد که خواست نامش فاش نشود، به العربی الجدید گفت: انتظار دارم که سفیر جدید آمریکا تعیین یا سمت «جاشوا هریس» کاردار فعلی تثبیت شود.

این دیپلمات با بیان اینکه این امر بستگی به برداشت واشنگتن از عملکرد دولت الزیدی خواهد داشت، فاش کرد که قرار است به‌زودی یک هیات رسمی آمریکایی برای دیدار با نخست وزیر عراق به بغداد سفر کند.

«احمد الساعدی» عضو سابق ائتلاف حاکم «چارچوب هماهنگی شیعیان» در عراق نیز گفت: برخلاف فعالیت رسمی تام باراک در سوریه - او تا پیش از این به عنوان «فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا» در امور عراق فعالیت نمی‌کرد و فعالیتش در عراق به طور غیررسمی بود.

وی افزود: انتظار می‌رود که باراک در دوره آینده نیز به ایفای همین نقش ادامه دهد و از تاکتیک‌های فشار استفاده کند و در یک بازه زمانی نامحدود به فعالیت خود در امور عراق ادامه دهد.

الساعدی تصریح کرد: سیاست آمریکا در عراق روی سه موضوع مرتبط با هم شامل «گروههای مقاومت، بازسازی حضور آمریکا از نظر سیاسی و اقتصادی، و تلاش برای منزوی کردن سیستم مالی و بانکی عراق و جلوگیری از استفاده از آن در تأمین مالی ایران و گروه‌های همپیمانش» متمرکز بوده است.

وی افزود: «هر سفیر یا فرستاده آمریکا در امور عراق همین جهت‌گیری‌ها و حتی همان خصومت و زبان تهدیدآمیزی را خواهد داشت که مشخصه دولت ترامپ است.»

«احمد الحمدانی» کارشناس سیاسی عراقی نیز گفت: انتصاب باراک به عنوان فرستاده آمریکا در عراق و سوریه «به این معنی است که ایالات متحده هنوز تصمیم نگرفته است که با عراق به عنوان یک کشور باثبات، مشابه کشورهای عربی خلیج فارس و اردن که همسایه عراق هستند، برخورد کند.»

وی تأکید کرد: تعیین باراک به عنوان فرستاده می‌تواند به این معنی باشد که «ساختار دیپلماتیک آمریکا در بغداد به مرحله تعیین سفیر دائمی هنوز نزدیک نشده و زمان گذار به مرحله عادی‌سازی دیپلماتیک بین واشنگتن و بغداد هنوز فرا نرسیده است.»

الحمدانی با اشاره به فشار آمریکا به دولت جدید عراق و با بیان اینکه «روابط بین واشنگتن و بغداد بدترین مرحله خود را از زمان اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ تجربه می‌کند»، گفت: به احتمال زیاد، «واشنگتن موضوع انتصاب سفیر دائم خود در بغداد را به توانایی دولت جدید در برخورد با گروههای مقاومت گره خواهد زد.»

در همین ارتباط ، پایگاه خبری «الشرق الاوسط» نوشت که انتصاب باراک به عنوان فرستاده ریاست جمهوری آمریکا در عراق ممکن است به افزایش فشارهای آمریکا به دولت بغداد برای خلع‌سلاح گروه‌های متحد ایران در تلاش برای کاهش نفوذ جمهوری اسلامی ایران در عراق منجر شود.

این رسانه عربی به نقل از یک مقام «چهارچوب هماهنگی» که نامش را ذکر نکرده است، ادعا کرد که «سناریوهای محتملی» برای حل و فصل این موضوع (خلع سلاح گروه‌های مقاومت) از جمله ادغام آنها با نهادهای دولتی عراق مطرح است. این مقام در عین حال تاکید کرده که «حذف کامل این گروهها از صحنه سیاسی با توجه به نقش نظامی و وزن سیاسی آنها در چهارچوب هماهنگی» ممکن نیست.