«سند ملی توانبخشی» تصویب شد

سند ملی توانبخشی در جلسه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی با حضور محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، احمد دنیامالی وزیر ورزش و جوانان، احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور و دیگر اعضای شورا به تصویب رسید.

سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این جلسه با تشریح ویژگی‌های این سند اظهار کرد: نخستین ویژگی مهم سند ملی توانبخشی، رویکرد ادغام خدمات توانبخشی در سطوح مختلف نظام سلامت و ایجاد یک مسیر منسجم برای ارائه خدمات است. در این چارچوب خدمات توانبخشی در سه سطح تعریف شده است. سطح اول شامل شناسایی، غربالگری و مداخله اولیه، سطح دوم شامل خدمات تخصصی و سرپایی و سطح سوم شامل خدمات تخصصی بستری و مراقبت‌های پیشرفته است. بر این اساس نظام ارجاع مؤثر و تداوم مراقبت‌ها با مشارکت دستگاه‌هایی نظیر وزارت بهداشت، سازمان بهزیستی، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و جمعیت هلال احمر پیش‌بینی شده و سند ماهیتی بین‌بخشی دارد.

وی افزود: در این میان سازمان بهزیستی نقش مهمی در شناسایی نیازها، هدایت افراد به خدمات مناسب، ارائه خدمات حمایتی و مراقبتی و استمرار ارائه خدمات برعهده دارد.

کاهش پرداخت از جیب خانواده‌ها

حسینی دومین ویژگی این سند را توجه ویژه به بیمه خدمات توانبخشی دانست و گفت: یکی از محور‌های کلیدی سند، کاهش پرداخت از جیب خانواده‌ها و توسعه پوشش بیمه‌ای خدمات توانبخشی است. در این راستا، توسعه بیمه‌های مرتبط با خدمات توانبخشی، افزایش سهم بیمه پایه در پوشش این خدمات، پوشش بیمه‌ای خدمات توانبخشی در منزل و همچنین وسایل کمکی و فناوری‌های توانبخشی مورد تأکید قرار گرفته است.

وی ادامه داد: برای ارزیابی عملکرد سازمان‌های بیمه‌گر نیز شاخص درصد خدمات توانبخشی تحت پوشش بیمه پایه در بخش ارزیابی سند پیش‌بینی شده تا میزان گسترش پوشش بیمه‌ای خدمات توانبخشی به صورت مستمر پایش شود.

رئیس سازمان بهزیستی کشور سومین محور مهم سند را توجه به خدمات مراقبتی و مراقبت‌های طولانی‌مدت عنوان کرد و گفت: در سند ملی توانبخشی، مفهوم مراقبت فراتر از خدمات درمانی در نظر گرفته شده و شامل مراقبت پیوسته، خدمات توانبخشی مراقبتی و خدمات شبانه‌روزی است در تعریف بستری توانبخشی نیز ارائه خدمات پزشکی، پرستاری، توانبخشی و تخصصی برای بیمارانی که مرحله حاد بیماری را پشت سر گذاشته‌اند، اما همچنان به مراقبت‌های تخصصی و طولانی‌مدت نیاز دارند مورد توجه قرار گرفته است.

وی افزود: بر این اساس، توسعه سازوکار‌های مراقبت طولانی‌مدت برای گروه‌های نیازمند از جمله افراد دارای معلولیت شدید، کودکان و سالمندان مورد تأکید قرار گرفته و گسترش پوشش بیمه‌ای خدمات مراقبت‌های طولانی‌مدت با هدف کاهش بار مالی خانواده‌ها در پیش‌نویس سند مورد توجه قرار گرفته است.

حسینی چهارمین ویژگی سند ملی توانبخشی را توجه به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و معنوی سلامت دانست و گفت: این سند علاوه بر ابعاد درمانی و آموزشی، موضوعاتی همچون رفع موانع محیطی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، ارائه خدمات توانبخشی مبتنی بر الگو‌های فرهنگی، ملی و اسلامی و توسعه اعتبارات فرهنگی، هنری و ورزشی برای افراد دارای معلولیت را مورد توجه قرار داده است. این رویکرد نشان می‌دهد که توانبخشی در این سند تنها به مداخلات پزشکی محدود نمی‌شود بلکه ارتقای کیفیت زندگی، افزایش مشارکت اجتماعی و توانمندسازی افراد دارای معلولیت به صورت جامع مدنظر قرار گرفته است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور پنجمین ویژگی این سند را پیش‌بینی سازوکار تبادل اطلاعات و یکپارچه‌سازی سامانه‌های داده‌ای عنوان کرد و گفت: در بند ششم سند، موضوع تبادل اطلاعات و سامانه‌ها مورد توجه قرار گرفته است در حال حاضر اطلاعات به صورت جزیره‌ای وجود دارد، اما یکپارچه‌سازی سامانه‌ها می‌تواند در شناسایی، غربالگری و مداخله به‌هنگام نقش بسیار مؤثری ایفا کند.

پیشنهاد بهزیستی برای تامین اعتبار

وی با جمع‌بندی ویژگی‌های سند ملی توانبخشی اظهار کرد: این سند، چارچوبی جامع برای ساماندهی خدمات توانبخشی کشور فراهم می‌کند و با ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، توسعه پوشش بیمه‌ای خدمات، تقویت نظام ارجاع و توجه به مراقبت‌های طولانی‌مدت می‌تواند دسترسی عادلانه و مستمر افراد دارای معلولیت به خدمات مورد نیاز را آسان کرده و تحولی اساسی در کیفیت زندگی آنان ایجاد کند. همچنین نقش راهبری و راهبردی سازمان بهزیستی را در نظام رفاه و سلامت کشور تقویت خواهد کرد.

حسینی در ادامه با اشاره به پیشنهاد سازمان بهزیستی درباره بند ششم سند گفت: در این بند آمده بود که بار مالی اجرای سند از محل اعتبارات دستگاه‌ها، صرفه‌جویی در هزینه‌ها و بازتخصیص اعتبارات موجود تأمین شود و در صورت نیاز به منابع جدید، پیشنهاد‌های لازم به دستگاه مجری و سازمان برنامه و بودجه ارائه شود.

وی افزود: پیشنهاد کردم با توجه به اینکه در نظام سلامت یکپارچه، بخش توانبخشی نسبت به حوزه‌های پیشگیری و درمان با یک تأخر فرهنگی جدی مواجه است و از نظر نیروی انسانی، تجهیزات، خدمات و پوشش بیمه‌ای با کمبود‌های قابل توجهی روبه‌رو هستیم، دولت و سازمان برنامه و بودجه مکلف شوند اعتبارات مورد نیاز این حوزه را در بودجه‌های سنواتی پیش‌بینی کنند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۱۲۲ هزار نفر از افراد دارای معلولیت از هیچ‌گونه خدمات بیمه‌ای بهره‌مند نیستند و اگر بخواهیم این خلأ و عقب‌ماندگی حوزه توانبخشی را به عنوان یکی از مؤلفه‌های نظام سلامت یکپارچه و کارآمد جبران کنیم باید منابع مالی لازم به صورت پایدار تأمین شود. این پیشنهاد در جلسه مورد توجه اعضا قرار گرفت و به تصویب رسید تا بند ششم سند اصلاح و دولت و سازمان برنامه و بودجه نسبت به پیش‌بینی اعتبارات مورد نیاز در بودجه‌های سنواتی اقدام کنند.