تاب‌آوری صنعتی باید از بحث نظری به دستورکار اجرایی تبدیل شود

به گزارش برنا، فرشاد مقیمی روز دوشنبه در بیست و سومین همایش جایزه تعالی با اشاره به پیشینه سیاست‌گذاری در حوزه اقتصاد مقاومتی اظهار کرد: در سال ۱۳۹۲ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی ابلاغ شد، در سال ۱۳۹۴ این سیاست‌ها به قانون تبدیل شد و قانون نظارت بر اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی نیز شکل گرفت. از سال ۱۳۹۵ نیز اقتصاد مقاومتی با رویکرد «اقدام و عمل» وارد مرحله اجرایی شد و در سال‌های بعد هم این مسیر با سازوکار‌های مشخص ادامه پیدا کرد.

وی افزود: در سال ۱۴۰۵ نیز بار دیگر موضوع اقتصاد مقاومتی به‌عنوان یکی از محور‌های اصلی در حوزه امنیت اقتصادی و پایداری فعالیت‌های تولیدی و صنعتی، اهمیتی مضاعف پیدا کرده است. از همین منظر لازم است در حوزه تعالی سازمانی، علاوه بر شاخص‌هایی که تاکنون مورد توجه بوده، موضوع تاب‌آوری سازمانی با نگاه ویژه‌تری در کانون ارزیابی‌ها قرار گیرد.

مقیمی تصریح کرد: در گذشته موضوعاتی همچون رضایت مشتری، وفاداری مشتریان و شاخص‌های سنتی‌تر بهره‌وری و کیفیت در حوزه تعالی سازمانی مورد توجه بوده، اما با توجه به تحولات امروز اقتصاد کشور، فضای کسب‌وکار داخلی و حتی شرایط جهانی، لازم است «واکنش هوشمندانه» و «تاب‌آوری سازمانی» نیز به محور‌های جدی و تعیین‌کننده تبدیل شوند.

رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با بیان اینکه شناسایی ریسک به‌تنهایی کافی نیست، گفت: شناسایی مخاطرات و تهدید‌ها حتماً لازم است، اما کافی نیست. ارائه راهکار برای پوشش ریسک‌ها، نیازمند مدیران جسور و تصمیم‌گیرانی است که بتوانند اقدام و عمل را در سازمان خود نهادینه و آن را به فرایند‌های اجرایی تبدیل کنند.

وی ادامه داد: اگر قرار است بنگاه‌ها در شرایط متلاطم امروز دوام بیاورند، باید تنظیم‌گری داخلی، بازآرایی سازوکار‌ها و سازگاری پویا را در دستور کار خود قرار دهند. امروز تاب‌آوری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه بخشی از واقعیت محیط کسب‌وکار ماست؛ واقعیتی که فراوانی آن در اقتصاد کشور به‌شدت افزایش یافته است.

مقیمی با اشاره به مهم‌ترین منشأ‌های اختلال در محیط کسب‌وکار گفت: زنجیره تأمین، نوسانات مالی، تحولات جنگی، شوک‌های فناورانه و رخداد‌هایی از این دست، امروز جزو عواملی هستند که به‌شکل مستقیم بر فعالیت بنگاه‌ها اثر می‌گذارند. در چنین شرایطی، تعالی سازمانی دیگر تنها به معنای عملکرد بهتر در شرایط عادی نیست، بلکه باید توانایی حفظ عملکرد در شرایط بحرانی نیز به‌عنوان یک الگو و معیار اصلی در نظر گرفته شود.

وی این وضعیت را نیازمند یک «تغییر پارادایم» در نگاه به تعالی سازمانی دانست و افزود: پیش‌بینی اختلالات، آمادگی برای بحران و حفظ عملکرد‌های حیاتی سازمان، از جمله موضوعاتی است که باید به‌طور جدی در دستور کار بنگاه‌ها قرار گیرد.

مقیمی با اشاره به مهم‌ترین منشأ‌های اختلال در محیط کسب‌وکار گفت: زنجیره تأمین، نوسانات مالی، تحولات جنگی، شوک‌های فناورانه و رخداد‌هایی از این دست، امروز جزو عواملی هستند که به‌شکل مستقیم بر فعالیت بنگاه‌ها اثر می‌گذارند. در چنین شرایطی، تعالی سازمانی دیگر تنها به معنای عملکرد بهتر در شرایط عادی نیست، بلکه باید توانایی حفظ عملکرد در شرایط بحرانی نیز به‌عنوان یک الگو و معیار اصلی در نظر گرفته شود.

وی این وضعیت را نیازمند یک «تغییر پارادایم» در نگاه به تعالی سازمانی دانست و افزود: پیش‌بینی اختلالات، آمادگی برای بحران و حفظ عملکرد‌های حیاتی سازمان، از جمله موضوعاتی است که باید به‌طور جدی در دستور کار بنگاه‌ها قرار گیرد رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با بیان اینکه در برخی حوزه‌ها، اختلال یک واحد می‌تواند کل شبکه تولید را تحت تأثیر قرار دهد، گفت: در بحران‌های اخیر شاهد بودیم که آسیب یا اختلال در یک واحد صنعتی، گاهی زنجیره‌ای متشکل از هزاران واحد دیگر را نیز متأثر می‌کند. در برخی موارد حتی امکان جایگزینی داخلی برای آن واحد یا محصول وجود ندارد و همین موضوع ضرورت اقدام فوری و هدفمند را دوچندان می‌کند.

وی افزود: در دسته‌بندی بحران‌های اخیر نیز روشن شده است که همه صنایع را نمی‌توان با یک نسخه واحد مدیریت کرد. در برخی حوزه‌ها باید به سمت تنوع‌بخشی به منابع تأمین رفت و دیگر نمی‌توان به یک منبع یا یک تأمین‌کننده اکتفا کرد. هرچند تا پیش از این، موضوع اقتصادی و کاهش هزینه‌ها محور اصلی این تصمیمات بود، اما امروز روشن شده که اختلالات می‌توانند مستقیماً فعالیت اجرایی بنگاه‌ها را با بحران مواجه کنند.

مقیمی درباره الزامات بازیابی و بازسازی صنایع آسیب‌دیده اظهار کرد: در شرایط جدید، این سؤال اساسی مطرح است که برای بازگرداندن بنگاه‌ها به وضعیت پیشین یا حتی بهتر از گذشته، چه اقداماتی باید در اولویت قرار گیرد. پاسخ این است که باید از تصمیم‌گیری‌های پراکنده و واکنشی فاصله بگیریم و به سمت سیاست‌گذاری‌های هدفمند، زنجیره‌محور و مبتنی بر پایداری حرکت کنیم.

وی ادامه داد: برخی راهکار‌ها ممکن است شامل بازسازی خود واحد آسیب‌دیده باشد که در کوتاه‌مدت در دستور کار قرار می‌گیرد، اما در برخی موارد نیز باید بخشی از فعالیت‌ها به واحد‌هایی منتقل شود که هم‌اکنون با ظرفیت پایین‌تر در کشور فعال هستند. بنابراین، صرف بازگرداندن یک واحد آسیب‌دیده به چرخه تولید کافی نیست، بلکه باید به پیوند‌های پسین و پیشین آن، نقش آن در زنجیره ارزش و گستره اثرگذاری آن نیز توجه شود.

رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران تأکید کرد: این شاخص‌ها و ملاحظات باید در ارزیابی‌های حوزه تعالی سازمانی نیز مورد توجه قرار گیرد، زیرا صرف اتکا به شاخص‌های مرسوم گذشته نمی‌تواند پاسخگوی نیاز‌های امروز اقتصاد و صنعت کشور باشد.

وی در ادامه به اهمیت برخی صنایع در شرایط بحران اشاره کرد و گفت: در حوزه‌هایی مانند انرژی، هرگونه اختلال می‌تواند به توقف بخشی از اقتصاد منجر شود. همچنین صنایعی، چون پتروشیمی، فولاد، فلزات اساسی، حمل‌ونقل و لجستیک از جمله حوزه‌هایی هستند که در زمان بحران باید توجه ویژه‌تری به آنها داشت. در کنار اینها، صنایعی مانند سیمان، نهاده‌های شیمیایی و قطعات نیز از جمله بخش‌های مهم و اثرگذار به‌شمار می‌آیند و برخی صنایع دیگر نیز در سطح اهمیت متوسط قابل تعریف هستند.