تبادل‌نظر کارشناسان درباره آینده خاورمیانه در مسکو/ مقام ایرانی: لحظه حقیقت فرا رسیده است

پژوهشگران و رؤسای اندیشکده‌های از روسیه، جمهوری اسلامی ایران، لبنان، عمان، الجزایر، عراق، پاکستان، ترکیه، انگلیس، اردن، امارات متحده عربی و سوریه به بررسی تحولات اخیر از جمله پس از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران پرداختند.

کارشناسان در این مجمع دو روزه که عصر امروز سه‌شنبه به کار خود پایان می‌دهد همچنین از ظلم تاریخی رژیم صهیونیستی به مردم فلسطین و دیگر ملت‌های منطقه نیز غافل نشدند.

در این نشست که توسط مرکز همکاری‌های سیاست خارجی پریماکوف و موسسه شرق‌شناسی آکادمی علوم روسیه برگزار شد، کارشناسان یادآور شدند که خاورمیانه آینده فراتر از مناقشات کنونی با مشکلات بزرگی از جمله در حوزه منابع آب رو‌به‌رو خواهد بود.

لحظه حقیقت فرا رسیده است

مدیرکل مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در جمع پژوهشگران و رؤسای اندیشکده‌هایی از روسیه و کشور‌های منطقه غرب آسیا یادآور شد که تجاوز غیرقانونی، غیرضروری و بدون دلیل آمریکا و رژیم صهیونیستی در شرایطی آغاز شد که جمهوری اسلامی ایران با حسن نیت و جدیت در فرایند دیپلماتیک حل و فصل مسائل (در گفت‌وگوی غیرمستقیم با آمریکا) بود.

علیرضا خدا قلی پور افزود: تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی برخلاف ادعای آنها نه به خاطر برنامه هسته‌ای ایران، بلکه به این دلیل بود که آنها کشور ما را مانع جدی بر سر راه برنامه‌های خود برای تثبیت استیلای اسرائیل به عنوان قدرت برتر منطقه می‌دیدند.

وی با بیان اینکه متجاوزان، برداشت اشتباهی از رویکرد مبتنی بر صبر استراتژیک ایران داشتند، گفت: نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی ظرف ۲۰ سال گذشته همواره سعی می‌کرد که رؤسای جمهور آمریکا را به حمله متقاعد کند ولی سران پیشین واشنگتن به اندازه کافی عاقل بودند که این دیدگاه را نیپذیرند.

مدیرکل مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه گفت: رئیس‌جمهور کنونی آمریکا این استدلال نتانیاهو را پذیرفت و این اشتباه را مرتکب شد؛ آنها وارد جنگی شدند که نتیجه آن برایشان شکست کامل بود و آنها به اهداف خود نرسیدند.

وی تصریح کرد: آنچه که اکنون آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها در راستای معرفی رژیم اشغالگر قدس به عنوان قدرت برتر و مسلط منطقه دنبال می‌کنند، تنها برای ایران خطر نیست، بلکه خطری برای کل منطقه است، همچنانکه پیش‌بینی شده است که آنها در آینده سراغ تک‌تک کشور‌های منطقه خواهند رفت.

خدا قلی پور در پاسخ به پرسشی درباره امکان دستیابی کشور‌های ساحلی خلیج فارس به تفاهم در موضوع ترتیبات امنیتی منطقه گفت: فارغ از ایران، روابط کشور‌های عرب حوزه خلیج فارس، دچار اختلافات زیادی هستند و شکاف‌های عمیقی میان آنها وجود دارد.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در سالیان گذشته با طرح‌های سازنده مکررا تلاش کرده ترتیبات امنیتی فراگیر در منطقه را با مشارکت همسایگان و به دور از مداخله خارجی حاکم نماید، اما برخی از این کشور‌ها سال‌ها توطئه کردند و اکنون زمان حقیقت فرا رسیده است.

مدیرکل مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: اکنون لحظه حقیقت است که این کشور‌ها باید با عواقب اقداماتی که علیه ایران کردند، رو‌به‌رو شوند و دیگر ایران چنین رویکرد‌هایی را تحمل نخواهد کرد.

معماری امنیتی منطقه نیازمند گفت‌وگوی فراگیر است

برنامه روز نخست این مجمع بین‌المللی شامل دو نشست کارشناسی بود که به مهم‌ترین چالش‌های دستور کار منطقه‌ای اختصاص داده شده بود.

پژوهشگران و رؤسای اندیشکده‌های حاضر در این نشست درباره چشم‌انداز‌های ایجاد یک سیستم امنیتی فراگیر در خاورمیانه بحث و سناریو‌های احتمالی برای مسأله فلسطین را بررسی کردند. آنها همچنین بر یافتن قالب‌های جدید برای حل و فصل و احیای گفتگوی سیاسی تأکید کردند.

ویتالی نائومکین شرق‌شناس برجسته و عضو آکادمی علوم روسیه نیز در این نشست با اشاره به تحولات منطقه گفت: دستیابی به یک سیستم امنیتی منطقه‌ای پایدار بدون گفت‌وگوی گسترده و فراگیر غیرممکن است.

وی در ادامه با اشاره به تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، از آنچه که تمایل ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده برای ماجراجویی و جنگ‌افروزی خواند ابراز تأسف کرد.

مسأله فلسطین فراموش نخواهد شد

واسیلی کوزنتسوف مدیر علمی ششمین مجمع بین‌المللی تخصصی «روسیه - خاورمیانه» و معاون مؤسسه شرق‌شناسی آکادمی علوم روسیه نیز در سخنانی گفت: یکی از مسائل اصلی که آینده منطقه خاورمیانه را شکل می‌دهد، مسأله فلسطین است.

وی افزود: با وجود پیچیدگی وضعیت فعلی، واضح است که مسأله فلسطین از دستور کار منطقه‌ای و جهانی حذف نخواهد شد، در همین حال، مسائل امنیتی در خلیج فارس، روابط بین کشور‌های منطقه و نقش بازیگران خارجی نیز به همان اندازه مهم هستند.

این شرق‌شناس روس گفت: اسلام سیاسی نیز شایسته توجه ویژه است همچنانکه وقایع سال‌های اخیر نشان داده است که کشور‌ها با چنین تفکری همچنان بر فرآیند‌های منطقه تأثیرگذار هستند.

اهمیت گفت‌وگوی مستقیم کارشناسان منطقه

ویکتوریا کارسلیوا مدیر اجرایی مرکز پریماکوف هم در این نشست بر اهمیت گفت‌وگوی مستقیم کارشناسان کشور‌های منطقه غرب آسیا درباره فضای در حال تغییر آن تأکید کرد.

وی اظهار داشت: با وجود پیچیدگی و زمینه شکل‌گیری درگیری در خاورمیانه، ما متقاعد شده‌ایم که درک منطقه، نوشتن در مورد آن و ارائه ارزیابی‌های کارشناسی بدون گوش دادن به افرادی که در اینجا زندگی و کار می‌کنند، غیرممکن است و ضرورت دارد که کارشناسان باتجربه در این باره گفت‌وگوی آزاد و معناداری را داشته باشند.

فاجعه پس از فاجعه

ماکسیم سوچکوف مدیر مؤسسه مطالعات بین‌الملل دانشگاه روابط بین‌الملل زیر نظر وزارت امور خارجه روسیه (مگیمو) نیز در این نشست با اشاره به تحولات منطقه غرب آسیا در سالیان اخیر گفت: تلاش ایالات متحده برای ایجاد به اصطلاح «پیمان ابراهیم» با فاجعه بزرگ دیگری به نام همه‌گیری ویروس کرونا جایگزین شد که در سراسر جهان، به ویژه در خاورمیانه، خساراتی به بار آورد.

سوچکوف خاطرنشان کرد: دومین دوره ریاست جمهوری ترامپ نیز با موج جدیدی از شدت گرفتن درگیری‌های نظامی همراه بوده است که آخرین مورد آن تا به امروز در ارتباط با ایران رقم خورد، این وضعیت کل سیستم امنیت خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داده است.

وی افزود: در دو سال گذشته آسیب‌های بسیار جدی به توافقات بین‌المللی، نهاد‌های منطقه‌ای و سایر نهاد‌ها و سازوکار‌های سیاسی برای تضمین امنیت وارد کرده است.

قدیر تمیز رئیس مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه ترکیه (ORSAM) و حسن المؤمنی رئیس مرکز مطالعات استراتژیک دانشگاه اردن از دیگر سخنرانان نشست‌های این مجمع بودند.

دومین و آخرین روز ششمین مجمع بین‌المللی تخصصی «روسیه - خاورمیانه» که امروز سه‌شنبه پشت در‌های بسته و بدون حضور خبرنگاران برگزار شد، نیز با تبادل نظر پژوهشگران برجسته و رؤسای اندیشکده‌ها درباره پیامد‌های درگیری در خاورمیانه و دگرگونی نظم منطقه‌ای همراه بود.