دادستان کل کشور: پیگیری حقوقی جنایات جنگی در دستور کار است

حجت الاسلام و المسلمین محمد موحدی‌آزاد دادستان کل کشور در آستانه هفته قوه قضاییه در جمع جامعه روحانیت مبارز با تشریح بخشی از عملکرد پنج‌ساله دستگاه قضایی، از اقدامات گسترده در حوزه زندان‌ها، پیگیری حقوقی جنایات جنگی و تلاش برای مردمی‌سازی برخی فرایندهای نظارتی خبر داد.

وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به پایان دوره پنج‌ساله ریاست فعلی قوه قضاییه گفت: ابلاغ حکم ریاست قوه قضاییه در ۱۱ تیرماه سال ۱۴۰۰ صادر شده و اکنون در آستانه پایان این دوره قرار داریم. حدود هفت ماه پیش کارگروهی در قوه قضاییه تشکیل شد تا عملکرد پنج‌ساله دستگاه قضایی را جمع‌بندی کند. در پایان هر دوره چنین گزارشی تهیه و به رهبر شهید انقلاب ارائه می‌شد. امسال نیز این گزارش آماده شده که حجم آن چند هزار صفحه است و تنها گزارش مدیریتی آن حدود ۷۰۰ صفحه است. عناوین این گزارش نشان می‌دهد که قوه قضاییه تقریباً در همه شئون زندگی مردم حضور دارد.

دادستان کل کشور ادامه داد: بسیاری از خدماتی که مردم در طول زندگی خود به آن نیاز دارند به نحوی با دستگاه قضایی مرتبط است. برای نمونه، زمانی که یکی از اعضای خانواده فوت می‌کند، خانواده برای دریافت گواهی انحصار وراثت به دستگاه قضایی مراجعه می‌کنند. با این حال از شهریور امسال این فرایند تغییر خواهد کرد و دیگر نیازی به مراجعه مستقیم به قوه قضاییه نیست و ثبت احوال این گواهی را صادر خواهد کرد.

وی با بیان اینکه ساختار قضایی کشور گسترده است، افزود: در سراسر کشور حدود ۵۵۰ حوزه قضایی فعال است و صدها دادستان، دادگستری و دادگاه در حال فعالیت هستند و میان آنها گفتمان مشترک و هماهنگی قابل توجهی وجود دارد.

این مقام عالی قضایی یکی از سیاست‌های اصلی این دستگاه را توسعه خدمات الکترونیکی دانست و گفت: قوه قضاییه تلاش می‌کند خدمات خود را هرچه بیشتر الکترونیکی ارائه دهد تا هم سرعت رسیدگی افزایش یابد و هم دسترسی مردم تسهیل شود. همچنین تلاش شده است در حوزه برخورد با آسیب‌های اجتماعی از ظرفیت مردم استفاده شود و برخی سامانه‌ها با هدف مشارکت عمومی در نظارت و گزارش‌دهی ایجاد شده است.

وی همچنین به فعال‌تر شدن دیپلماسی قضایی در سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت: در این دوره پنج‌ساله گام‌های خوبی برای تقویت دیپلماسی قضایی برداشته شده است.

وضعیت زندان‌ها و کاهش جمعیت کیفری

حجت الاسلام و المسلمین موحدی‌آزاد بخش مهمی از سخنان خود را به موضوع زندان‌ها اختصاص داد و گفت: طبق مقررات، نظارت بر زندان‌ها بر عهده دادستانی کل کشور است. از تعداد کل زندانیان بخشی از زندانیان افرادی هستند که به دلیل مسائل مختلف مانند معرفی کفیل یا وثیقه موقتاً بازداشت می‌شوند و پس از مدتی آزاد می‌شوند.

وی با اشاره به مدیریت مناسب زندان‌ها در دوران جنگ تحمیلی سوم، گفت: پس از آغاز جنگ برای مدیریت وضعیت زندان‌ها جلساتی برگزار شد و تصمیم گرفته شد از راهکارهایی مانند جلب رضایت شاکیان خصوصی، اعطای مرخصی و استفاده از پابند الکترونیکی برای کاهش جمعیت زندان‌ها استفاده شود.

وی افزود: در این چارچوب حدود ۱۰۲ هزار نفر از زندانیان در یک بازه زمانی از مرخصی استفاده کردند. بخشی از این افراد در پایان دوران محکومیت خود بودند و دیگر به زندان بازنگشتند. این اقدامات تصمیمی مهم و تدبیر مؤثری در شرایط خاص کشور بود.

برنامه‌های فرهنگی در زندان‌ها

این مقام عالی قضایی با تأکید بر اهمیت اقدامات فرهنگی در زندان‌ها گفت: سیاست نظام این است که زندان صرفاً محل نگهداری نباشد بلکه زمینه اصلاح و بازگشت زندانیان به جامعه فراهم شود. در همین راستا فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و قرآنی در زندان‌ها گسترش یافته است.

وی با اشاره به آمار برخی از این برنامه‌ها افزود: مشارکت زندانیان در کلاس‌های قرآنی به میزان ۷۵ درصد افزایش یافته است. همچنین تعداد شرکت‌کنندگان در دوره‌های روخوانی و روان‌خوانی قرآن ۴۴ درصد و شرکت‌کنندگان در دوره‌های تجوید قرآن ۱۲۹ درصد رشد داشته است.

دادستان کل کشور اعلام کرد: برنامه‌های معنوی و تربیتی با هدف تقویت بعد روحی زندانیان دنبال می‌شود و در کنار آن به ابعاد آموزشی و جسمی نیز توجه شده است.

وی ادامه داد: امکانات ورزشی در زندان‌ها توسعه یافته و مشارکت زندانیان در المپیادهای ورزشی ۴۴ درصد افزایش پیدا کرده است. همچنین مشارکت در ورزش‌های همگانی ۲۳ درصد رشد داشته است.

دادستان کل کشور با اشاره به تأکید امام خمینی (ره) مبنی بر تبدیل زندان‌ها به دانشگاه گفت: در حد امکانات موجود تلاش شده این هدف محقق شود. آموزش و پرورش از ابتدای انقلاب در زندان‌ها فعال بوده و دانشگاه‌ها نیز خدمات آموزشی ارائه می‌کنند.

وی افزود: آمار قبولی زندانیان در آزمون‌های تحصیلی آموزش و پرورش ۲۱ درصد افزایش یافته و شرکت در دوره‌های آموزش عالی ۲۱۷ درصد رشد داشته است. همچنین مشارکت زندانیان در برنامه‌های آموزشی مختلف به میزان قابل توجهی افزایش یافته است.

حرفه‌آموزی و اشتغال زندانیان

حجت الاسلام و المسلمین موحدی‌آزاد یکی دیگر از محورهای مهم برنامه‌های زندان را حرفه‌آموزی و اشتغال دانست و گفت: هدف این است که زندانی پس از آزادی بتواند شغل و مهارتی داشته باشد و دوباره به چرخه جرم بازنگردد.

وی گفت: طی پنج سال گذشته میزان حرفه‌آموزی و اشتغال زندانیان ۷۵ درصد افزایش داشته است. در همین مدت بیش از ۳۰۲ هزار گواهینامه مهارت برای زندانیان صادر شده است.

این مقام عالی قضایی اعلام کرد: در برخی زندان‌ها کارگاه‌های تولیدی با مشارکت بخش خصوصی راه‌اندازی شده است. به عنوان نمونه در قم کارگاه تولید کفش ایجاد شده که محصولات آن از کیفیت بالایی برخوردار است. همچنین کارخانه دوچرخه‌سازی و کارگاه‌های تولیدی دیگر نیز در برخی زندان‌ها فعال شده‌اند.

وی افزود: در این طرح‌ها زندانیان در قالب قراردادهای پیمانکاری مشغول کار می‌شوند و پس از آزادی نیز بسیاری از کارخانه‌ها حاضر هستند همین افراد را در خارج از زندان استخدام کنند.

دادستان کل کشور همچنین به حمایت از خانواده زندانیان اشاره کرد و گفت: در مواردی کمک‌هایی برای خانواده زندانیان در نظر گرفته می‌شود تا مشکلات معیشتی آنها کاهش یابد.

پیگیری حقوقی جنایات جنگی

وی در بخش دیگری از سخنان خود به پیگیری حقوقی جنایات جنگی اشاره کرد و گفت: با وجود برخی موانع، در داخل کشور برای بسیاری از اقدامات رژیم جنایتکار صهیونیستی از جمله ترور دانشمندان هسته‌ای پرونده‌های قضایی تشکیل شده است. در دادسرای تهران نیز دو شعبه به پیگیری این امور اختصاص داده شده است. 

وی با اشاره به اینکه احکام برخی از پرونده‌های مربوط به دشمن به صورت قطعی صادر شده است، افزود: مکاتبات فراوانی با مسئولان ذی ربط هم در سطح بین‌المللی و هم در سطح داخلی انجام شده است. هر اقدامی که علیه ملت ایران انجام شده باشد در دستگاه قضایی کشور قابل پیگیری است و برای آن پرونده تشکیل می‌شود.

این مقام عالی قضایی تصریح کرد: دادخواست‌های متعددی برای مطالبه خسارات ناشی از جنگ تحمیلی سوم تنظیم و ثبت شده و در حال پیگیری است.

مشارکت مردم در مقابله با آسیب‌ها

این مقام عالی قضایی همچنین به نقش مردم در مقابله با آسیب‌های اجتماعی و تهدیدهای امنیتی اشاره کرد و گفت: یکی از سیاست‌های قوه قضاییه مردمی‌سازی نظارت و استفاده از ظرفیت مردم است.

وی افزود: در این راستا سامانه‌هایی برای دریافت گزارش‌های مردمی ایجاد شده است. برای مثال در حوزه نظارت بر تأمین و توزیع کالاهای اساسی، در کمتر از یک ماه بیش از چند هزار گزارش مردمی دریافت شد.

این مقام عالی قضایی اظهار داشت: در زمینه شناسایی جاسوسان یا افرادی که در خارج از کشور فعالیت‌های مخرب دارند نیز سامانه‌هایی طراحی شده است که مردم می‌توانند اطلاعات خود را از طریق آنها ارسال کنند.

دادستان کل کشور گفت: در بسیاری از موارد مشاهده شده که درباره یک فرد خاص از سوی چندین نفر گزارش‌های جداگانه ارسال شده است که این نشان‌دهنده همکاری گسترده مردم با نهادهای مسئول است.

امنیت روانی جامعه در شرایط جنگ

وی با اشاره به شرایط جنگی اخیر کشور گفت: یکی از مهم‌ترین مسائل در زمان جنگ حفظ امنیت روانی جامعه است. با وجود درگیری‌های نظامی، مردم احساس ناامنی گسترده نداشتند و این مسئله نتیجه مدیریت مناسب و همکاری مردم بود.

حجت الاسلام و المسلمین موحدی‌آزاد افزود: تجمعات مردمی، مراسم‌ها و فعالیت‌های اجتماعی در این دوران به تقویت روحیه جامعه کمک کرد و نشان داد که مشارکت مردم در مدیریت بحران بسیار مؤثر است.

دادستان کل کشور در پایان تأکید کرد که بسیاری از مسائل کشور تنها با مشارکت مردم و همراهی اجتماعی قابل حل است و تجربه انقلاب اسلامی نیز نشان داده که حضور مردم همواره عامل اصلی موفقیت‌ها بوده است.